Mateus 12
MXV vs NVT
1 Saa kuu iin kii sábado, kii yii, ra ndiyaꞌa Jesús kuaꞌan ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra iin nuu iyoo itu trigo, ra saa xaꞌa ndikaꞌun ini ndia itaꞌan xiꞌin ra, ra xaꞌa ndia xaꞌnu ndia yoko itu trigo kan, ra ^sakoyo ndia nuni vali sata ña ^xaxi ndia.
1 Por aquele tempo, Jesus estava caminhando pelos campos de cereal, num sábado. Seus discípulos, sentindo fome, começaram a colher espigas e comê-las.
2 Ra ta xini ndia fariseo, ra saa ndikaꞌan ndia xiꞌin Jesús kachi na saa:
2 Alguns fariseus os viram e protestaram: “Veja, seus discípulos desobedecem à lei colhendo cereal no sábado!”.
3 Saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:
3 Jesus respondeu: “Vocês não leram nas Escrituras o que fez Davi quando ele e seus companheiros tiveram fome?
4 Ra na kundaa ini ndo chi suꞌva va ke kachi tuꞌun Ndioxi ndakani ña. Ra rey David, ra ndikiꞌvi va ra ini veꞌe ñuꞌu Ndioxi ra kiꞌin ra ixtavaꞌa yii, ña soko na, ña iyoo ini veꞌe ñuꞌu kan xixi ra xiꞌin ndia kuaꞌan xiꞌin ra, ra köo ndiayu ra ña kuxi ra ña, chi takua na sutu va kuvi na iyoo ndiayu kuxi ña.
4 Ele entrou na casa de Deus e, com seus companheiros, comeram os pães sagrados que só os sacerdotes tinham permissão de comer.
5 ¿Ra a täan kaꞌvi tu ndo ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés, ña kaꞌan ña na sachïñu ndia nii yuvi kii yii sábado, ndi su ndia sutu ra xa va ndia kan chiñu ini veꞌe ñuꞌu kaꞌnu, ra köo vi tu na kaꞌan kuachi xaꞌa ña xa ndia kan?
5 E vocês não leram na lei de Moisés que os sacerdotes de serviço no templo podem trabalhar no sábado?
6 Ra na kaꞌan yu xiꞌin ndo ra kundaa ini ndo, chi kaꞌnu ni ka va yuꞌu ra íin xiꞌin ndo yoꞌo vichin nuu veꞌe ñuꞌu kaꞌnu.
6 Eu lhes digo: há alguém aqui maior que o templo!
7 Ndi su ndoꞌo, ra na täan kundaa ini va kuvi ndo ni ke kuni kachi tuꞌun Ndioxi ña kaꞌan kachi suꞌva: “Küni yu ña na kaꞌni ndo kiti ra soko ndo ri nuu yu, chi ña kuni yu ke na kuꞌvi ni ini ndo kuni taꞌan va ndo”, kachi ña. Ra tu ndikundaa ini ndo xiꞌin tuꞌun yoꞌo, saa ra käꞌndia vi ndo chiñu ña na sandoꞌo na yuvi ndaꞌvi na köo kuachi.
7 Vocês não teriam condenado meus discípulos inocentes se soubessem o significado das Escrituras: ‘Quero que demonstrem misericórdia, e não que ofereçam sacrifícios’.
8 Ndi su, yuꞌu ra xaa yoꞌo vichin, kuvi ra iyoo ni ka ndiayu ndaꞌa xaꞌa kii yii sábado, ndia ña ke kuvi sa yo, ra ndia ña ke küvi sa yo ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
8 Pois o Filho do Homem é senhor até mesmo do sábado”.
9 Saa ndakiꞌin Jesús kuaꞌan ra, ra ndixaa ra ndikiꞌvi ra iin veꞌe ñuꞌu nuu ndakutaꞌan na ñuu kan.
9 Então Jesus foi à sinagoga local,
10 Ra ini veꞌe ñuꞌu kan nduꞌu iin tiaa ra ndachi iin xiyo ndaꞌa; ra ndia fariseo ra xika nduku ni ndia ndixaa sa ndia, ña vaꞌa kuchuun ndia taxi ndiaa kuachi xaꞌa Jesús, ra saa nindakatuꞌun ndia ra kachi ndia saa:
10 onde viu um homem que tinha uma das mãos deformada. Os fariseus perguntaram a Jesus: “A lei permite curar no sábado?”. Esperavam que ele dissesse “sim”, para que pudessem acusá-lo.
