Mateus 5
MXV vs ARA
1 Ra te xini Jesús ña kuaꞌa ni yuvi xaa, ra saa nandaa ra iin koꞌndo ndakunduꞌu ra, ra kuyachin ndia itaꞌan xiꞌin ra nuu ra.
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 Ra saa xaꞌa ra sañaꞌa ra na kachi ra saa:
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 ―Vaꞌa ni kee ndoꞌo, na nda̱ꞌví, na xini ñuꞌu ndiee Ndioxi nuu vichin, chi kuenda ndoꞌo va ke kuu ndivi nuu xanꞌdia ra chiñu.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 Ra vaꞌa ni kee ndoꞌo, na xáku vichin, chi vaxi kii ra ndoꞌo kuvi ndo kusii ni ini sa Ndioxi va.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 Ra vaꞌa ni kee tu ndoꞌo, na vita ni ini vichin, chi ndoꞌo kuvi na ndakiꞌin ñuꞌú ña ndikaꞌan Ndioxi taxi ra.
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 Ra vaꞌa ni kee tu ndoꞌo, na kaꞌun ini nima vichin, ra ndachi ini ndo ña kuni ndo kuni soꞌo ndo ña kaꞌan Ndioxi, chi vaxi kii ra kuni va soꞌo ndo tuꞌun ra.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 Ra vaꞌa ni kee ndoꞌo, na ndaꞌvi ni ini vichin, chi ndoꞌo kuvi ndo kundaꞌvi ni ini Ndioxi kuni ra.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 Ra vaꞌa ni kee ndoꞌo, na ndakú nima, chi ndoꞌo kuvi ndo kuni nuu Ndioxi.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 Ra vaꞌa ni kee tu ndoꞌo, na ndachutaꞌan mani yuvi na kanitaꞌan va, saa chi ndoꞌo kuvi ndo kunani seꞌe Ndioxi va.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 Ra vaꞌa ni kee tu ndoꞌo, na kundivaꞌa na xiꞌin xaꞌa ña xa ndo ña vaꞌa ña kuni Ndioxi, chi ndoꞌo kuvi ndo niꞌi taꞌvi koo xiꞌin Ndioxi nuu xaꞌndia ra chiñu.
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 Ra vaꞌa ni kee ndo, te kañaꞌa na xiꞌin ndo, ra kani taꞌan na xiꞌin ndo, ra xavaꞌa ini na tuꞌun chiꞌña xaꞌa ndo, xaꞌa ña ndikun ndo yuꞌu.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 Ra te xá na suꞌva xiꞌin ndo, ra na kusii ni ini ndo, chi ndivi ninu iyoo iin ña chee ni niꞌi ndo sa Ndioxi; ra na kuayüꞌvi ndo, chi saa xa tu na xiꞌin na ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa va ―kachi Jesús xiꞌin na.
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Ra xa kundaa va ini ndo chi köo na ndatuun ñùꞌù, ra te ndiꞌi tu nandasi na xikoꞌo nuu ña, chi nuu sukun va chinduꞌu na ña, ra saa ke vaꞌa ^tuun ña nuu takundiꞌi va na ndee veꞌe kan.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Ra saa ke na koo tu ndoꞌo va, ña kuyeꞌe ndo nuu na yuuvi yoꞌo, ra kuni na takundiꞌi ña vaꞌa ña xa ndo, ra ndasakaꞌnu na Tata yo Ndioxi ra iyoo ndivi ―kachi Jesús xiꞌin na.
