Mateus 5
MXV vs NTLH
1 Ra te xini Jesús ña kuaꞌa ni yuvi xaa, ra saa nandaa ra iin koꞌndo ndakunduꞌu ra, ra kuyachin ndia itaꞌan xiꞌin ra nuu ra.
1 Quando Jesus viu aquelas multidões, subiu um monte e sentou-se. Os seus discípulos chegaram perto dele,
2 Ra saa xaꞌa ra sañaꞌa ra na kachi ra saa:
2 e ele começou a ensiná-los. Jesus disse:
3 ―Vaꞌa ni kee ndoꞌo, na nda̱ꞌví, na xini ñuꞌu ndiee Ndioxi nuu vichin, chi kuenda ndoꞌo va ke kuu ndivi nuu xanꞌdia ra chiñu.
3 — Felizes as pessoas que sabem que são
4 Ra vaꞌa ni kee ndoꞌo, na xáku vichin, chi vaxi kii ra ndoꞌo kuvi ndo kusii ni ini sa Ndioxi va.
4 — Felizes as pessoas que choram,
5 Ra vaꞌa ni kee tu ndoꞌo, na vita ni ini vichin, chi ndoꞌo kuvi na ndakiꞌin ñuꞌú ña ndikaꞌan Ndioxi taxi ra.
5 — Felizes as pessoas humildes,
6 Ra vaꞌa ni kee tu ndoꞌo, na kaꞌun ini nima vichin, ra ndachi ini ndo ña kuni ndo kuni soꞌo ndo ña kaꞌan Ndioxi, chi vaxi kii ra kuni va soꞌo ndo tuꞌun ra.
6 — Felizes as pessoas que têm fome e sede
7 Ra vaꞌa ni kee ndoꞌo, na ndaꞌvi ni ini vichin, chi ndoꞌo kuvi ndo kundaꞌvi ni ini Ndioxi kuni ra.
7 — Felizes as pessoas que têm misericórdia
8 Ra vaꞌa ni kee ndoꞌo, na ndakú nima, chi ndoꞌo kuvi ndo kuni nuu Ndioxi.
8 — Felizes as pessoas que têm o coração puro,
9 Ra vaꞌa ni kee tu ndoꞌo, na ndachutaꞌan mani yuvi na kanitaꞌan va, saa chi ndoꞌo kuvi ndo kunani seꞌe Ndioxi va.
9 — Felizes as pessoas que trabalham pela paz,
10 Ra vaꞌa ni kee tu ndoꞌo, na kundivaꞌa na xiꞌin xaꞌa ña xa ndo ña vaꞌa ña kuni Ndioxi, chi ndoꞌo kuvi ndo niꞌi taꞌvi koo xiꞌin Ndioxi nuu xaꞌndia ra chiñu.
10 — Felizes as pessoas que sofrem perseguições
11 Ra vaꞌa ni kee ndo, te kañaꞌa na xiꞌin ndo, ra kani taꞌan na xiꞌin ndo, ra xavaꞌa ini na tuꞌun chiꞌña xaꞌa ndo, xaꞌa ña ndikun ndo yuꞌu.
11 — Felizes são vocês quando os insultam, perseguem e dizem todo tipo de calúnia contra vocês por serem meus seguidores.
12 Ra te xá na suꞌva xiꞌin ndo, ra na kusii ni ini ndo, chi ndivi ninu iyoo iin ña chee ni niꞌi ndo sa Ndioxi; ra na kuayüꞌvi ndo, chi saa xa tu na xiꞌin na ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa va ―kachi Jesús xiꞌin na.
12 Fiquem alegres e felizes, pois uma grande recompensa está guardada no céu para vocês. Porque foi assim mesmo que perseguiram os
13 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
13 — Vocês são o sal para a humanidade; mas, se o sal perde o gosto, deixa de ser sal e não serve para mais nada. É jogado fora e pisado pelas pessoas que passam.
14 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
14 — Vocês são a luz para o mundo. Não se pode esconder uma cidade construída sobre um monte.
15 Ra xa kundaa va ini ndo chi köo na ndatuun ñùꞌù, ra te ndiꞌi tu nandasi na xikoꞌo nuu ña, chi nuu sukun va chinduꞌu na ña, ra saa ke vaꞌa ^tuun ña nuu takundiꞌi va na ndee veꞌe kan.
15 Ninguém acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto. Pelo contrário, ela é colocada no lugar próprio para que ilumine todos os que estão na casa.
16 Ra saa ke na koo tu ndoꞌo va, ña kuyeꞌe ndo nuu na yuuvi yoꞌo, ra kuni na takundiꞌi ña vaꞌa ña xa ndo, ra ndasakaꞌnu na Tata yo Ndioxi ra iyoo ndivi ―kachi Jesús xiꞌin na.