11 Saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:
11 Jesus respondeu: “Se um de vocês tivesse uma ovelha e ela caísse num poço no sábado, não trabalharia para tirá-la de lá?
12 Ra na kundaa ini ndo, chi ndiaa yaꞌvi ni ka va iin yuvi nuu iin ndikachi loꞌo; ra xaꞌa ña kan ke kuvi va sa yo ña vaꞌa kii yii sábado ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
12 Quanto mais vale uma pessoa que uma ovelha! Sim, a lei permite que se faça o bem no sábado”.
13 Ra saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin tiaa ra ndachi ndaꞌa kan kachi ra saa:
13 Em seguida, disse ao homem: “Estenda a mão”. Ele a estendeu, e ela foi restaurada e ficou igual à outra.
14 Ra te kee ndia fariseo kan chi keꞌe, ra saa ndikataꞌan ndia ndixaa sa ndia, ña kuvi kaꞌni na Jesús.
14 Então os fariseus convocaram uma reunião para tramar um modo de matá-lo.
15 Ra ta kundaa ini Jesús xaꞌa ña kuni ndia sa ndia xiꞌin ra, ra saa kanata ra ini veꞌe ñuꞌu kan ra ndakiꞌin ra kuaꞌan ra inka xiyo va, ra kuaꞌa ka vi yuvi ndakundikun sata ra kuaꞌan na xiꞌin ra. Ra sandaꞌa ra takundiꞌi va na xiꞌi.
15 Jesus, sabendo o que planejavam, retirou-se daquela região. Muitos o seguiram, e ele curou todos os enfermos que havia entre eles.
16 Ra saa xaꞌndia ra chiñu nuu na ña na ndatüꞌun na xiꞌin ndia nii yuvi xaꞌa ra, ña sandaꞌa ra na.
16 Contudo, advertiu-lhes que não revelassem quem ele era.
17 Ra suꞌva ke kuu ña ndixinu nuu tuꞌun Ndioxi, ña ndikaꞌan ra Isaías ra ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa, ña kachi suꞌva:
17 Cumpriu-se, assim, a profecia de Isaías a seu respeito:
18 Koto ndo, chi ra yoꞌo kuvi ra xachiñu nuu yu, ra ndikaxin yu;
18 “Vejam meu Servo, aquele que escolhi. Ele é meu Amado; nele tenho grande alegria. Porei sobre ele meu Espírito, e ele proclamará justiça às nações.
19 Ra ndatüꞌun kuachi ra xiꞌin ndia nii yuvi,
19 Não lutará nem gritará, nem levantará a voz em público.
20 Ra yuvi na xa takueꞌe, na ndoꞌo, ta kuꞌva ndoꞌo iin ndoo ñuꞌu tun xa nditaꞌnu, ra satakuëꞌe ka ra na;
20 Não esmagará a cana quebrada, nem apagará a chama que já está fraca. Por fim, ele fará que a justiça seja vitoriosa.
21 Ra takundiꞌi na yuuvi yoꞌo, ra indaa ra yoꞌo va kuvi ra kundiaa ini na, kachi Ndioxi ndikaꞌan ra,
21 E seu nome será a esperança de todo o mundo”.
22 Ra saa ndixaa sava na nuu Jesús xiꞌin iin tiaa ra küvi kaꞌan, ra kuaa va tu ra, saa chi tachi ndivaꞌa va ke tiin ñaꞌa, ra saa sandaꞌa Jesús tiaa kan ra vaꞌa ka vi ndakutoꞌni ra, ra vaꞌa tu ndakaꞌan va ra.
22 Então levaram até Jesus um homem cego e mudo que estava possuído por um demônio. Jesus o curou, e ele passou a falar e ver.
