Lucas 1
MXV vs NVT
1 Tata Teófilo, xa kuaꞌa ni ndia ndatiaa xaꞌa chiñu ña xa Jesús xiꞌin yo.
1 Muitos se propuseram a escrever uma narração dos acontecimentos que se cumpriram entre nós.
2 Ra iin ta sañaꞌa ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús ta yachi ke ndatiaa va ndia, saa chi ndia xitaꞌan xiꞌin Jesús kuvi ndia xini nuu takundiꞌi ña xa va ra, ra nuu mii ndia kan ke xaꞌndia Jesús chiñu ña na kaꞌan ndoso ndia tuꞌun va ra.
2 Usaram os relatos que nos foram transmitidos por aqueles que, desde o princípio, foram testemunhas oculares e servos da palavra.
3 Ra saa tu ke xa yuꞌu va, ña kuenda ni ndanduku ndiꞌi yu xaꞌa ña, ni ke kuu ta yachi, ra saa tu ndia kii ña ndixiꞌi va ra xiꞌin kii ña ndatiaku ra. Ra suꞌva ke xa yu ña vaꞌa ikun ikun ^tiaa yu ña xaa ña ndaꞌa kun, ña vaꞌa na kundaa ini kun xaꞌa ña ndoꞌo ra.
3 Depois de investigar tudo detalhadamente desde o início, também decidi escrever-lhe um relato preciso, excelentíssimo Teófilo,
4 Ra kundaa tu ini kun xaꞌa ña sañaꞌa na yoꞌo xaꞌa Jesús va. Saa chi ña ndaa ni va ke sañaꞌa na yoꞌo ―kachi ra Lucas xiꞌin ra Teófilo.
4 para que tenha plena certeza de tudo que lhe foi ensinado.
5 Ta tiempo xaꞌndia chiñu ra rey Herodes nuu takundiꞌi ñuu ña xindikun ndiaa chi Judea, kuvi ña ndixiyo iin sutu ra xinani Zacarías. Ra xindiaꞌvi ndiaa ra xiꞌin iin tiꞌvi ndia sutu ndia nduꞌu kivi nani Abías. Ra ña yasiꞌi ra xinani Elisabet, ra seꞌe xikua ra Aarón xikuu uvi saa va na.
5 Quando Herodes era rei da Judeia, havia um sacerdote chamado Zacarias, que fazia parte do grupo sacerdotal de Abias. Sua esposa, Isabel, também pertencia à linhagem sacerdotal de Arão.
6 Ra toꞌo ni ndixiyo na nuu Ndioxi. Ra iin kandixa ndiꞌi va na ña xaꞌndia Ndioxi nuu na.
6 Zacarias e Isabel eram justos aos olhos de Deus e obedeciam cuidadosamente a todos os mandamentos e estatutos do Senhor.
7 Ndi su ndia nii seꞌe na köo, saa chi ña numa va kuvi ña Elisabet. Ra xa kunaꞌnu ni tu mii va na.
7 Não tinham filhos, pois Isabel era estéril, e ambos já estavam bem velhos.
8 Saa kuu nditiandiaa kii ña sa ndia sutu ndia itaꞌan xiꞌin ra Zacarías chiñu veꞌe ñuꞌu kaꞌnu ñuu Jerusalén.
8 Certo dia, Zacarias estava servindo diante de Deus no templo, pois seu grupo realizava o trabalho sacerdotal, conforme a escala.
9 Ra xa yunaꞌa va na ña ndakaxin na iin mituꞌun sutu, ra chiꞌma nuu arta yii ini veꞌe ñuꞌu. Saa ndikaxin na ra Zacarías ña kiꞌvi ra chiꞌma ra.
