Lucas 8
MXV vs ARA
1 Ra ta ndiꞌi, ra ndakiꞌin Jesús kuaꞌan ra xiꞌin uxi uvi saa ndia itaꞌan xiꞌin ra. Ra iinii kuvi ñuu naꞌnu, xiꞌin ñuu vali kaꞌan ndoso ra tuꞌun Ndioxi. Ra ndatuꞌun ra xiꞌin na xaꞌa ichi nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu.
1 Aconteceu, depois disto, que andava Jesus de cidade em cidade e de aldeia em aldeia, pregando e anunciando o evangelho do reino de Deus, e os doze iam com ele,
2 Ra kuaꞌan tu sava na siꞌi va xiꞌin Jesús, ra na kan kuvi na tava ra tachi ndivaꞌa ini ta yachi, ra sandaꞌa ra na xiꞌin kueꞌe ña ndoꞌo na. Ra ikan kuaꞌan ña nani María ña ñuu Magdala, ra ña yoꞌo ke tava Jesús uxa nuu tachi ndivaꞌa ini.
2 e também algumas mulheres que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios;
3 Ra kuaꞌan tu ña Juana ña yasiꞌi ra Chuza ra xindiso chiñu xiꞌin veꞌe ra rey Herodes va; ra kuaꞌan tu ña Susana va, ra kuaꞌa ni ka tu sava na siꞌi va kuaꞌan. Ra na siꞌi kan kuvi na chindiee taꞌan xiꞌin Jesús, ña taxi na ndia ndia ka ñaꞌa ña xiniñuꞌu ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra.
3 e Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes, Suzana e muitas outras, as quais lhe prestavam assistência com os seus bens.
4 Ra iin ndisaa ñuu ke̱e yuvi ndixaa na nuu Jesús. Ra kuaꞌa ka vi kuvi na ndakuitaꞌan ña kuni soꞌo na ña kaꞌan ra. Ra saa xaꞌa ra ndatuꞌun ra iin tuꞌun ndichi xiꞌin na kachi ra saa:
4 Afluindo uma grande multidão e vindo ter com ele gente de todas as cidades, disse Jesus por parábola:
5 ―Saa kuu, ra kee iin ra chiꞌi kuaꞌan ra chiꞌi ra itu trigo, ra saa kuu ra xatia yava ra nuni vali kan kuaꞌan ra. Ra sava ña ndikoyo yuꞌu ichi, ra ndixañu va na ña, ra xaa tu saa ra ndakiꞌin ri ña xaxi va ri.
5 Eis que o semeador saiu a semear. E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho; foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 Ra sava ña ndikoyo tiañu yuu va ra ndindutia va ña. Ndi su kama ni va ndachi ña chi kuëe kani koꞌyo xaꞌa ña.
6 Outra caiu sobre a pedra; e, tendo crescido, secou por falta de umidade.
7 Ra sava tu ña ndikoyo nuu iyoo ndikin ìñu̱, ra inuu ndindutia va ña. Ndi su ndiküvi vi kuaꞌnu ña chi ìñu̱ kan va sanduxin ñaꞌa.
7 Outra caiu no meio dos espinhos; e estes, ao crescerem com ela, a sufocaram.
8 Ra ña ndikoyo nuu ñuꞌu xaꞌan, ra vaꞌa ni xaꞌnu ña. Chi iin mituꞌun yoko trigo ra ndia iin ciento va nuni vali taxi ña ―kachi Jesús xiꞌin na.
8 Outra, afinal, caiu em boa terra; cresceu e produziu a cento por um. Dizendo isto, clamou: Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
9 Saa ndindakatuꞌun ndia itaꞌan xiꞌin Jesús, kachi ndia saa xiꞌin ra:
9 E os seus discípulos o interrogaram, dizendo: Que parábola é esta?
10 Ra saa ndakuiin Jesús kachi ra saa:
10 Respondeu-lhes Jesus: A vós outros é dado conhecer os mistérios do reino de Deus; aos demais, fala-se por parábolas, para que, vendo, não vejam; e, ouvindo, não entendam.
11 Ra suꞌva ke kachi tuꞌun ndichi yoꞌo:
11 Este é o sentido da parábola: a semente é a palavra de Deus.
12 Ra ña ndikoyo yuꞌu ichi, kuvi yuvi na xini soꞌo tuꞌun Ndioxi. Ra xaa timiaꞌa tava ri ña nima na, ña na kandïxa na Ndioxi ra käku na.