23 Saa ra takundiꞌi yuvi na xini ña kuu kan, ra ndakanda ka vi ini na, ra iin ndakatuꞌun taꞌan na kachi na saa:
23 Admirada, a multidão perguntou: “Será que este homem é o Filho de Davi?”.
24 Ndi su te xini soꞌo ndia fariseo, ña kachi yuvi kan saa xaꞌa Jesús, saa ra ndikaꞌan ndia kachi ndia saa:
24 No entanto, quando os fariseus souberam do milagre, disseram: “Ele só expulsa demônios porque seu poder vem de Belzebu, o príncipe dos demônios”.
25 Ra kundaa va ini Jesús ña ndakani ini ndia, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
25 Jesus conhecia os pensamentos deles e respondeu: “Todo reino dividido internamente está condenado à ruína. Uma cidade ou família dividida contra si mesma se desintegrará.
26 Ra saa tu kiti ndivaꞌa va, chi tu na ndukuiin ri kanitaꞌan ri xiꞌin taꞌan mii ri; saa ra kuchüun vi ri koo ri, chi ndiꞌi xaꞌa va ri.
26 Se Satanás expulsa Satanás, está dividido e luta contra si mesmo. Seu reino não sobreviverá.
27 Ra kachi yu suꞌva xiꞌin ndo, saa chi kaꞌan ndo, ña tava yu tachi ndivaꞌa xiꞌin ndiee ti Beelzebú, ri kuchee nuu takundiꞌi ri ndivaꞌa; ra tu saa iyoo ña, saa ra, ¿yoo ku ra taxi ndiee ndaꞌa na ndikun sata ndo ña vaꞌa tava na tachi ndivaꞌa tu saa? Ra na kundaa ini ndo chi süvi xiꞌin ndiee ri ndivaꞌa ke tava na ña. Ña kan ke kundaa vaꞌa va ini na ña väꞌa iyoo ndo.
27 Se eu expulso demônios pelo poder de Belzebu, o que dizer de seus discípulos? Eles também expulsam demônios, de modo que condenarão vocês pelo que acabaram de dizer.
28 Ra ña tava yu tachi ndivaꞌa vichin xiꞌin ndiee Tachi Yii Ndioxi, ra ña yoꞌo kuni kachi ña saa, ña xa xaa Ndioxi xaꞌndia ra chiñu nuu va ndo.
28 Mas, se expulso demônios pelo Espírito de Deus, então o reino de Deus já chegou até vocês.
29 ’Ra na kundaa ini ndo vichin:
29 Afinal, quem tem poder para entrar na casa de um homem forte e saquear seus bens? Somente alguém ainda mais forte, alguém capaz de amarrá-lo e saquear sua casa.
30 ’Ra yuvi na kuäꞌan ndiee yu, ra na kanitaꞌan xiꞌin va yu kuvi na, ra na xïin tu sachiñu xiꞌin yu, ra na sandiꞌi xaꞌa chiñu va yu kuvi na.
30 “Quem não está comigo opõe-se a mim, e quem não trabalha comigo na verdade trabalha contra mim.
31 ’Ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndo ra na kundaa ini ndo, chi Ndioxi ra koo kaꞌnu va ini ra xaꞌa takundiꞌi kuachi ña xa yuvi, xiꞌin ña kañaꞌa na xaꞌa ra, ndi su na kañaꞌa xaꞌa Tachi Yii Ndioxi, ra köo kaꞌnu ini ra xaꞌa vi na kan.
31 “Por isso eu lhes digo: todo pecado e toda blasfêmia serão perdoados, mas a blasfêmia contra o Espírito não será perdoada.
32 Ra takundiꞌi yuvi na kañaꞌa xaꞌa yuꞌu ra xaa yoꞌo, ra koo kaꞌnu va ini Ndioxi xaꞌa na kan, ndi su na kañaꞌa xaꞌa Tachi Yii Ndioxi, ra köo kaꞌnu ini ra xaꞌa vi na kan kii ña ndee yo vichin, ra nii kii ña vaxi köo kaꞌnu tu ini ra xaꞌa vi na ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
32 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem falar contra o Espírito Santo não será perdoado, nem neste mundo nem no mundo por vir.