9 Foi escolhido por sorteio, como era costume dos sacerdotes, para entrar no santuário do Senhor e queimar incenso.
10 Ra te xa ndikiꞌvi ra ichiꞌma ra, saa xaꞌa yuvi na ndita chi nuu keꞌe veꞌe ñuꞌu kaꞌnu kan kaꞌan na xiꞌin Ndioxi.
10 Enquanto o incenso era queimado, uma grande multidão orava do lado de fora.
11 Ra nani saa kuu ra ichiꞌma ra, saa ra tuꞌva ndituvi va iin ra tatun Ndioxi chi xiin kuaꞌa arta yii nuu ndikaa ra.
11 Então um anjo do Senhor lhe apareceu, à direita do altar de incenso.
12 Ra te xini ra Zacarías ra tatun Ndioxi kan ra ndiyuꞌvi ka vi ra, ra ndakanda ka vi ini ra.
12 Ao vê-lo, Zacarias ficou muito abalado e assustado.
13 Ra saa ndikaꞌan ra tatun Ndioxi kan xiꞌin ra, kachi ra saa:
13 O anjo, porém, lhe disse: “Não tenha medo, Zacarias! Sua oração foi ouvida. Isabel, sua esposa, lhe dará um filho, e você o chamará João.
14 Ra tiaa ni kusii ini kun na kaku ra. Ra kuaꞌa ni ka tu yuvi kusii ini xiꞌin va kun ña kaku ra.
14 Você terá grande satisfação e alegria, e muitos se alegrarão com o nascimento do menino,
15 Saa chi ra kaꞌnu ni kuu ra loꞌo yoꞌo nuu Ndioxi; ra nii köꞌo ra ndixi, xiꞌin ndia nii ka ndutia ra saxini yuvi. Chi ta ndikaa ka ra tixi siꞌi vi ra ke, tiꞌvi Ndioxi Tachi Yii ra ña koo ña xiꞌin ra.
15 pois ele será grande aos olhos do Senhor. Nunca tomará vinho nem outra bebida forte. Será cheio do Espírito Santo, antes mesmo de nascer.
16 Ra xiꞌin chiñu ña sa ra yoꞌo ke kuaꞌa ni na ñuu Israel ndandiko ini, ra ndakiꞌin na ichi Ndioxi.
16 Fará muitos israelitas voltarem ao Senhor, seu Deus.
17 Chi ra loꞌo yoꞌo kuvi ra kunuu kuꞌun nuu ra tiꞌvi Ndioxi kixi ña yuuvi yoꞌo. Ra iin ta ndixiyo ndie̱e̱ Ndioxi xiꞌin ra Elías, saa koo tu ña xiꞌin ra yoꞌo va. Saa ke kuchuun ra kaꞌan ra xiꞌin yuvi, ña na ndakundee vaꞌa na xiꞌin iva siꞌi na, xiꞌin seꞌe na; ña na köo ka na kuachi xiꞌin taꞌan na. Ra kuchuun tu ra sandiko ra ini yuvi na ndiee ni ini va, ña ndakiꞌin na ichi Ndioxi. Ra saa ke sa ra xiꞌin na, ña vaꞌa xa na koo nduvi na ndakiꞌin na Tata yo ta xa na tiꞌvi Ndioxi ra kixi ra ña yuvi yoꞌo ―kachi ra tatun Ndioxi kan xiꞌin ra Zacarías.
17 Será um homem com o espírito e o poder de Elias, e preparará o povo para a vinda do Senhor. Fará o coração dos pais voltar para seus filhos e levará os rebeldes a aceitarem a sabedoria dos justos”.
18 Saa ndikaꞌan ra Zacarías xiꞌin ra tatun Ndioxi kan, kachi ra saa:
18 Zacarias disse ao anjo: “Como posso ter certeza de que isso acontecerá? Já sou velho, e minha mulher também é de idade avançada”.
19 Ra saa ndakuiin ra tatun Ndioxi kan, kachi ra saa:
19 O anjo respondeu: “Sou Gabriel, e estou sempre na presença de Deus. Foi ele quem me enviou para lhe trazer estas boas-novas.
20 Ra xaꞌa ña ndikandïxa kun ña ndikaꞌan yu xiꞌin kun ke kumiꞌmi kun vichin. Ra küvi kaꞌan kun ndia na xinu ndiꞌi ña ndikaꞌan yu xiꞌin kun, saa chi xiniñuꞌu xinu va ña ndikaꞌan Ndioxi. Ra ndia te xa na kaku seꞌe vi ndo, kuvi ña ndakaꞌan kun ―kachi ra tatun Ndioxi xiꞌin ra.