12 A que caiu à beira do caminho são os que a ouviram; vem, a seguir, o diabo e arrebata-lhes do coração a palavra, para não suceder que, crendo, sejam salvos.
13 Ra ña ndikoyo tiañu yuu, kuvi yuvi na xini soꞌo tuꞌun Ndioxi. Ra kusii ni ini na ndakiꞌin na ichi Ndioxi, ndi su kuëe kunu ñuꞌu tioꞌo ña nima na, chi loꞌo ni va tiempo ^kandixa na, ra ta vaxi tundoꞌo nuu na, saa ra ndiko ini va na.
13 A que caiu sobre a pedra são os que, ouvindo a palavra, a recebem com alegria; estes não têm raiz, creem apenas por algum tempo e, na hora da provação, se desviam.
14 Ra ña ndikoyo tiañu ìñu̱, kuvi yuvi na xini soꞌo tuꞌun Ndioxi, ndi su kuee kuee naa ini va na xaꞌa tuꞌun Ndioxi. Ra xaꞌa ndakundiꞌi ini na xaꞌa ña kuika, xiꞌin xaꞌa ña sii ini iyoo nuu ña yuuvi yoꞌo va, ra xä ka na ña vaꞌa.
14 A que caiu entre espinhos são os que ouviram e, no decorrer dos dias, foram sufocados com os cuidados, riquezas e deleites da vida; os seus frutos não chegam a amadurecer.
15 Ra ña ndikoyo ñuꞌu xaꞌan, kuvi yuvi na xini soꞌo tuꞌun Ndioxi. Ra ndinuni ni kandixa na tuꞌun ña xini soꞌo na, ra chuvaꞌa na ña nima na. Ra kuëe ndiko ini na, chi niña ña vaꞌa va xa na ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
15 A que caiu na boa terra são os que, tendo ouvido de bom e reto coração, retêm a palavra; estes frutificam com perseverança.
16 Ra saa ndikaꞌan Jesús kachi ra saa:
16 Ninguém, depois de acender uma candeia, a cobre com um vaso ou a põe debaixo de uma cama; pelo contrário, coloca-a sobre um velador, a fim de que os que entram vejam a luz.
17 Ra takundiꞌi ñaꞌa ña iyoo seꞌe, ra ndatuvi ndiꞌi va xaꞌa ña, ra saa tu ña kundäa ini yuvi xaꞌa va, chi vaxi kii ra kundaa va ini na xaꞌa ña.
17 Nada há oculto, que não haja de manifestar-se, nem escondido, que não venha a ser conhecido e revelado.
18 ’Ra ña kan ke kuenda ni koo ndo xiꞌin ña kaꞌan yu xiꞌin ndo yoꞌo ra na sa ndo ña. Chi na xiin xini soꞌo ña sañaꞌa yu ra kuaꞌa ni ka ña ndichi taxi Ndioxi ndaꞌa na; ndi su na xïin kuni soꞌo tuꞌun yu, ra ndia ña loꞌo ña xa xini na tuvi mii na ke kindiaa Ndioxi ndaꞌa va na ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
18 Vede, pois, como ouvis; porque ao que tiver, se lhe dará; e ao que não tiver, até aquilo que julga ter lhe será tirado.
19 Ra saa xaa siꞌi Jesús xiꞌin na ñani ra nuu iin ra, ra ndiküvi kiꞌvi na veꞌe nuu iin ra, chi chitu ni yuvi xiꞌin ra.
19 Vieram ter com ele sua mãe e seus irmãos e não podiam aproximar-se por causa da concorrência de povo.
20 Ra saa ndikaꞌan iin tiaa xiꞌin Jesús kachi ra saa:
20 E lhe comunicaram: Tua mãe e teus irmãos estão lá fora e querem ver-te.
21 Ra saa ndakuiin Jesús, kachi ra saa:
21 Ele, porém, lhes respondeu: Minha mãe e meus irmãos são aqueles que ouvem a palavra de Deus e a praticam.
22 Saa kuu iin kii ndaa Jesús xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra ini itun tu xika nuu mini. Ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
22 Aconteceu que, num daqueles dias, entrou ele num barco em companhia dos seus discípulos e disse-lhes: Passemos para a outra margem do lago; e partiram.