16 Assim também a luz de vocês deve brilhar para que os outros vejam as coisas boas que vocês fazem e louvem o Pai de vocês, que está no céu.
17 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
17 — Não pensem que eu vim para acabar com a
18 Ra ña ndixa ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, ra na kundaa ini ndo: chi ndia nii tuꞌun loꞌo xiꞌin ndia nii letra loꞌo ña kuu ndiayu Ndioxi ña tiaa ra Moisés xinaꞌa, ra ndïꞌi xaꞌa ña, ra nii na ndiꞌi va xaꞌa ña yuuvi yoꞌo, ndi su xiniñuꞌu xinu ndiꞌi va ña kaꞌan tuꞌun Ndioxi.
18 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: enquanto o céu e a terra durarem, nada será tirado da Lei — nem a menor letra, nem qualquer acento. E assim será até o fim de todas as coisas.
19 Ra ndia ndia ka yuvi na xïin kandixa sava chiñu loꞌo ña xaꞌndia ndiayu Ndioxi nuu na, ra nii sañäꞌa tu na inka yuvi ña na kandixa na ña kaꞌan ña, ra na xa ña yoꞌo ra na loꞌo vaꞌa va kuu na nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu. Ndi su yuvi na kandixa takundiꞌi chiñu ña xaꞌndia ndiayu Ndioxi, ra sañaꞌa tu na inka yuvi ña na kandixa na ña, ra na kan kuvi na kuu na kunaꞌnu vaꞌa ka va nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu.
19 Portanto, qualquer um que desobedecer ao menor mandamento e ensinar os outros a fazerem o mesmo será considerado o menor no
20 Ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndoꞌo vichin, ra na kundaa vaꞌa ini ndo, chi küvi kiꞌvi ndo ndivi nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu, tu na kandïxa ndinuni vaꞌa ka ndo Ndioxi nuu na maestro na sañaꞌa ndiayu Ndioxi xiꞌin na fariseo ―kachi Jesús xiꞌin na.
20 Pois eu afirmo a vocês que só entrarão no Reino do Céu se forem mais fiéis em fazer a vontade de Deus do que os
21 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos seus antepassados: “Não mate. Quem matar será julgado.”
22 Ndi su yuꞌu tu kaꞌan xiꞌin ndo vichin, chi ndia ndia ka yuvi na sáa̱ ini xini ñani taꞌan, ra kixi va tundoꞌo sata na kan; ra saa tu yuvi na kandivaꞌa xiꞌin taꞌan va, chi ku̱ꞌu̱n tu na kan va nuu na chiñu naꞌnu ña kundaku kuachi xiꞌin na; ra yuvi na kaꞌan, “na kiꞌvi” xiꞌin ñani taꞌan, ra ndia ndiaya nuu xixi ñuꞌu ke ku̱ꞌu̱n na kan kuꞌun na xaꞌa tuꞌun kan.
22 Mas eu lhes digo que qualquer um que ficar com raiva do seu irmão será julgado. Quem disser ao seu irmão: “Você não vale nada” será julgado pelo tribunal. E quem chamar o seu irmão de idiota estará em perigo de ir para o fogo do inferno.
23 ’Ra ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndo vichin, chi tu kuaꞌan ndo ña soko ndo ñaꞌa nuu Ndioxi ra te ndixaa ndo nuu arta yii veꞌe ñuꞌu kaꞌnu kan, ra ikan na ndakaꞌan ndo ña väꞌa iyoo ini iin ñani ndo xini na ndoꞌo,
23 Portanto, se você estiver oferecendo no altar a sua oferta a Deus e lembrar que o seu irmão tem alguma queixa contra você,
24 saa ra, vaꞌa ka va na ndakoo ñaꞌa ndo, ñaꞌa ña niꞌi ndo kuaꞌan ndo nuu arta yii kan, ra xiꞌna ka va na kuꞌun ndo ña ndakaꞌan mani ndo xiꞌin na, ña na koo kaꞌnu ini na xaꞌa ndo, ra saa vi ke kuvi nandiko ndo kuꞌun ndo ña soko ndo ñaꞌa ña kuaꞌan xiꞌin ndo nuu Ndioxi.
24 deixe a sua oferta ali, na frente do altar, e vá logo fazer as pazes com o seu irmão. Depois volte e ofereça a sua oferta a Deus.
25 ’Ra tu ndia na taxi kuachi xaꞌa ndo nuu na chiñu, ra vaꞌa ka va yachi na ndakaꞌan mani ndo xiꞌin na, ña vaꞌa na küꞌun ndo veꞌe chiñu, chi tu na kuꞌun ndo nuu ra juez ña sandaku ra kuachi xiꞌin ndo, saa ra ndataxi va ra kan ndoꞌo ndaꞌa ndia kumisio, ra chikaa va ndia ndoꞌo veꞌe kàà.
