Lucas 6
MXV vs NTLH
1 Saa kuu iin kii ña ndakindiee̱ na, ra ndiyaꞌa Jesús kuaꞌan ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra, nuu iyoo itu trigo. Ra xaꞌa ndia itaꞌan xiꞌin Jesús kindiaa ndia yoko itu trigo kan. Ra sakoyo ndia nuni sata ña ^xaxi ndia.
1 Num sábado, Jesus estava atravessando uma plantação de trigo. Os seus discípulos começaram a colher e a debulhar espigas, e a comer os grãos de trigo.
2 Ra saa ndikaꞌan ndia fariseo xiꞌin ndia, kachi ndia saa:
2 Então alguns fariseus perguntaram: — Por que é que vocês estão fazendo uma coisa que a nossa
3 Ra saa ndakuiin Jesús, kachi ra saa:
3 Jesus respondeu:
4 Saa chi su ndikiꞌvi va ra Rey David ini veꞌe ñuꞌu, ra kiꞌin ra ixta ña ndee nu yii ña soko na nuu Ndioxi, xixi ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra. Ra köo ndiayu ra sa ra saa, chi indaa ndia ku sutu va kuvi ndia iyoo ichi kuxi ixta kan ―kachi ra xiꞌin ndia.
4 Ele entrou na casa de Deus, pegou os pães oferecidos a Deus, comeu e deu também aos seus companheiros. No entanto é contra a nossa Lei alguém comer desses pães; somente os sacerdotes têm o direito de fazer isso.
5 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin ndia kachi ra saa:
5 E Jesus terminou, dizendo:
6 Ra saa kuu, inka tuku kii ña ndakindiee̱ na ra saa ndixaa Jesús iin veꞌe ñuꞌu ra xaꞌa ra sañaꞌa ra na tuꞌun Ndioxi. Ra veꞌe ñuꞌu kan nduꞌu iin tiaa ra kutuun ndaꞌa kuaꞌa.
6 Num outro sábado Jesus entrou na sinagoga e começou a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita aleijada.
7 Ra ndia sañaꞌa ndiayu Ndioxi xiꞌin ndia fariseo ra iin suꞌva nuu ndia ixtonani ndia Jesús, a sandaꞌa ra ra kue̱ꞌe ndaꞌa kan kii ña ndakindiee̱ na, ra saa ke niꞌi ndia taxi ndia kuachi xaꞌa Jesús, káꞌán ndia.
7 Alguns mestres da Lei e alguns fariseus ficaram espiando Jesus com atenção para ver se ele ia curar alguém no sábado. Pois queriam arranjar algum motivo para o acusar de desobedecer à Lei .
8 Ra xa kundaa va ini Jesús ña ndakani ini ndia. Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra kue̱ꞌe ndaꞌa kan, kachi ra saa:
8 Mas Jesus conhecia os pensamentos deles e por isso disse para o homem que tinha a mão aleijada: O homem se levantou e ficou em pé.
9 Ra saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin ndia fariseo, kachi ra saa:
9 Então Jesus disse:
10 Saa ixtoꞌni Jesús nuu takundiꞌi na xinunduu ndita kan, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kue̱ꞌe ndaꞌa kan kachi ra saa:
10 Jesus olhou para todos os que estavam em volta dele e disse para o homem: O homem estendeu a mão, e ela sarou.
11 Ra tiaa ni ndisaa ini ndia fariseo xini ndia Jesús. Ra xaꞌa ndia kataꞌan ndia ndixa koo taxi ndia kuachi xaꞌa ra.
11 Aí os mestres da Lei e os fariseus ficaram furiosos e começaram a conversar sobre o que poderiam fazer contra Jesus.
12 Saa kuu iin kii ke̱e Jesús kuaꞌan ra iku kaꞌan ra xiꞌin Ndioxi, ra iinii ñuu ndaa ndikaꞌan ra xiꞌin Ndioxi.
12 Naquela ocasião Jesus subiu um monte para orar e passou a noite orando a Deus.
13 Ra te ndituvi saa kana ra takundiꞌi na ndikun sata ra, ra ndikaxin ra uxi uvi tiaa, ndia kaka chiñu nuu ra. Ra ndia yoꞌo kuvi ndia kuu apóstoles, ra tuꞌun yoꞌo kachi ña saa: “Ndia ^tiꞌvi Ndioxi.”