33 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin ndia kachi ra saa:
33 “Uma árvore é identificada por seus frutos. Se a árvore é boa, os frutos serão bons. Se a árvore é ruim, os frutos serão ruins.
34 Ndi su ndoꞌo, ra yuvi ñàꞌa va kuvi ndo, chi ña sañaꞌa ndo, ra ta iyoo ndutia xatu ra kee yuꞌu ko̱o̱ va iyoo ña. Ra ña kuu ndo yuvi ñaꞌa, saa ra küvi vi kaꞌan ndo tuꞌun vaꞌa. Ra na kundaa ini ndo, chi takundiꞌi tuꞌun ña iyoo nima yuvi ke kaꞌan va na.
34 Raça de víboras! Como poderiam homens maus como vocês dizer o que é bom e correto? Pois a boca fala do que o coração está cheio.
35 Yuvi vaꞌa, ra tuꞌun vaꞌa ke kaꞌan va na, saa chi ña vaꞌa ke iyoo nima va na, ra yuvi ñàꞌa, ra tuꞌun ñàꞌa ke kaꞌan va na, saa chi nima na, ra ña väꞌa ke iyoo va.
35 A pessoa boa tira coisas boas do tesouro de um coração bom, e a pessoa má tira coisas más do tesouro de um coração mau.
36 Ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, ra na kundaa ini ndo, chi takundiꞌi tuꞌun kiꞌvi ña kaꞌan ndo, ra sandaku va Ndioxi kuachi xiꞌin ndo xaꞌa ña, te na xaa kii ña sandaku ra kuachi xiꞌin takundiꞌi na yuuvi yoꞌo.
36 Eu lhes digo: no dia do juízo, vocês prestarão contas de toda palavra inútil que falarem.
37 Saa chi xiꞌin mii tuꞌun ña kaꞌan ndo ke sandaku Ndioxi kuachi xiꞌin va ndo: tu ña vaꞌa ndikaꞌan ndo, saa ra kaku va ndo, ra tu ña väꞌa va tu ndikaꞌan ndo, saa ra niꞌi ndo tundoꞌo va ―kachi Jesús xiꞌin na.
37 Por suas palavras vocês serão absolvidos, e por elas serão condenados”.
38 Saa ndikaꞌan sava ndia maestro sañaꞌa ndiayu Ndioxi, xiꞌin ndia fariseo, kachi ndia saa xiꞌin Jesús:
38 Alguns dos mestres da lei e fariseus vieram a Jesus e disseram: “Mestre, queremos que nos mostre um sinal de sua autoridade”.
39 Ra saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:
39 Jesus, porém, respondeu: “Vocês pedem um sinal porque são uma geração perversa e adúltera, mas o único sinal que lhes darei será o do profeta Jonas.
40 Saa chi ta kuꞌva ndoꞌo ra Jonás, ña xindikaa ra ini iin tiaka chee uni kaꞌñu xiꞌin uni ñuu, ra saa ke kuu tu xiꞌin yuꞌu ra xaa yoꞌo va, chi uni kaꞌñu xiꞌin uni ñuu ke kundikaa tu yuꞌu va tixi ñuꞌú.
40 Pois, assim como Jonas passou três dias e três noites no ventre do grande peixe, o Filho do Homem ficará três dias e três noites no coração da terra.
41 Ra te na sandaku Ndioxi kuachi xiꞌin na yuuvi yoꞌo, ra na ñuu Nínive, ra ndakuita va na ra taxi na kuachi xaꞌa yuvi na ndee tiempo vichin, ra kaꞌan na xiꞌin Ndioxi ña na sandoꞌo ra na, saa chi na ñuu Nínive, ra nandiko va ini na te xini soꞌo na tuꞌun Ndioxi ña ndikaꞌan ndoso ra Jonás nuu na. Ra na kundaa ini ndo chi kaꞌnu ni ka va yuꞌu, ra iin yoꞌo vichin nuu ra Jonás.