23 Ra nani saa kuu ndia kuaꞌan ndia xiꞌin itun kan nuu mini, ra nditavi maꞌna Jesús ra ndikixi va ra. Ra saa xaꞌa tachi ndiee ni sakandita ña mini kan ra ndikee ra ini itun kan, ra iin chitu ndaa ini nu xiꞌin tiakuii. Ra ndiakua ^kuni saꞌvi nu kaꞌa mini kan, ra iyo ka vi ^kuu.
23 Enquanto navegavam, ele adormeceu. E sobreveio uma tempestade de vento no lago, correndo eles o perigo de soçobrar.
24 Ra saa sandoto ndia Jesús ra ndikaꞌan ndia xiꞌin ra kachi ndia saa:
24 Chegando-se a ele, despertaram-no dizendo: Mestre, Mestre, estamos perecendo! Despertando-se Jesus, repreendeu o vento e a fúria da água. Tudo cessou, e veio a bonança.
25 Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
25 Então, lhes disse: Onde está a vossa fé? Eles, possuídos de temor e admiração, diziam uns aos outros: Quem é este que até aos ventos e às ondas repreende, e lhe obedecem?
26 Ra saa ndixaa ndia xiꞌin itun kan inka xiyo yuꞌu mini, nuu ndikaa ñuu Gadara, chi xitondiaa Galilea.
26 Então, rumaram para a terra dos gerasenos, fronteira da Galileia.
27 Ra ta nuu Jesús ñuꞌu, ra niniꞌi taꞌan ra xiꞌin iin tiaa ra ke̱e ñuu kan, ra xa naꞌa ni tiempo ke ñuꞌu tachi ndivaꞌa ini ra. Ra iin saa kaa chala va ra xika ra, ra nii veꞌe ra ndixkandüꞌu ka ra, chi ndia yavi ndii va ndixkuu veꞌe ra.
27 Logo ao desembarcar, veio da cidade ao seu encontro um homem possesso de demônios que, havia muito, não se vestia, nem habitava em casa alguma, porém vivia nos sepulcros.
28 Ra ta xini ra Jesús, saa ra ndindaꞌyu koꞌo ra, ra ndikun ndixkusiti ra, ra ndiee ka vi ndikaꞌan ra, kachi ra saa:
28 E, quando viu a Jesus, prostrou-se diante dele, exclamando e dizendo em alta voz: Que tenho eu contigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Rogo-te que não me atormentes.
29 Ra ndikaꞌan ra tuꞌun yoꞌo saa chi xa ndikaꞌan va Jesús xiꞌin tachi ndivaꞌa kan ña na kee ña kuꞌun ña. Chi xa naꞌa ni ndikaa ña ra. Ra kuaꞌa ni ichi ndiee ni ^xa ña xiꞌin ra. Ra nii chikaa na yoꞌo kàà ndaꞌa ra xiꞌin xaꞌa ra, ña ndiaa na ra, ndi su xaꞌndia ndiꞌi va ra ña, ra tava tachi ndivaꞌa kan ra kuaꞌan ra iku yuu va iyoo ra.
29 Porque Jesus ordenara ao espírito imundo que saísse do homem, pois muitas vezes se apoderara dele. E, embora procurassem conservá-lo preso com cadeias e grilhões, tudo despedaçava e era impelido pelo demônio para o deserto.
30 Saa ndindakatuꞌun Jesús ra, kachi ra saa xiꞌin ra:
30 Perguntou-lhe Jesus: Qual é o teu nome? Respondeu ele: Legião, porque tinham entrado nele muitos demônios.
31 Ra saa xaku ndaꞌvi ka vi tachi ndivaꞌa kan nuu Jesús, ña na tïꞌvi ra ña kuꞌun ña ndiaya kaꞌnu nuu ndoꞌo ni ña.
31 Rogavam-lhe que não os mandasse sair para o abismo.
32 Ra yachin iku kan xika iin tiꞌvi chee kini xaxaꞌan ri. Ra saa xakundaꞌvi ka vi tachi ndivaꞌa kan nuu Jesús, ña na taxi ra ndiayu ndaꞌa ña nde̱e ña ini kini kan. Ra saa taxi ra ndiayu ndaꞌa ña.
32 Ora, andava ali, pastando no monte, uma grande manada de porcos; rogaram-lhe que lhes permitisse entrar naqueles porcos. E Jesus o permitiu.
33 Ra saa ke̱e tachi ndivaꞌa ini tiaa kan, ra ndandee ña ini kini. Ra xaꞌa sasana ndiꞌi ña ri, ra xinu ndiꞌi ri ndixaꞌan ri ndikoyo ri iin taꞌvi sukun nuu ndikaa mini, ra ndikaꞌa ndiaa ndiꞌi ri ndixiꞌi ri.