13 Quando amanheceu, chamou os seus discípulos e escolheu doze deles. E deu o nome de apóstolos a estes doze:
14 Ra suꞌva nani ndia ndikaxin Jesús: Simón ra ndakunani Pedro, inka ra nani Andrés ñani ra Simón, iin ra nani Jacobo, iin ra nani Juan, iin ra nani Felipe, inka ra nani Bartolomé,
14 Simão, em quem pôs o nome de Pedro, e o seu irmão André; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 inka ra nani Mateo, iin ra nani Tomás, inka ra nani Jacobo seꞌe ra Alfeo, iin ra nani Simón ra xindikaa xiꞌin partido ña nani Zelote,
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu; Simão, o nacionalista;
16 inka ra nani Judas, ñani ra Jacobo, iin ra nani Judas Iscariote ra ndixiko Jesús.
16 Judas, filho de Tiago; e Judas Iscariotes, que foi o traidor.
17 Saa ke̱e Jesús iku kan ra ndakiꞌin ra vaxi nuu ra xiꞌin ndia ndakaxin ra kaka chiñu nuu ra. Ra ta nduxinu ndia iin yoso, ra xa ikan va ndee kuaꞌa ni ka na ndikun sata ra ña ndiatu na ra. Ra xaa kuaꞌa ni tu yuvi, na ke̱e iinii kuvi ñuu ña ndikun ndiaa Judea, xiꞌin ñuu ña ndoꞌni yuꞌu tiañuꞌu, ña ndikun ndiaa ñuu Tiro xiꞌin ñuu Sidón, ra saa tu na ke̱e ñuu Jerusalén va. Ra ndakutaꞌan takundiꞌi yuvi yoꞌo ña kuni soꞌo na tuꞌun ña kaꞌan ndoso ra, ra kuni tu na ña na sandaꞌa va ra na.
17 Jesus desceu do monte com eles e parou com muitos dos seus seguidores num lugar plano. Uma grande multidão estava ali. Era gente de toda a Judeia, de Jerusalém e das cidades de Tiro e Sidom , que ficam na beira do mar.
18 Ra kuaꞌa ni na ku mii tachi ndivaꞌa, nduvaꞌa xa Jesús.
18 Eles tinham vindo para ouvir Jesus e para serem curados das suas doenças. Os que estavam atormentados por espíritos maus também vieram e foram curados.
19 Ra takundiꞌi na xiꞌi, ra kuni na ña tiandiaa ndaꞌa na Jesús, chi kundaa ini na ña ku mii ra ndie̱e̱ ña sandaꞌa ra na, ra nduvaꞌa ndiꞌi va na xiꞌi xa ra.
19 Todos queriam tocar em Jesus porque dele saía um poder que curava todas as pessoas.
20 Ra saa ndakotoꞌni Jesús nuu na ndikun sata ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
20 Jesus olhou para os seus discípulos e disse:
21 ’Vaꞌa ni kee ndoꞌo, na kaꞌun ini vichin, chi vaxi kii ra ndoo ndoso va ña nuu ndo.
21 — Felizes são vocês que agora têm fome,
22 ’Vaꞌa ni kee ndo tu kundasi taꞌan na xiꞌin ndo, ra taxi na ndoꞌo, ra kañaꞌa na xaꞌa ndo, xaꞌa ña kandixa ndo yuꞌu, ra tiꞌvi Ndioxi xaa yoꞌo.