25 — Se alguém fizer uma acusação contra você e levá-lo ao tribunal, entre em acordo com essa pessoa enquanto ainda é tempo, antes de chegarem lá. Porque, depois de chegarem ao tribunal, você será entregue ao juiz, o juiz o entregará ao carcereiro, e você será jogado na cadeia.
26 Ra ña ndixa ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi këe yachi vi ndo veꞌe kàà tu na taan ndia ndoꞌo, chi xiniñuꞌu ndiakua chaꞌvi ndiꞌi va ndo xuꞌun ña nduku ra juez nuu ndo, ra saa vi kee ndo veꞌe kàà ―kachi Jesús xiꞌin na.
26 Eu afirmo a você que isto é verdade: você não sairá dali enquanto não pagar a multa toda.
27 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Ndi su yuꞌu tu kaꞌan xiꞌin ndo vichin: tu ndia iin tiaa ra ixtoꞌni ra nuu iin ñaꞌa, ra ndikun kuni ra kusun ra xiꞌin ña, saa ra xa kuachi va ke xa nima ra xiꞌin ña.
28 Mas eu lhes digo: quem olhar para uma mulher e desejar possuí-la já cometeu adultério no seu coração.
29 ’Ña kan ke tu iin xiyo nduchi nuu kuaꞌa kun, ra kuni ña sandakava ña yoꞌo, ña sa kun kuachi, saa ra vaꞌa ka va na tava kun ña, ra sakana kun ña; chi vaꞌa ka va ke na sandiꞌi kun xaꞌa iin xiyo nduchi nuu kun, nuu ña kuꞌun iinii saa kun ndiaya.
29 Portanto, se o seu olho direito faz com que você peque, arranque-o e jogue-o fora. Pois é melhor perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ser atirado no inferno.
30 Ra tu ndaꞌa kuaꞌa kun ke kuni sandakava yoꞌo ña sa kun kuachi, saa ra vaꞌa ka va ke na kaꞌndia kun ña, ra sakana kun ña, chi vaꞌa ka va ke na sandoñuꞌu kun iin xiyo iki kuñu kun, nuu ña kuꞌun iinii saa kun ndiaya ―kachi Jesús xiꞌin na.
30 Se a sua mão direita faz com que você peque, corte-a e jogue-a fora. Pois é melhor perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
31 — Foi dito também: “Quem mandar a sua esposa embora deverá dar a ela um documento de divórcio.”
32 Ndi su yuꞌu tu kaꞌan xiꞌin ndo vichin: ra tu ndia iin tiaa ra na ndakoo ra yasiꞌi ra, ra ndi su süvi xaꞌa ña ña xika ña xiꞌin inka tiaa ke ndakoo ra ña, chi ña kuni mii va ra ke sa ra saa, saa ra, kuachi ra kan va ke tu na ndakiꞌin ña inka tiaa, saa chi taꞌan kuachi ña xa na ndiaka taꞌan ke xa tu ña kan va. Ra tiaa ra tandaꞌa tu xiꞌin iin ñaꞌa ña nindoo nuu yii, ra iin kuvi va kuachi ra kan xiꞌin na ndiaka taꞌan, na kanduu ndiayu Ndioxi ―kachi Jesús xiꞌin na.
32 Mas eu lhes digo: todo homem que mandar a sua esposa embora, a não ser em caso de adultério, será culpado de fazer com que ela se torne adúltera, se ela casar de novo. E o homem que casar com ela também cometerá adultério.
33 Ra saa ndikaꞌan ka ra kachi ra saa xiꞌin na:
33 — Vocês ouviram o que foi dito aos seus antepassados: “Não quebre a sua promessa, mas cumpra o que você jurou ao Senhor que ia fazer.”
34 Ndi su yuꞌu tu kaꞌan xiꞌin ndo vichin, ndia nii ñaꞌa chunäꞌa ndo, ni ndivi ninu küvi chunaꞌa ndo, chi ikan kuu nuu nduꞌu Ndioxi va.
34 Mas eu lhes digo: não jurem de jeito nenhum. Não jurem pelo céu, pois é o trono de Deus;
35 Ra nii ñuꞌu yoꞌo küvi chunaꞌa ndo, chi nuu xañu Ndioxi va kuvi ña; ra nii ñuu Jerusalén küvi chunaꞌa ndo chi ñuu Ndioxi, ra kuu rey ra kaꞌnu, va kuvi ña.
35 nem pela terra, pois é o estrado onde ele descansa os seus pés; nem por Jerusalém, pois é a cidade do grande Rei.