41 “No dia do juízo, os habitantes de Nínive se levantarão contra esta geração e a condenarão, pois eles se arrependeram de seus pecados quando ouviram a mensagem anunciada por Jonas; e vocês têm à sua frente alguém maior que Jonas!
42 Ra saa tu ña reina ña kee chi ninu nuu kaꞌan na kuu sur, ra ndakundichi tu ña kan va, ña taxi ña kuachi xaꞌa na yuvi na ndee tiempo vichin, ra kaꞌan ña ña na sandoꞌo Ndioxi na, kachi ña, kii te na sandaku Ndioxi kuachi xiꞌin na, saa chi ña kan ra kani ni kee ña, ña kixi ña xini soꞌo ña tuꞌun ndichi ña ndikaꞌan ra rey Salomón. Ra na kundaa ini ndo chi kaꞌnu ka va yuꞌu, ra iin yoꞌo vichin nuu ra rey Salomón ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
42 A rainha de Sabá também se levantará contra esta geração no dia do juízo e a condenará, pois veio de uma terra distante para ouvir a sabedoria de Salomão; e vocês têm à sua frente alguém maior que Salomão!
43 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin ndia, kachi ra saa:
43 “Quando um espírito impuro deixa uma pessoa, anda por lugares secos à procura de descanso, mas não o encontra.
44 Saa ra kaꞌan ña xiꞌin mii ña kachi ña saa: “Vaꞌa ka va na nandiko yo veꞌe chi nuu kee yo”, kachi ña. Ra saa te nandiko ña ndaxaa ña nuu ndixiyo ña, ra ndia nii ka ñaꞌa köo veꞌe kan, ra vaꞌa ka vi ndatiꞌvi na, ra vii ka vi nduu veꞌe kan xa na.
44 Então, diz: ‘Voltarei à casa da qual saí’. Ele volta para sua antiga casa e a encontra vazia, varrida e arrumada.
45 Ra saa ^ndakiꞌin tuku tachi ndivaꞌa kan kuaꞌan ña, ra ^nanduku ña inka uxa nuu tachi ndivaꞌa, ña kini ni ka nuu mii ña ^xaa xiꞌin ña, ra saa ^nandee takundiꞌi ña ini veꞌe kan, ña koo ña. Saa ra yuvi na ndoꞌo saa ña xindikaa tachi ndivaꞌa ini na, ra na ndiee ka ndasa va kuvi na, nuu ña ndixiyo na ta yachi. Ra suꞌva ke ndoꞌo tu yuvi ndivaꞌa, na ndee tiempo vichin va ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
45 Então o espírito busca outros sete espíritos, piores que ele, e todos entram na pessoa e passam a morar nela, e a pessoa fica pior que antes. Assim acontecerá com esta geração perversa”.
46 Ra saa kuu Jesús ndatuꞌun ka ra xiꞌin yuvi kan, saa ra ndixaa va siꞌi ra xiꞌin na ñani ra, ra xikundita na chi keꞌe ña ndiatu na ra, chi kuni na kaꞌan na xiꞌin ra.
46 Enquanto Jesus falava à multidão, sua mãe e seus irmãos estavam do lado de fora, pedindo para falar com ele.
47 Saa ndikaꞌan iin na ndee kan xiꞌin ra kachi na saa:
47 Alguém disse a Jesus: “Sua mãe e seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor”.
48 Ra saa ndakuiin Jesús kachi ra saa:
48 Jesus respondeu: “Quem é minha mãe? Quem são meus irmãos?”.
49 Ra saa sañaꞌa ndaꞌa ra na xika xiꞌin ra, ra ndikaꞌan ra kachi ra saa:
49 Então apontou para seus discípulos e disse: “Vejam, estes são minha mãe e meus irmãos.
50 Saa chi takundiꞌi yuvi na xanduvi ña kaꞌan Tata yu, ra nduꞌu ndivi va, kuvi na kuu ñani yu, xiꞌin kuꞌva yu, xiꞌin siꞌi yu ―kachi Jesús xiꞌin na.
50 Quem faz a vontade de meu Pai no céu é meu irmão, minha irmã e minha mãe”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?