22 — Felizes são vocês quando os odiarem, rejeitarem, insultarem e disserem que vocês são maus por serem seguidores do
23 Kusii ni ini ndo ta xa na xaa kii kan, ra kuaku ndo, chi xa iyoo va ña vaꞌa taxi Ndioxi ndaꞌa ndo ndivi. Ra ta kuꞌva ^xa ndivaꞌa na xiꞌin ndo vichin, ra saa ke xa tu na xii xikua na xiꞌin na ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa va.
23 Fiquem felizes e muito alegres quando isso acontecer, pois uma grande recompensa está guardada no céu para vocês. Pois os antepassados dessas pessoas fizeram essas mesmas coisas com os
24 ’Ndi su ndaꞌvi ni ndoꞌo na kuika, chi xa iyoo vaꞌa ni va ini ndo vichin, ndi su vaxi kii ra köo ña vaꞌa niꞌi vi ndo.
24 — Mas ai de vocês que agora são ricos,
25 ’Ndaꞌvi ni ndoꞌo, na iyoo ña xixi vichin, chi vaxi kii ra kaꞌun ni ini ndo.
25 — Ai de vocês que agora têm tudo,
26 ’Ndaꞌvi ni ndoꞌo, na chinuu toꞌo ni na tuꞌun xaꞌa vichin, chi saa ke xa tu na xii xikua ndo xiꞌin na maña, na ndikaꞌan ndoso siki tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa va ―kachi Jesús xiꞌin na.
26 — Ai de vocês quando todos os elogiarem, pois os antepassados dessas pessoas também elogiaram os falsos profetas.
27 Vichin ^kaꞌan yu xiꞌin ndoꞌo na xini soꞌo ña kaꞌan yu:
27 — Mas eu digo a vocês que estão me ouvindo: amem os seus inimigos e façam o bem para os que odeiam vocês.
28 Ra tu ndia na kañaꞌa xaꞌa ndo, a kundivaꞌa na xiꞌin ndo, ra na kaꞌan ndo xiꞌin Ndioxi xaꞌa na, ña na chindiee ra na.
28 Desejem o bem para aqueles que os amaldiçoam e orem em favor daqueles que maltratam vocês.
29 Ra tu ndia na xakin xaꞌndia nuu ndo, ra käni ndo na. Chi na taxi ndo inka xiyo, na kani va na. Ra tu ndia na kuni ndakindiaa chiꞌlo ndixi ndo, ra kuxïꞌndia ndo ña nuu na; chi ndia tikoto ña ndixi ndo na kuꞌun xiꞌin va na.
29 Se alguém lhe der um tapa na cara, vire o outro lado para ele bater também. Se alguém tomar a sua
30 Tu ndia na nduku ñaꞌa nuu ndo, ra kuxïꞌndia ndo ña nuu na. Ra tu ndia na kindiaa ñaꞌa ndo, ra na käꞌan kuachi ndo xaꞌa ña.
30 Dê sempre a qualquer um que lhe pedir alguma coisa; e, quando alguém tirar o que é seu, não peça de volta.
31 Ra tu kuni ndo sa yuvi ña vaꞌa xiꞌin ndo, ra ña vaꞌa na sa tu ndoꞌo xiꞌin va na.
31 Façam aos outros a mesma coisa que querem que eles façam a vocês.
32 ’Ra tu kuꞌvi ini ndo xini ndo takua yuvi na kuꞌvi ini xini ndoꞌo, saa ra, köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa ke xa tu yuvi na xïni ichi Ndioxi va.
32 — Se vocês amam somente aqueles que os amam, o que é que estão fazendo de mais? Até as pessoas de má fama amam as pessoas que as amam.
33 Tu xa ndo ña vaꞌa xiꞌin takua yuvi, na xa ña vaꞌa xiꞌin ndo, saa ra köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa xa tu yuvi kuachi va.
33 E, se vocês fazem o bem somente para aqueles que lhes fazem o bem, o que é que estão fazendo de mais? Até as pessoas de má fama fazem isso.
34 Ra tu chindiee ndo xuꞌun takua yuvi, na xini ndo kuchuun ndataxi ña ndaꞌa va ndo, saa ra köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa xa tu yuvi na xïni ichi Ndioxi va: saa chi chindiee na xuꞌun taꞌan na ra ndiatu ini na ña ndakiꞌin na ña xiꞌin siki va ña.