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Ra ña ndixa ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, ra na kundaa ini ndo: chi ndia nii tuꞌun loꞌo xiꞌin ndia nii letra loꞌo ña kuu ndiayu Ndioxi ña tiaa ra Moisés xinaꞌa, ra ndïꞌi xaꞌa ña, ra nii na ndiꞌi va xaꞌa ña yuuvi yoꞌo, ndi su xiniñuꞌu xinu ndiꞌi va ña kaꞌan tuꞌun Ndioxi.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Ra ndia ndia ka yuvi na xïin kandixa sava chiñu loꞌo ña xaꞌndia ndiayu Ndioxi nuu na, ra nii sañäꞌa tu na inka yuvi ña na kandixa na ña kaꞌan ña, ra na xa ña yoꞌo ra na loꞌo vaꞌa va kuu na nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu. Ndi su yuvi na kandixa takundiꞌi chiñu ña xaꞌndia ndiayu Ndioxi, ra sañaꞌa tu na inka yuvi ña na kandixa na ña, ra na kan kuvi na kuu na kunaꞌnu vaꞌa ka va nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndoꞌo vichin, ra na kundaa vaꞌa ini ndo, chi küvi kiꞌvi ndo ndivi nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu, tu na kandïxa ndinuni vaꞌa ka ndo Ndioxi nuu na maestro na sañaꞌa ndiayu Ndioxi xiꞌin na fariseo ―kachi Jesús xiꞌin na.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Ndi su yuꞌu tu kaꞌan xiꞌin ndo vichin, chi ndia ndia ka yuvi na sáa̱ ini xini ñani taꞌan, ra kixi va tundoꞌo sata na kan; ra saa tu yuvi na kandivaꞌa xiꞌin taꞌan va, chi ku̱ꞌu̱n tu na kan va nuu na chiñu naꞌnu ña kundaku kuachi xiꞌin na; ra yuvi na kaꞌan, “na kiꞌvi” xiꞌin ñani taꞌan, ra ndia ndiaya nuu xixi ñuꞌu ke ku̱ꞌu̱n na kan kuꞌun na xaꞌa tuꞌun kan.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 ’Ra ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndo vichin, chi tu kuaꞌan ndo ña soko ndo ñaꞌa nuu Ndioxi ra te ndixaa ndo nuu arta yii veꞌe ñuꞌu kaꞌnu kan, ra ikan na ndakaꞌan ndo ña väꞌa iyoo ini iin ñani ndo xini na ndoꞌo,
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 saa ra, vaꞌa ka va na ndakoo ñaꞌa ndo, ñaꞌa ña niꞌi ndo kuaꞌan ndo nuu arta yii kan, ra xiꞌna ka va na kuꞌun ndo ña ndakaꞌan mani ndo xiꞌin na, ña na koo kaꞌnu ini na xaꞌa ndo, ra saa vi ke kuvi nandiko ndo kuꞌun ndo ña soko ndo ñaꞌa ña kuaꞌan xiꞌin ndo nuu Ndioxi.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 ’Ra tu ndia na taxi kuachi xaꞌa ndo nuu na chiñu, ra vaꞌa ka va yachi na ndakaꞌan mani ndo xiꞌin na, ña vaꞌa na küꞌun ndo veꞌe chiñu, chi tu na kuꞌun ndo nuu ra juez ña sandaku ra kuachi xiꞌin ndo, saa ra ndataxi va ra kan ndoꞌo ndaꞌa ndia kumisio, ra chikaa va ndia ndoꞌo veꞌe kàà.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 Ra ña ndixa ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi këe yachi vi ndo veꞌe kàà tu na taan ndia ndoꞌo, chi xiniñuꞌu ndiakua chaꞌvi ndiꞌi va ndo xuꞌun ña nduku ra juez nuu ndo, ra saa vi kee ndo veꞌe kàà ―kachi Jesús xiꞌin na.
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Ndi su yuꞌu tu kaꞌan xiꞌin ndo vichin: tu ndia iin tiaa ra ixtoꞌni ra nuu iin ñaꞌa, ra ndikun kuni ra kusun ra xiꞌin ña, saa ra xa kuachi va ke xa nima ra xiꞌin ña.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 ’Ña kan ke tu iin xiyo nduchi nuu kuaꞌa kun, ra kuni ña sandakava ña yoꞌo, ña sa kun kuachi, saa ra vaꞌa ka va na tava kun ña, ra sakana kun ña; chi vaꞌa ka va ke na sandiꞌi kun xaꞌa iin xiyo nduchi nuu kun, nuu ña kuꞌun iinii saa kun ndiaya.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Ra tu ndaꞌa kuaꞌa kun ke kuni sandakava yoꞌo ña sa kun kuachi, saa ra vaꞌa ka va ke na kaꞌndia kun ña, ra sakana kun ña, chi vaꞌa ka va ke na sandoñuꞌu kun iin xiyo iki kuñu kun, nuu ña kuꞌun iinii saa kun ndiaya ―kachi Jesús xiꞌin na.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 Ra saa ndikaꞌan ka ra xiꞌin na kachi ra saa:
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Ndi su yuꞌu tu kaꞌan xiꞌin ndo vichin: ra tu ndia iin tiaa ra na ndakoo ra yasiꞌi ra, ra ndi su süvi xaꞌa ña ña xika ña xiꞌin inka tiaa ke ndakoo ra ña, chi ña kuni mii va ra ke sa ra saa, saa ra, kuachi ra kan va ke tu na ndakiꞌin ña inka tiaa, saa chi taꞌan kuachi ña xa na ndiaka taꞌan ke xa tu ña kan va. Ra tiaa ra tandaꞌa tu xiꞌin iin ñaꞌa ña nindoo nuu yii, ra iin kuvi va kuachi ra kan xiꞌin na ndiaka taꞌan, na kanduu ndiayu Ndioxi ―kachi Jesús xiꞌin na.