20 Agora, porém, você ficará mudo até os dias em que essas coisas acontecerão, pois não acreditou em minhas palavras, que se cumprirão no devido tempo”.
21 Ra saa ^kuu yuvi kan ndee na ndiatu na ña kita ra Zacarías ini veꞌe ñuꞌu, ra nii köo ra kanata. Saa xaꞌa na ^ndakani ini na xaꞌa ra: “¿Ni ke ndoꞌo ra? ¿Nichuun köo ra kanata?”, kaꞌan na.
21 Enquanto isso, o povo esperava Zacarias sair do santuário e se perguntava por que ele demorava tanto.
22 Ra te kanata ra chi keꞌe, ra ndiküvi ka kaꞌan ra xiꞌin na. Ra saa kundaa ini na ña iyoo iin ña xini ra ini veꞌe ñuꞌu kaꞌnu va. Saa chi ndia ndaꞌa va ra ke ndixika nuu na ña ndikaꞌan ra xiꞌin na.
22 Quando finalmente saiu, não conseguia falar com eles, e perceberam por seus gestos e seu silêncio que ele havia tido uma visão no santuário.
23 Ra te ndixinu kii ña xachiñu ra Zacarías veꞌe ñuꞌu, ra saa ndakiꞌin ra kuanuꞌu ra veꞌe va ra.
23 Ao fim de seus dias de serviço no templo, Zacarias voltou para casa.
24 Saa kuu ra ndikee va seꞌe ña Elisabet, yasiꞌi ra. Ra saa xinduꞌu ña veꞌe uꞌun yoo, ra ndikëe ña kuꞌun ña inka xiyo. Ra ndakani ini ña, kaꞌan ña saa:
24 Pouco tempo depois, sua esposa, Isabel, engravidou e não saiu de casa por cinco meses.
25 “Ndioxi ku ra xa ña mani yoꞌo xiꞌin yo, ña na kundäsi ka yuvi yoꞌo yo”, kaꞌan ña.
25 “Como o Senhor foi bom para mim em minha velhice!”, exclamou ela. “Tirou de mim a humilhação pública de não ter filhos!”
26 Ra te ndixinu i̱ñu̱ yoo ña ñuꞌu seꞌe ña Elisabet, ra saa tiꞌvi Ndioxi tatun ra, ra nani Gabriel, kuaꞌan ra ñuu Nazaret ña ndikun ndiaa chi Galilea.
26 No sexto mês da gestação de Isabel, Deus enviou o anjo Gabriel a Nazaré, uma cidade da Galileia,
27 Ra ikan iyoo iin ñaꞌa loꞌo kuaan ña nani María. Ra xa ña iyoo nduvi va ke ña tandaꞌa ña xiꞌin iin tiaa ra nani José. Ra seꞌe xikua ra rey David kuvi ra.
27 a uma virgem de nome Maria. Ela estava prometida em casamento a um homem chamado José, descendente do rei Davi.
28 Ra te ndikiꞌvi ra tatun Ndioxi veꞌe nuu iyoo ña loꞌo María kan, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ña, kachi ra saa:
28 Gabriel apareceu a ela e lhe disse: “Alegre-se, mulher favorecida! O Senhor está com você!”.
29 Saa ra ndayuꞌvi ni ini ña, ra saa ndakani ini ña xaꞌa tuꞌun ña ndikaꞌan ndioxi ra xiꞌin ña ni ke kuni kachi ña.
29 Confusa, Maria tentou imaginar o que o anjo quis dizer.
30 Ra saa ndikaꞌan ra tatun Ndioxi xiꞌin ña, kachi ra saa:
30 “Não tenha medo, Maria”, disse o anjo, “pois você encontrou favor diante de Deus.
31 Ra vichin kee seꞌe kun. Ra te na kaku ra, ra chinduꞌu kun kivi ra ña kunani ra Jesús.
31 Ficará grávida e dará à luz um filho, e o chamará Jesus.
32 Chi ra loꞌo yoꞌo, ra ra kaꞌnu ni kuu ra, ra “Seꞌe Ndioxi Ra Kaꞌnu kuvi ra” kachi na. Ra taxi Ndioxi ndie̱e̱ ndaꞌa ra, ña kuu ra rey, ta kuꞌva ndixiyo ra rey David, xii xikua ra, ra xaꞌndia chiñu nuu na Israel.
