Lucas 6
MXV vs ARC
1 Saa kuu iin kii ña ndakindiee̱ na, ra ndiyaꞌa Jesús kuaꞌan ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra, nuu iyoo itu trigo. Ra xaꞌa ndia itaꞌan xiꞌin Jesús kindiaa ndia yoko itu trigo kan. Ra sakoyo ndia nuni sata ña ^xaxi ndia.
1 E aconteceu que, num sábado, passou pelas searas, e os seus discípulos iam arrancando espigas e, esfregando-as com as mãos, as comiam.
2 Ra saa ndikaꞌan ndia fariseo xiꞌin ndia, kachi ndia saa:
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: Por que fazeis o que não é lícito fazer nos sábados?
3 Ra saa ndakuiin Jesús, kachi ra saa:
3 E Jesus, respondendo-lhes, disse: Nunca lestes o que fez Davi quando teve fome, ele e os que com ele estavam?
4 Saa chi su ndikiꞌvi va ra Rey David ini veꞌe ñuꞌu, ra kiꞌin ra ixta ña ndee nu yii ña soko na nuu Ndioxi, xixi ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra. Ra köo ndiayu ra sa ra saa, chi indaa ndia ku sutu va kuvi ndia iyoo ichi kuxi ixta kan ―kachi ra xiꞌin ndia.
4 Como entrou na Casa de Deus, e tomou os pães da proposição, e os comeu, e deu também aos que estavam com ele, os quais não lhes era lícito comer, senão só aos sacerdotes?
5 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin ndia kachi ra saa:
5 E dizia-lhes: O Filho do Homem é senhor até do sábado.
6 Ra saa kuu, inka tuku kii ña ndakindiee̱ na ra saa ndixaa Jesús iin veꞌe ñuꞌu ra xaꞌa ra sañaꞌa ra na tuꞌun Ndioxi. Ra veꞌe ñuꞌu kan nduꞌu iin tiaa ra kutuun ndaꞌa kuaꞌa.
6 E aconteceu também, em outro sábado, que entrou na sinagoga e estava ensinando; e havia ali um homem que tinha a mão direita mirrada.
7 Ra ndia sañaꞌa ndiayu Ndioxi xiꞌin ndia fariseo ra iin suꞌva nuu ndia ixtonani ndia Jesús, a sandaꞌa ra ra kue̱ꞌe ndaꞌa kan kii ña ndakindiee̱ na, ra saa ke niꞌi ndia taxi ndia kuachi xaꞌa Jesús, káꞌán ndia.
7 E os escribas e fariseus atentavam nele, se o curaria no sábado, para acharem de que o acusar.
8 Ra xa kundaa va ini Jesús ña ndakani ini ndia. Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra kue̱ꞌe ndaꞌa kan, kachi ra saa:
8 Mas ele, conhecendo bem os seus pensamentos, disse ao homem que tinha a mão mirrada: Levanta-te e fica em pé no meio. E, levantando-se ele, ficou em pé.
9 Ra saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin ndia fariseo, kachi ra saa:
9 Então, Jesus lhes disse: Uma
10 Saa ixtoꞌni Jesús nuu takundiꞌi na xinunduu ndita kan, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kue̱ꞌe ndaꞌa kan kachi ra saa:
10 E, olhando para todos ao redor, disse ao homem: Estende a mão. E ele assim o fez, e a mão lhe foi restituída sã como a outra.
11 Ra tiaa ni ndisaa ini ndia fariseo xini ndia Jesús. Ra xaꞌa ndia kataꞌan ndia ndixa koo taxi ndia kuachi xaꞌa ra.
11 E ficaram cheios de furor, e uns com os outros conferenciavam sobre o que fariam a Jesus.
12 Saa kuu iin kii ke̱e Jesús kuaꞌan ra iku kaꞌan ra xiꞌin Ndioxi, ra iinii ñuu ndaa ndikaꞌan ra xiꞌin Ndioxi.
12 E aconteceu que, naqueles dias, subiu ao monte a orar e passou a noite em oração a Deus.
13 Ra te ndituvi saa kana ra takundiꞌi na ndikun sata ra, ra ndikaxin ra uxi uvi tiaa, ndia kaka chiñu nuu ra. Ra ndia yoꞌo kuvi ndia kuu apóstoles, ra tuꞌun yoꞌo kachi ña saa: “Ndia ^tiꞌvi Ndioxi.”