36 Ra nii xini tu ndo küvi chunaꞌa ndo, chi ndia nii ixi loꞌo xini ndo ra küvi ndanama ndo ña, ña nduu ña, ña yaa a ña ndiaa.
36 Não jurem nem mesmo pela sua cabeça, pois vocês não podem fazer com que um só fio dos seus cabelos fique branco ou preto.
37 Ña kan ke te kaꞌan ndo ndia ndia ka va ña, ra tu kuvi sa ndo ña, ra “kuvi”, kachi va ndo, ra tu küvi sa ndo ña, ra “küvi”, kachi va ndo. Chi takundiꞌi ka tuꞌun ña ndakunuu kaꞌan ndo, ra xa kuenda ña väꞌa va kuvi ña kan ―kachi Jesús xiꞌin na.
37 Que o “sim” de vocês seja sim, e o “não”, não, pois qualquer coisa a mais que disserem vem do Maligno .
38 Ra saa ndikaꞌan ka ra kachi ra saa xiꞌin na:
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Ndi su yuꞌu kaꞌan tu xiꞌin ndoꞌo vichin: Tu ndia na ^xa ña väꞌa xiꞌin ndo, ra na sä ndoꞌo ña väꞌa xiꞌin na, ra tu ndia na xakin xaꞌndia iin xiyo nuu ndo, ra na taxi ndo inka xiyo nuu ndo na kani va na.
39 Mas eu lhes digo: não se vinguem dos que fazem mal a vocês. Se alguém lhe der um tapa na cara, vire o outro lado para ele bater também.
40 Ra tu ndia na xakin kuachi xiꞌin ndo ña kuni na kindiaa na tikachi ña niꞌnu ndo, ra na taxi ndo ña ndaꞌa va na, ra ndia koto ña ndixi va ndo na taxi ndo kuꞌun xiꞌin na.
40 Se alguém processar você para tomar a sua
41 Ra tu ndia na xa nduxa xiꞌin ndo ña kuiso ndo ñaꞌa xiꞌin na, iin mil metro, saa ra ndia uvi mil metro va na kuꞌun ndiaka ndo ña xiꞌin na.
41 Se um dos soldados estrangeiros forçá-lo a carregar uma carga um quilômetro, carregue-a dois quilômetros.
42 Ra na nduku ñaꞌa nuu ndo, ra taxi ndo ña ndaꞌa va na, ra na tatu ñaꞌa nuu ndo, ra na kuxïꞌndia ndo ña nuu na ―kachi Jesús xiꞌin na.
42 Se alguém lhe pedir alguma coisa, dê; e, se alguém lhe pedir emprestado, empreste.
43 Saa ndikaꞌan ka ra kachi ra saa:
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame os seus amigos e odeie os seus inimigos.”
44 Ndi su yuꞌu tu kachi saa xiꞌin ndo vichin: Kuꞌvi ini ndo kuni ndo na sáa̱̱ ini xini ndoꞌo, ra na kaꞌan tu ndo xiꞌin Ndioxi xaꞌa na kanitaꞌan xiꞌin va ndo.
44 Mas eu lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Ra saa ke ndañaꞌa ndo mii ndo ña ndixa ke kuu ndo seꞌe Ndioxi ra iyoo ndivi, chi ra kan kuvi ra ^taxi kanata ñuꞌu ra tuun ña sata na vaꞌa xiꞌin na väꞌa va, ra ^taxi tu ra kuun savi sata na vaꞌa xiꞌin na väꞌa va.
45 para que vocês se tornem filhos do Pai de vocês, que está no céu. Porque ele faz com que o sol brilhe sobre os bons e sobre os maus e dá chuvas tanto para os que fazem o bem como para os que fazem o mal.
46 Ra tu kuꞌvi ini ndo xini ndo takua na kuꞌvi ini xini ndoꞌo va, saa ra köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa xa tu na yuvi na kuëe kandixa Ndioxi va.
46 Se vocês amam somente aqueles que os amam, por que esperam que Deus lhes dê alguma recompensa? Até os cobradores de impostos amam as pessoas que os amam!
47 Ra tu xatoꞌo ndo takua na ndikun Ndioxi xiꞌin va ndo, saa ra köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa xa tu yuvi na xïni ichi Ndioxi va.
47 Se vocês falam somente com os seus amigos, o que é que estão fazendo de mais? Até os pagãos fazem isso!
48 Ña kan ke ndakú ni na koo nima ndo, ra ndia ta kuꞌva iyoo mii Tata yo Ndioxi ra nduꞌu ndiví ninu va ke, na koo ndo; chi ra kan ra vaꞌa ni ra; ra niña ña ndakú va ^xa ra ―kachi Jesús xiꞌin na.
48 Portanto, sejam perfeitos, assim como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?