32 Ele será grande, e será chamado Filho do Altíssimo. O Senhor Deus lhe dará o trono de seu antepassado Davi,
33 Ra ra loꞌo yoꞌo kuvi ra kaꞌndia chiñu nuu na Israel iin ndisaa tiempo; ra ndïꞌi xaꞌa ña xaꞌndia ra chiñu ―*kachi ra tatun Ndioxi xiꞌin ña María.
33 e ele reinará sobre Israel para sempre; seu reino jamais terá fim!”
34 Ra saa ndindakatuꞌun ña ra, kachi ña saa:
34 Maria perguntou ao anjo: “Como isso acontecerá? Eu sou virgem!”.
35 Saa ndakuiin ra, kachi ra saa:
35 O anjo respondeu: “O Espírito Santo virá sobre você, e o poder do Altíssimo a cobrirá com sua sombra. Portanto, o bebê que vai nascer será santo, e será chamado Filho de Deus.
36 Ra na kundaa ini kun chi ña kuꞌvi kuachi kun, Elisabet, ra vaꞌa ni xa ña chee kuvi va ña, ra koo va seꞌe ña. Ndi su te yachi, ra ña numa va xikuu ña, ndi su vichin, ra xa i̱ñu̱ va yoo ke ñuꞌu seꞌe ña.
36 Além disso, sua parenta, Isabel, ficou grávida em idade avançada. As pessoas diziam que ela era estéril, mas ela concebeu um filho e está no sexto mês de gestação.
37 Saa chi nuu Ndioxi ra ndia nii ña üꞌvi ―*kachi ra tatun Ndioxi xiꞌin ña María.
37 Pois nada é impossível para Deus”.
38 Ra saa ndakuiin ña, kachi ña saa:
38 Maria disse: “Sou serva do Senhor. Que aconteça comigo tudo que foi dito a meu respeito”. E o anjo a deixou.
39 Saa kuu ra ndiyaꞌa loꞌo kii ra numi ka vi xavii ña María ra ndakiꞌin ña kuaꞌan ña iin ñuu loꞌo ña ndikaa chi kuñuꞌu ña ndikun ndiaa Judea ña kotoꞌni ña ña Elisabet.
39 Alguns dias depois, Maria dirigiu-se apressadamente à região montanhosa da Judeia, à cidade
40 Ra ta ndixaa ña kan, saa ndikiꞌvi ña veꞌe ra Zacarías. Ra ndikaꞌan ndioxi ña xiꞌin ña Elisabet.
40 onde Zacarias morava. Ela entrou na casa e saudou Isabel.
41 Ra te xini soꞌo ña Elisabet ña ndikaꞌan ña María xiꞌin ña, saa ra ndikun kanda va seꞌe ña tixi ña. Ra saa ndixinu Tachi Yii Ndioxi sata ña Elisabet,
41 Ao ouvir a saudação de Maria, o bebê de Isabel se agitou dentro dela, e Isabel ficou cheia do Espírito Santo.
42 ra ndiee ni ndikaꞌan ña xiꞌin ña María, kachi ña saa:
42 Em alta voz, Isabel exclamou: “Você é abençoada entre as mulheres, e abençoada é a criança em seu ventre!
43 ¿Yoo vi ku yuꞌu ña vaxi kun kotoꞌni kun yuꞌu? Chi yoꞌo, ra siꞌi Tata yu Ndioxi va kuvi kun.
43 Por que tenho a grande honra de receber a visita da mãe do meu Senhor?
44 Saa chi ta ndikaꞌan ndioxi kun xiꞌin yu, ra ndikun kanda va seꞌe yu tixi yu, saa chi kusii ni ini ra.
44 Quando ouvi sua saudação, o bebê em meu ventre se agitou de alegria.
45 Ra vaꞌa ni kee kun, chi kandixa kun tuꞌun ña ndikaꞌan Ndioxi xiꞌin kun. Ra xinu va ña ndikaꞌan ra xiꞌin kun ―kachi ña Elisabet xiꞌin ña María.