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 Ra saa ndikaꞌan ka ra kachi ra saa xiꞌin na:
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Ndi su yuꞌu tu kaꞌan xiꞌin ndo vichin, ndia nii ñaꞌa chunäꞌa ndo, ni ndivi ninu küvi chunaꞌa ndo, chi ikan kuu nuu nduꞌu Ndioxi va.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Ra nii ñuꞌu yoꞌo küvi chunaꞌa ndo, chi nuu xañu Ndioxi va kuvi ña; ra nii ñuu Jerusalén küvi chunaꞌa ndo chi ñuu Ndioxi, ra kuu rey ra kaꞌnu, va kuvi ña.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 Ra nii xini tu ndo küvi chunaꞌa ndo, chi ndia nii ixi loꞌo xini ndo ra küvi ndanama ndo ña, ña nduu ña, ña yaa a ña ndiaa.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Ña kan ke te kaꞌan ndo ndia ndia ka va ña, ra tu kuvi sa ndo ña, ra “kuvi”, kachi va ndo, ra tu küvi sa ndo ña, ra “küvi”, kachi va ndo. Chi takundiꞌi ka tuꞌun ña ndakunuu kaꞌan ndo, ra xa kuenda ña väꞌa va kuvi ña kan ―kachi Jesús xiꞌin na.
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 Ra saa ndikaꞌan ka ra kachi ra saa xiꞌin na:
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Ndi su yuꞌu kaꞌan tu xiꞌin ndoꞌo vichin: Tu ndia na ^xa ña väꞌa xiꞌin ndo, ra na sä ndoꞌo ña väꞌa xiꞌin na, ra tu ndia na xakin xaꞌndia iin xiyo nuu ndo, ra na taxi ndo inka xiyo nuu ndo na kani va na.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Ra tu ndia na xakin kuachi xiꞌin ndo ña kuni na kindiaa na tikachi ña niꞌnu ndo, ra na taxi ndo ña ndaꞌa va na, ra ndia koto ña ndixi va ndo na taxi ndo kuꞌun xiꞌin na.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Ra tu ndia na xa nduxa xiꞌin ndo ña kuiso ndo ñaꞌa xiꞌin na, iin mil metro, saa ra ndia uvi mil metro va na kuꞌun ndiaka ndo ña xiꞌin na.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Ra na nduku ñaꞌa nuu ndo, ra taxi ndo ña ndaꞌa va na, ra na tatu ñaꞌa nuu ndo, ra na kuxïꞌndia ndo ña nuu na ―kachi Jesús xiꞌin na.
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 Saa ndikaꞌan ka ra kachi ra saa:
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Ndi su yuꞌu tu kachi saa xiꞌin ndo vichin: Kuꞌvi ini ndo kuni ndo na sáa̱̱ ini xini ndoꞌo, ra na kaꞌan tu ndo xiꞌin Ndioxi xaꞌa na kanitaꞌan xiꞌin va ndo.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Ra saa ke ndañaꞌa ndo mii ndo ña ndixa ke kuu ndo seꞌe Ndioxi ra iyoo ndivi, chi ra kan kuvi ra ^taxi kanata ñuꞌu ra tuun ña sata na vaꞌa xiꞌin na väꞌa va, ra ^taxi tu ra kuun savi sata na vaꞌa xiꞌin na väꞌa va.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Ra tu kuꞌvi ini ndo xini ndo takua na kuꞌvi ini xini ndoꞌo va, saa ra köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa xa tu na yuvi na kuëe kandixa Ndioxi va.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Ra tu xatoꞌo ndo takua na ndikun Ndioxi xiꞌin va ndo, saa ra köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa xa tu yuvi na xïni ichi Ndioxi va.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Ña kan ke ndakú ni na koo nima ndo, ra ndia ta kuꞌva iyoo mii Tata yo Ndioxi ra nduꞌu ndiví ninu va ke, na koo ndo; chi ra kan ra vaꞌa ni ra; ra niña ña ndakú va ^xa ra ―kachi Jesús xiꞌin na.
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?