13 E, quando já era dia, chamou a si os seus discípulos, e escolheu doze deles, a quem também deu o nome de apóstolos:
14 Ra suꞌva nani ndia ndikaxin Jesús: Simón ra ndakunani Pedro, inka ra nani Andrés ñani ra Simón, iin ra nani Jacobo, iin ra nani Juan, iin ra nani Felipe, inka ra nani Bartolomé,
14 Simão, ao qual também chamou Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 inka ra nani Mateo, iin ra nani Tomás, inka ra nani Jacobo seꞌe ra Alfeo, iin ra nani Simón ra xindikaa xiꞌin partido ña nani Zelote,
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 inka ra nani Judas, ñani ra Jacobo, iin ra nani Judas Iscariote ra ndixiko Jesús.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que foi o traidor.
17 Saa ke̱e Jesús iku kan ra ndakiꞌin ra vaxi nuu ra xiꞌin ndia ndakaxin ra kaka chiñu nuu ra. Ra ta nduxinu ndia iin yoso, ra xa ikan va ndee kuaꞌa ni ka na ndikun sata ra ña ndiatu na ra. Ra xaa kuaꞌa ni tu yuvi, na ke̱e iinii kuvi ñuu ña ndikun ndiaa Judea, xiꞌin ñuu ña ndoꞌni yuꞌu tiañuꞌu, ña ndikun ndiaa ñuu Tiro xiꞌin ñuu Sidón, ra saa tu na ke̱e ñuu Jerusalén va. Ra ndakutaꞌan takundiꞌi yuvi yoꞌo ña kuni soꞌo na tuꞌun ña kaꞌan ndoso ra, ra kuni tu na ña na sandaꞌa va ra na.
17 E, descendo com eles, parou num lugar plano, e também um grande número de seus discípulos, e grande multidão do povo de toda a Judeia, e de Jerusalém, e da costa marítima de Tiro e de Sidom;
18 Ra kuaꞌa ni na ku mii tachi ndivaꞌa, nduvaꞌa xa Jesús.
18 os quais tinham vindo para o ouvir e serem curados das suas enfermidades, como também os atormentados dos espíritos imundos. E eram curados.
19 Ra takundiꞌi na xiꞌi, ra kuni na ña tiandiaa ndaꞌa na Jesús, chi kundaa ini na ña ku mii ra ndie̱e̱ ña sandaꞌa ra na, ra nduvaꞌa ndiꞌi va na xiꞌi xa ra.
19 E toda a multidão procurava tocar-lhe, porque saía dele virtude que curava todos.
20 Ra saa ndakotoꞌni Jesús nuu na ndikun sata ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
20 E, levantando ele os olhos para os seus discípulos, dizia:
21 ’Vaꞌa ni kee ndoꞌo, na kaꞌun ini vichin, chi vaxi kii ra ndoo ndoso va ña nuu ndo.
21 Bem-aventurados vós, que agora tendes fome, porque sereis fartos.
22 ’Vaꞌa ni kee ndo tu kundasi taꞌan na xiꞌin ndo, ra taxi na ndoꞌo, ra kañaꞌa na xaꞌa ndo, xaꞌa ña kandixa ndo yuꞌu, ra tiꞌvi Ndioxi xaa yoꞌo.
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos aborrecerem, e quando vos separarem, e vos injuriarem, e rejeitarem o vosso nome como mau, por causa do Filho do Homem.
23 Kusii ni ini ndo ta xa na xaa kii kan, ra kuaku ndo, chi xa iyoo va ña vaꞌa taxi Ndioxi ndaꞌa ndo ndivi. Ra ta kuꞌva ^xa ndivaꞌa na xiꞌin ndo vichin, ra saa ke xa tu na xii xikua na xiꞌin na ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa va.
23 Folgai nesse dia, exultai, porque é grande o vosso galardão no céu, pois assim faziam os seus pais aos profetas.
24 ’Ndi su ndaꞌvi ni ndoꞌo na kuika, chi xa iyoo vaꞌa ni va ini ndo vichin, ndi su vaxi kii ra köo ña vaꞌa niꞌi vi ndo.
24 Mas ai de vós, ricos! Porque
25 ’Ndaꞌvi ni ndoꞌo, na iyoo ña xixi vichin, chi vaxi kii ra kaꞌun ni ini ndo.
25 Ai de vós, os que estais fartos, porque tereis fome!
26 ’Ndaꞌvi ni ndoꞌo, na chinuu toꞌo ni na tuꞌun xaꞌa vichin, chi saa ke xa tu na xii xikua ndo xiꞌin na maña, na ndikaꞌan ndoso siki tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa va ―kachi Jesús xiꞌin na.