45 Você é abençoada, pois creu no que o Senhor disse que faria!”.
46 Ra saa ndikaꞌan ña María, kachi ña saa:
46 Maria respondeu: “Minha alma exalta ao Senhor!
47 Ra kusii ni ini yu xiꞌin ra, chi ^sakaku ra yuꞌu.
47 Como meu espírito se alegra em Deus, meu Salvador!
48 Ra vaꞌa ni ndaꞌvi ni va yu, ndi su ninäa ini Ndioxi xaꞌa yu.
48 Pois ele observou sua humilde serva, e, de agora em diante, todas as gerações me chamarão abençoada.
49 Chi Ndioxi ku ra iyoo ndie̱e̱,
49 Pois o Poderoso é santo, e fez grandes coisas por mim.
50 Ra iyoo ni ña kaꞌnu ini ra xiꞌin yuvi na xa toꞌo ñaꞌa;
50 Demonstra misericórdia a todos que o temem, geração após geração.
51 Ra xiꞌin ndie̱e̱ Ndioxi kuvi ña xa ra ña kaꞌnu;
51 Seu braço poderoso fez coisas tremendas! Dispersou os orgulhosos e os arrogantes.
52 Ra kindiaa ra ndiayu ndaꞌa na kuu rey naꞌnu.
52 Derrubou príncipes de seus tronos e exaltou os humildes.
53 Ra sakuxi ra na ndaꞌvi xiꞌi soko.
53 Encheu de coisas boas os famintos e despediu de mãos vazias os ricos.
54 Ra kundaꞌvi ini ra xini ra takundiꞌi yo na ñuu Israel na xachiñu nuu ra;
54 Ajudou seu servo Israel e lembrou-se de ser misericordioso.
55 Chi ta kuꞌva kindoo ra xiꞌin ra xii xikua yo Abraham,
55 Pois assim prometeu a nossos antepassados, a Abraão e a seus descendentes para sempre”.
56 Ra kuꞌva uni yoo ke kuachi ña María xiꞌin ña Elisabet, ra saa ndakiꞌin ña kuanuꞌu ña veꞌe ña.
56 Maria ficou com Isabel cerca de três meses, e então voltou para casa.
57 Saa kuu ra nditiandiaa kii, ña kaku seꞌe ña Elisabet.
57 Chegado o tempo de seu bebê nascer, Isabel deu à luz um filho.
58 Ra ta kundaa ini na veꞌe ña, xiꞌin na ndee yachin xiꞌin ña, ña xa kaku ra loꞌo seꞌe ña, ra kusii ka vi ini na, saa chi xa Ndioxi ña vaꞌa xiꞌin ña.
58 Vizinhos e parentes se alegraram ao tomar conhecimento de que o Senhor havia sido tão misericordioso com ela.
59 Ta ndixinu una kii kaku ra loꞌo yoꞌo, ra saa xaa na taꞌan na veꞌe na, ra chikaa na tuni Ndioxi ra. Ra te ndiꞌi xa na saa, ra saa ndikaꞌan na ña na kunani ra Zacarías, chi saa nani iva ra.
59 Quando o bebê estava com oito dias, eles vieram para a cerimônia de circuncisão. Queriam chamar o menino de Zacarias, como o pai,
60 Ndi su ndixïin siꞌi ra ña kunani ra saa, chi suꞌva va kachi ña:
60 mas Isabel disse: “Não! Seu nome é João!”.
61 Ra saa ndikaꞌan na xiꞌin ña, kachi na saa:
61 Então eles lhe disseram: “Não há ninguém em sua família com esse nome”,
62 Saa ndindakatuꞌun na ra Zacarías xika ndaꞌa na nuu ra, ña kuni na kundaa ini na ndia kuꞌva ke kunani ra loꞌo seꞌe ra, kachi na xiꞌin ra.
62 e com gestos perguntaram ao pai como queria chamar o bebê.
63 Saa nduku ra iin vitu loꞌo nuu na, ra tiaa ra nuu nu. Ra suꞌva ke kachi ña tiaa ra: “Juan ke kunani ra”, kachi ña. Ra ndakanda ka vi ini na veꞌe ra ta xini na ña tiaa ra.