34 E, se vocês emprestam somente para aqueles que vocês acham que vão lhes pagar, o que é que estão fazendo de mais? Até as pessoas de má fama emprestam aos que têm má fama, para receber de volta o que emprestaram.
35 Kuꞌvi ini ndo kuni ndo na saa ini xini ndoꞌo, ra sa ndo ña vaꞌa xiꞌin na. Ra tu chindiee ndo xuꞌun na ra ndiätu ini ndo ña ndakiꞌin ndo ña ndaꞌa na. Saa ke niꞌi ndo ña vaꞌa nuu Ndioxi, ra kunani ndo seꞌe Ndioxi ra kaꞌnu. Chi vaꞌa ni ini Ndioxi xiꞌin takundiꞌi va yuvi, nii na köo ña toꞌo kuvi na, ra nii na yuvi ñaꞌa kuvi va na.
35 Façam o contrário: amem os seus inimigos e façam o bem para eles. Emprestem e não esperem receber de volta o que emprestaram e assim vocês terão uma grande recompensa e serão filhos do Deus Altíssimo. Façam isso porque ele é bom também para os ingratos e maus.
36 Ra na kundaꞌvi ini ndo kuni taꞌan ndo, ta kuꞌva kundaꞌvi ini Ndioxi xini ra ndoꞌo.
36 Tenham misericórdia dos outros, assim como o Pai de vocês tem misericórdia de vocês.
37 ’Na käꞌan ndo xaꞌa kuachi inka yuvi, saa ke käꞌan Ndioxi ña iyoo kuachi ndo. Ra na satävi chiꞌña ndo yuvi, saa ke satävi chiꞌña Ndioxi ndoꞌo. Ra koo kaꞌnu ini ndo xaꞌa ña xa inka yuvi xiꞌin ndo, saa ke koo kaꞌnu ini Ndioxi xaꞌa ndo.
37 — Não julguem os outros, e Deus não julgará vocês. Não condenem os outros, e Deus não condenará vocês. Perdoem os outros, e Deus perdoará vocês.
38 Ra vaꞌa ni na koo ini ndo xiꞌin yuvi; ra na taxi ndo ñaꞌa ndaꞌa na xiꞌin ña kusii ini ndo, ra saa ke taxi Ndioxi ñaꞌa ndaꞌa ndo. Ra chikaa ka ra siki ña sandiko ra ndaꞌa ndo, chi ta kuꞌva chuꞌun ndo xiꞌin yuvi, ra saa ke chuꞌun tu Ndioxi xiꞌin va ndo ―kachi Jesús.
38 Deem aos outros, e Deus dará a vocês. Ele será generoso, e as bênçãos que ele lhes dará serão tantas, que vocês não poderão segurá-las nas suas mãos. A mesma medida que vocês usarem para medir os outros Deus usará para medir vocês.
39 Ra saa ndikaꞌan Jesús iin tuꞌun ndichi xiꞌin na kachi ra saa:
39 E Jesus fez estas comparações:
40 Ra ndia nii na sakan sakuaꞌa ra küvi sa chee na nuu maestro na, chi na sakan kutuꞌva va kuvi na. Ra ndia na ndiꞌi kaꞌvi na, saa vi ke xinu na koo na ta kuꞌva iyoo maestro na.
40 Nenhum aluno é mais importante do que o seu professor. Porém, quando tiver terminado os estudos, o aluno ficará igual ao seu professor.
41 ’¿Nichuun vaꞌa ixtoꞌni kun nuu miꞌi loꞌo ña ndikaa nuu ñani kun, ra kïꞌin kun kuenda xiꞌin itun chee ndikaa nuu mii kun?
41 — Por que é que você vê o cisco que está no olho do seu irmão e não repara na trave de madeira que está no seu próprio olho?