26 Ai de vós quando todos os homens falarem bem de vós, porque assim faziam seus pais aos falsos profetas!
27 Vichin ^kaꞌan yu xiꞌin ndoꞌo na xini soꞌo ña kaꞌan yu:
27 Mas a vós, que ouvis, digo: Amai a vossos inimigos, fazei bem aos que vos aborrecem,
28 Ra tu ndia na kañaꞌa xaꞌa ndo, a kundivaꞌa na xiꞌin ndo, ra na kaꞌan ndo xiꞌin Ndioxi xaꞌa na, ña na chindiee ra na.
28 bendizei os que vos maldizem e orai pelos que vos caluniam.
29 Ra tu ndia na xakin xaꞌndia nuu ndo, ra käni ndo na. Chi na taxi ndo inka xiyo, na kani va na. Ra tu ndia na kuni ndakindiaa chiꞌlo ndixi ndo, ra kuxïꞌndia ndo ña nuu na; chi ndia tikoto ña ndixi ndo na kuꞌun xiꞌin va na.
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra; e ao que te houver tirado a capa, nem a túnica recuses.
30 Tu ndia na nduku ñaꞌa nuu ndo, ra kuxïꞌndia ndo ña nuu na. Ra tu ndia na kindiaa ñaꞌa ndo, ra na käꞌan kuachi ndo xaꞌa ña.
30 E dá a qualquer que te pedir; e ao que tomar o
31 Ra tu kuni ndo sa yuvi ña vaꞌa xiꞌin ndo, ra ña vaꞌa na sa tu ndoꞌo xiꞌin va na.
31 E como vós quereis que os homens vos façam, da mesma maneira fazei-lhes vós também.
32 ’Ra tu kuꞌvi ini ndo xini ndo takua yuvi na kuꞌvi ini xini ndoꞌo, saa ra, köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa ke xa tu yuvi na xïni ichi Ndioxi va.
32 E, se amardes aos que vos amam, que recompensa tereis? Também os pecadores amam aos que os amam.
33 Tu xa ndo ña vaꞌa xiꞌin takua yuvi, na xa ña vaꞌa xiꞌin ndo, saa ra köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa xa tu yuvi kuachi va.
33 E, se fizerdes bem aos que vos fazem bem, que recompensa tereis? Também os pecadores fazem o mesmo.
34 Ra tu chindiee ndo xuꞌun takua yuvi, na xini ndo kuchuun ndataxi ña ndaꞌa va ndo, saa ra köo yaꞌvi ndiaa vi ña nuu Ndioxi, chi saa xa tu yuvi na xïni ichi Ndioxi va: saa chi chindiee na xuꞌun taꞌan na ra ndiatu ini na ña ndakiꞌin na ña xiꞌin siki va ña.
34 E, se emprestardes
35 Kuꞌvi ini ndo kuni ndo na saa ini xini ndoꞌo, ra sa ndo ña vaꞌa xiꞌin na. Ra tu chindiee ndo xuꞌun na ra ndiätu ini ndo ña ndakiꞌin ndo ña ndaꞌa na. Saa ke niꞌi ndo ña vaꞌa nuu Ndioxi, ra kunani ndo seꞌe Ndioxi ra kaꞌnu. Chi vaꞌa ni ini Ndioxi xiꞌin takundiꞌi va yuvi, nii na köo ña toꞌo kuvi na, ra nii na yuvi ñaꞌa kuvi va na.
35 Amai, pois, a vossos inimigos, e fazei o bem, e emprestai, sem nada esperardes, e será grande o vosso galardão, e sereis filhos do Altíssimo; porque ele é benigno
36 Ra na kundaꞌvi ini ndo kuni taꞌan ndo, ta kuꞌva kundaꞌvi ini Ndioxi xini ra ndoꞌo.
36 Sede, pois, misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 ’Na käꞌan ndo xaꞌa kuachi inka yuvi, saa ke käꞌan Ndioxi ña iyoo kuachi ndo. Ra na satävi chiꞌña ndo yuvi, saa ke satävi chiꞌña Ndioxi ndoꞌo. Ra koo kaꞌnu ini ndo xaꞌa ña xa inka yuvi xiꞌin ndo, saa ke koo kaꞌnu ini Ndioxi xaꞌa ndo.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; soltai, e soltar-vos-ão.
38 Ra vaꞌa ni na koo ini ndo xiꞌin yuvi; ra na taxi ndo ñaꞌa ndaꞌa na xiꞌin ña kusii ini ndo, ra saa ke taxi Ndioxi ñaꞌa ndaꞌa ndo. Ra chikaa ka ra siki ña sandiko ra ndaꞌa ndo, chi ta kuꞌva chuꞌun ndo xiꞌin yuvi, ra saa ke chuꞌun tu Ndioxi xiꞌin va ndo ―kachi Jesús.
38 Dai, e ser-vos-á dado; boa medida, recalcada, sacudida e transbordando vos darão; porque com a mesma medida com que medirdes também vos medirão de novo.