33 Tendo os demônios saído do homem, entraram nos porcos, e a manada precipitou-se despenhadeiro abaixo, para dentro do lago, e se afogou.
34 Ra ta xini ndia ndiaa kini ña kuu kan, ra saa ke̱e ndia xinu ndia ndixaꞌan ndia ndatuꞌun ndia xiꞌin na ndee ñuu. Ra ndatuꞌun tu ndia xiꞌin na ndee iku va.
34 Os porqueiros, vendo o que acontecera, fugiram e foram anunciá-lo na cidade e pelos campos.
35 Ra saa ke̱e yuvi kan kuaꞌan na kuni na ña kuu. Ra ta ndixaa na nuu iin Jesús, ra xini na tiaa ra ke̱e tachi ndivaꞌa ini, ra xa nduvaꞌa va ra, ra ndakundixi ra tikoto nduꞌu koo ra xaꞌa Jesús, ra ndiyuꞌvi ka vi na.
35 Então, saiu o povo para ver o que se passara, e foram ter com Jesus. De fato, acharam o homem de quem saíram os demônios, vestido, em perfeito juízo, assentado aos pés de Jesus; e ficaram dominados de terror.
36 Ra na xini ña kuu kan, ra ndatuꞌun na xiꞌin takundiꞌi yuvi ndia kuꞌva ke nduvaꞌa tiaa ra xindoꞌni tachi ndivaꞌa ini kan.
36 E algumas pessoas que tinham presenciado os fatos contaram-lhes também como fora salvo o endemoninhado.
37 Ra takundiꞌi na ñuu Gadara, ra xaku ndaꞌvi ni na nuu Jesús, ña na kuꞌun ra inka xiyo, chi iyuꞌvi ni na ^xini na ra. Saa ndandaa Jesús ini itun kan ra ndakiꞌin ra kuaꞌan va ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra.
37 Todo o povo da circunvizinhança dos gerasenos rogou-lhe que se retirasse deles, pois estavam possuídos de grande medo. E Jesus, tomando de novo o barco, voltou.
38 Ra tiaa ra kee tachi ndivaꞌa ini kan, ra xaku ndaꞌvi ka vi ra nuu Jesús ña na taxi ra kuꞌun ra xiꞌin ra. Ndi su ra nindiayu taꞌan va kuvi Jesús xiꞌin ra, kachi ra saa:
38 O homem de quem tinham saído os demônios rogou-lhe que o deixasse estar com ele; Jesus, porém, o despediu, dizendo:
39 ―Kuanuꞌu veꞌe kun, ra ndatuꞌun kun xiꞌin takundiꞌi yuvi xaꞌa ña xa Ndioxi xiꞌin kun ―kachi ra xiꞌin ra.
39 Volta para casa e conta aos teus tudo o que Deus fez por ti. Então, foi ele anunciando por toda a cidade todas as coisas que Jesus lhe tinha feito.
40 Ta ndiko Jesús ndaxaa ra inka xiyo yuꞌu mini nuu ke̱e ra ta kuaꞌan ra, ra xa iin chitu ndaa va yuvi ndee na ndiatu na ra. Ra ^kusii ka vi ini na ndakiꞌin na ra.
40 Ao regressar Jesus, a multidão o recebeu com alegria, porque todos o estavam esperando.
41 Ra saa xaa iin tiaa ra nani Jairo nuu iin Jesús. Ra ra xikuaꞌa ndiso chiñu xiꞌin veꞌe ñuꞌu kuvi ra, ra ndikun ndixkusiti va ra nuu Jesús, ra xaku ndaꞌvi ka vi ra nuu ra ña na kuꞌun ra xiꞌin ra veꞌe ra.
41 Eis que veio um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga, e, prostrando-se aos pés de Jesus, lhe suplicou que chegasse até a sua casa.
42 Saa chi ña loꞌo seꞌe ra, ña mituꞌun nuu ra, ra sakan uxi uvi va kuiya ndikaa ña, ra ndiee ni ndoꞌo ña chi xa yachin va kuvi ña.
42 Pois tinha uma filha única de uns doze anos, que estava à morte. Enquanto ele ia, as multidões o apertavam.
43 Ra tiañu yuvi kan ndikaa iin ñaꞌa ña ndiee ni ndoꞌo kuaꞌan ña xiꞌin na, ra xa uxi uvi kuiya ke xatia ña nii ña. Ra xa sandiꞌi yaa va ña xuꞌun ña xiꞌin na xatatan, ra ndia nii na ndikuchüun sandaꞌa ñaꞌa.