63 Ele pediu que lhe dessem uma tabuinha e, para surpresa de todos, escreveu: “Seu nome é João”.
64 Ra ndikun saa ndakaꞌan va ra Zacarías, ra ndasakaꞌnu ra Ndioxi.
64 No mesmo instante, Zacarias voltou a falar e começou a louvar a Deus.
65 Ra ndakanda ka vi ini na taꞌan ra Zacarías ta xini soꞌo na xaꞌa ña kuu kan. Ra iin ndisaa kuvi ñuu kuñuꞌu ña ndikun chi Judea ndindutia ndoso tuꞌun xaꞌa ña kuu.
65 Toda a vizinhança se encheu de temor, e a notícia do que havia acontecido se espalhou por toda a região montanhosa da Judeia.
66 Ra takundiꞌi yuvi na kundaa ini ña ndoꞌo ra Zacarías ra xaꞌa na ndakani ini na, káꞌán na saa:
66 Todos que ficavam sabendo meditavam sobre esses acontecimentos e perguntavam: “O que vai ser esse menino?”. Pois a mão do Senhor estava sobre ele.
67 Ra ra Zacarías, iva ra loꞌo Juan, ra iyoo ni ndie̱e̱ Tachi Yii Ndioxi xiꞌin ra, ra ndikaꞌan ra tuꞌun ña taxi Ndioxi ndaꞌa ra, kachi ra saa:
67 Então seu pai, Zacarias, ficou cheio do Espírito Santo e profetizou:
68 Kaꞌnu ni na koo Ndioxi, ra kiꞌin kuenda xiꞌin yoo,
68 “Seja bendito o Senhor, o Deus de Israel, pois visitou e resgatou seu povo.
69 Chi xa tiꞌvi va ra iin ra chee, vaxi sakaku yoo,
69 Ele nos enviou poderosa salvação da linhagem real de seu servo Davi,
70 Ra ta iyoo ña ndikaꞌan na,
70 como havia prometido muito tempo atrás por meio de seus santos profetas.
71 Sakaku ra yoo nuu na kani taꞌan xiꞌin yo,
71 Agora seremos salvos de nossos inimigos e de todos que nos odeiam.
72 Ra ña yoꞌo ke xa ra xiꞌin yo,
72 Ele foi misericordioso com nossos antepassados ao lembrar-se de sua santa aliança,
73 Ra ña yoꞌo ku tuꞌun ña vaꞌa ña kindoo Ndioxi
73 o juramento solene que fez com nosso antepassado Abraão.
74 ña sakaku ra yoo nuu takundiꞌi na kani taꞌan xiꞌin yo,
74 Prometeu livrar-nos de nossos inimigos para o servirmos sem medo,
75 Ra sä ka yo ña väꞌa, ra vii ni na kundee yo,
75 em santidade e justiça, enquanto vivermos.
76 Ra yoꞌo tu, ra loꞌo seꞌe mii yu,
76 “E você, meu filhinho, será chamado profeta do Altíssimo, pois preparará o caminho para o Senhor.
77 Ra taxi kun xini na ñuu yo, Israel,
77 Dirá a seu povo como encontrar salvação por meio do perdão de seus pecados.
78 xaꞌa ña kundaꞌvi ni ini ra xini ra yoo.
78 Graças à terna misericórdia de nosso Deus, a luz da manhã, vinda do céu, está prestes a raiar sobre nós,
79 Ña vaꞌa na taxi ra ndayeꞌe nuu na ndee nuu ñaa,
79 para iluminar aqueles que estão na escuridão e na sombra da morte e nos guiar ao caminho da paz”.
80 Saa kuu xaꞌnu ra loꞌo Juan xiꞌin ndiee Ndioxi, ra ndixinu tiaa va ra. Ra niña iku ichi va ndixiyo ra, iin saa ndia te ndixaa kii ña ndita ra ndikaꞌan ndoso ra tuꞌun Ndioxi nuu na ñuu Israel va.
80 João cresceu e se fortaleceu em espírito. E viveu no deserto até chegar o tempo de se apresentar ao povo de Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?