39 Ra saa ndikaꞌan Jesús iin tuꞌun ndichi xiꞌin na kachi ra saa:
39 E disse-lhes uma parábola: Pode, porventura, um cego guiar outro cego? Não cairão ambos na cova?
40 Ra ndia nii na sakan sakuaꞌa ra küvi sa chee na nuu maestro na, chi na sakan kutuꞌva va kuvi na. Ra ndia na ndiꞌi kaꞌvi na, saa vi ke xinu na koo na ta kuꞌva iyoo maestro na.
40 O discípulo não é superior a seu mestre, mas todo o que for perfeito será como o seu mestre.
41 ’¿Nichuun vaꞌa ixtoꞌni kun nuu miꞌi loꞌo ña ndikaa nuu ñani kun, ra kïꞌin kun kuenda xiꞌin itun chee ndikaa nuu mii kun?
41 E por que atentas tu no argueiro que está no olho do teu irmão e não reparas na trave que está no teu próprio olho?
42 Ra tu xïni kun itun chee ndikaa nuu mii kun, ¿ra nichuun vaꞌa kiꞌin kun kuenda ña kaꞌan kun xiꞌin ñani kun: “Ñani, naꞌa, na tava yu miꞌi loꞌo ña ndikaa nuu kun”, kachi kun? ¡Ra ra chiꞌña tuꞌun va kuvi kun! Chi xiꞌna ka itun chee ndikaa nuu mii kun na tava kun. Ra saa ke vaꞌa ndakotoꞌni kaxi kun, ra vaꞌa tava kun miꞌi loꞌo ña ndikaa nuu ñani kun ―kachi Jesús xiꞌin na.
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Irmão, deixa-me tirar o argueiro que está no teu olho, não atentando tu mesmo na trave que está no teu olho? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e, então, verás bem para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 Saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin na, kachi ra saa:
43 Porque não há boa árvore que dê mau fruto, nem má árvore que dê bom fruto.
44 Takundiꞌi itun kuiꞌi ra xiꞌin ñaꞌa ña kuun ndaꞌa nu ke ndakuni yo nu. Chi küun koxi ndaꞌa itun ìñu̱, ra nii uva küun ndaꞌa ìñu̱ nañu.
44 Porque cada árvore se conhece pelo seu próprio fruto; pois não se colhem figos dos espinheiros, nem se vindimam uvas dos abrolhos.
45 Ra saa tu iin tiaa va, ra iyoo ña vaꞌa nima, ra ña vaꞌa tu ndatuꞌun va ra. Ra iin tiaa ra iyoo ña väꞌa nima, ra ña väꞌa ndatuꞌun va ra. Chi takundiꞌi ña iyoo nima yo ke kaꞌan va yo ―kachi Jesús xiꞌin na.
45 O homem bom, do bom tesouro do seu coração, tira o bem, e o homem mau, do mau tesouro do seu coração, tira o mal, porque da abundância do seu coração fala a boca.
46 Saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin na, kachi ra saa:
46 E por que me chamais Senhor, Senhor, e não fazeis o que eu digo?
47 Na kaꞌan yu xiꞌin ndo, ndia kuꞌva ke iyoo yuvi na ndikun yuꞌu, ra kandixa na ña kaꞌan yu xiꞌin na.
47 Qualquer que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as observa, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 Ta iyoo iin tiaa ra xavaꞌa iin veꞌe, ra kunu ni chikaa ra xaꞌa ña, chi ndia sata kava kaku xaꞌa ña, ra kii nduxinu tiañuꞌu kaꞌnu, ra ndiee ni kani ndiaa ra ña, ra ndikuchüun ra sanduva ra ña, chi tuun ni va xikundichi ña, saa ke iyoo na.
48 É semelhante ao homem que edificou uma casa, e cavou, e abriu bem fundo, e pôs os alicerces sobre rocha; e, vindo a enchente, bateu com ímpeto a corrente naquela casa e não a pôde abalar, porque estava fundada sobre rocha.
49 Ndi su na xini soꞌo tuꞌun ña kaꞌan yu, ra kandïxa na ña, ra ta iyoo iin tiaa ra xavaꞌa veꞌe, ra ndichikäa kunu ra xaꞌa ña, chi nuu ñuꞌu taya va sakaku ra xaꞌa ña, ke iyoo na kan. Ra kii nduxinu tiañuꞌu kaꞌnu, ra ikan vi kiꞌin ra veꞌe kan sakoꞌni ra, ra sandiꞌi yaa va ra xaꞌa ña ―kachi Jesús.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante ao homem que edificou uma casa sobre terra, sem alicerces, na qual bateu com ímpeto a corrente, e logo caiu; e foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?