43 Certa mulher que, havia doze anos, vinha sofrendo de uma hemorragia, e a quem ninguém tinha podido curar [e que gastara com os médicos todos os seus haveres],
44 Ra saa kuyachin ña chi sata Jesús ra nditiandiaa ndaꞌa ña yuꞌu tikoto ra. Ra ndikun ndixkuiin va ña ndixätia ka ña nii ña.
44 veio por trás dele e lhe tocou na orla da veste, e logo se lhe estancou a hemorragia.
45 Ra saa ndikaꞌan Jesús, kachi ra saa:
45 Mas Jesus disse: Quem me tocou? Como todos negassem, Pedro [com seus companheiros] disse: Mestre, as multidões te apertam e te oprimem [e dizes: Quem me tocou?].
46 Saa ndakuiin tuku Jesús kachi ra saa:
46 Contudo, Jesus insistiu: Alguém me tocou, porque senti que de mim saiu poder.
47 Ra te kundaa ini ñaꞌa yoꞌo ña ndiküvi koo seꞌe, ña ndoꞌo ña, ra iyuꞌvi ka vi ña, ra iin ndiakua kisi ña ña xaa ña ndixkusiti ña nuu Jesús. Ra nuu ndiꞌi na ndakani ña ni xaꞌa ke nditiandiaa ndaꞌa ña tikoto ra. Chi ta nditiandiaa ndaꞌa suꞌva ña tikoto ra, saa ra ndikun nduvaꞌa va ña.
47 Vendo a mulher que não podia ocultar-se, aproximou-se trêmula e, prostrando-se diante dele, declarou, à vista de todo o povo, a causa por que lhe havia tocado e como imediatamente fora curada.
48 Ra saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin ña, kachi ra saa:
48 Então, lhe disse: Filha, a tua fé te salvou; vai-te em paz.
49 Ra ta kaꞌan ka va Jesús, saa xaa iin ra ke̱e veꞌe ra Jairo, ra ndikaꞌan ra kachi ra saa xiꞌin ra:
49 Falava ele ainda, quando veio uma pessoa da casa do chefe da sinagoga, dizendo: Tua filha já está morta, não incomodes mais o Mestre.
50 Ra ta xini soꞌo Jesús, ña ndikaꞌan tiaa kan, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra Jairo, kachi ra saa:
50 Mas Jesus, ouvindo isto, lhe disse: Não temas, crê somente, e ela será salva.
51 Ra ta kuyachin na yeꞌe ra Jairo, ra nditäxi Jesús kiꞌvi ndiꞌi na xiꞌin ra veꞌe nuu kanduꞌu ña loꞌo kan, chi takua ra Pedro, xiꞌin ra Jacobo, xiꞌin ra Juan xiꞌin takua iva ña xiꞌin siꞌi va ña kuvi na ndikiꞌvi xiꞌin ra.
51 Tendo chegado à casa, a ninguém permitiu que entrasse com ele, senão Pedro, João, Tiago e bem assim o pai e a mãe da menina.
52 Ra xaku ka vi yuvi ndee kan xaꞌa ña. Saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin na, kachi ra saa:
52 E todos choravam e a pranteavam. Mas ele disse: Não choreis; ela não está morta, mas dorme.
53 Ra xaꞌa na ^xa siki na ra, chi xa kundaa va ini na ña ndixa ke xa ndixiꞌi va ña.
53 E riam-se dele, porque sabiam que ela estava morta.
54 Ra saa tiin Jesús ndaꞌa ña. Ra ndiee ni ndikaꞌan ra xiꞌin ña, kachi ra saa:
54 Entretanto, ele, tomando-a pela mão, disse-lhe, em voz alta: Menina, levanta-te!
55 Saa ra, ndikun ndatiaku ndixa va ña, ra ndakoo ña. Ra saa xaꞌndia ra chiñu nuu na, ña na taxi na ña kuxi ña.
55 Voltou-lhe o espírito, ela imediatamente se levantou, e ele mandou que lhe dessem de comer.
56 Ra saa ndakanda ni ini na ivasiꞌi ña. Ra ndikaꞌan Jesús xiꞌin na, kachi ra saa:
56 Seus pais ficaram maravilhados, mas ele lhes advertiu que a ninguém contassem o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?