42 Ra tu xïni kun itun chee ndikaa nuu mii kun, ¿ra nichuun vaꞌa kiꞌin kun kuenda ña kaꞌan kun xiꞌin ñani kun: “Ñani, naꞌa, na tava yu miꞌi loꞌo ña ndikaa nuu kun”, kachi kun? ¡Ra ra chiꞌña tuꞌun va kuvi kun! Chi xiꞌna ka itun chee ndikaa nuu mii kun na tava kun. Ra saa ke vaꞌa ndakotoꞌni kaxi kun, ra vaꞌa tava kun miꞌi loꞌo ña ndikaa nuu ñani kun ―kachi Jesús xiꞌin na.
42 Como é que você pode dizer ao seu irmão: “Me deixe tirar esse cisco do seu olho”, se você não repara na trave que está no seu próprio olho? Hipócrita! Tire primeiro a trave que está no seu olho e então poderá ver bem para tirar o cisco que está no olho do seu irmão.
43 Saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin na, kachi ra saa:
43 — A árvore boa não dá frutas ruins, assim como a árvore que não presta não dá frutas boas.
44 Takundiꞌi itun kuiꞌi ra xiꞌin ñaꞌa ña kuun ndaꞌa nu ke ndakuni yo nu. Chi küun koxi ndaꞌa itun ìñu̱, ra nii uva küun ndaꞌa ìñu̱ nañu.
44 Pois cada árvore é conhecida pelas frutas que ela produz. Não é possível colher figos de espinheiros, nem colher uvas de pés de urtiga.
45 Ra saa tu iin tiaa va, ra iyoo ña vaꞌa nima, ra ña vaꞌa tu ndatuꞌun va ra. Ra iin tiaa ra iyoo ña väꞌa nima, ra ña väꞌa ndatuꞌun va ra. Chi takundiꞌi ña iyoo nima yo ke kaꞌan va yo ―kachi Jesús xiꞌin na.
45 A pessoa boa tira o bem do depósito de coisas boas que tem no seu coração. E a pessoa má tira o mal do seu depósito de coisas más. Pois a boca fala do que o coração está cheio.
46 Saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin na, kachi ra saa:
46 — Por que vocês me chamam “Senhor, Senhor” e não fazem o que eu digo?
47 Na kaꞌan yu xiꞌin ndo, ndia kuꞌva ke iyoo yuvi na ndikun yuꞌu, ra kandixa na ña kaꞌan yu xiꞌin na.
47 Eu vou mostrar a vocês com quem se parece a pessoa que vem e ouve a minha mensagem e é obediente a ela.
48 Ta iyoo iin tiaa ra xavaꞌa iin veꞌe, ra kunu ni chikaa ra xaꞌa ña, chi ndia sata kava kaku xaꞌa ña, ra kii nduxinu tiañuꞌu kaꞌnu, ra ndiee ni kani ndiaa ra ña, ra ndikuchüun ra sanduva ra ña, chi tuun ni va xikundichi ña, saa ke iyoo na.
48 Essa pessoa é como um homem que, quando construiu uma casa, cavou bem fundo e pôs o alicerce na rocha. O rio ficou cheio, e as suas águas bateram contra aquela casa; porém ela não se abalou porque havia sido bem-construída.
49 Ndi su na xini soꞌo tuꞌun ña kaꞌan yu, ra kandïxa na ña, ra ta iyoo iin tiaa ra xavaꞌa veꞌe, ra ndichikäa kunu ra xaꞌa ña, chi nuu ñuꞌu taya va sakaku ra xaꞌa ña, ke iyoo na kan. Ra kii nduxinu tiañuꞌu kaꞌnu, ra ikan vi kiꞌin ra veꞌe kan sakoꞌni ra, ra sandiꞌi yaa va ra xaꞌa ña ―kachi Jesús.
49 Mas quem ouve a minha mensagem e não é obediente a ela é como o homem que construiu uma casa na terra, sem alicerce. Quando a água bateu contra aquela casa, ela caiu logo e ficou totalmente destruída.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?