Lucas 12
MXV vs ACF
1 Ra sakan saa kuu ndia, ra saa kuaꞌa ka vi mil yuvi ndakaya, ra iin ndiakua chindaꞌni taꞌan na. Ra saa xaꞌa Jesús kaꞌan ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
1 Ajuntando-se entretanto muitos milhares de pessoas, de sorte que se atropelavam uns aos outros, começou a dizer aos seus discípulos: Acautelai-vos primeiramente do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Ndi su vaxi kii ra ndatuvi ndiꞌi va xaꞌa ña ^xa seꞌe ndia vichin. Saa chi takundiꞌi ña iyoo seꞌe nuu yuvi vichin, ra ndatuvì ndiꞌi va xaꞌa ña vaxi kii.
2 Mas nada há encoberto que não haja de ser descoberto; nem oculto, que não haja de ser sabido.
3 Ra takundiꞌi ña ndatuꞌun seꞌe ndo chi nuu ñaa, ra ndita tuvi va ña kuni soꞌo yuvi; ra ña ndatuꞌun seꞌe ndo chi ini veꞌe, ña ndasi tuun, ra vaxi kii ra kundaa ndiꞌi va ini na xaꞌa ña ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
3 Porquanto tudo o que em trevas dissestes, à luz será ouvido; e o que falastes ao ouvido no gabinete, sobre os telhados será apregoado.
4 Ra saa ndikaꞌan Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:
4 E digo-vos, amigos meus: Não temais os que matam o corpo e, depois, não têm mais que fazer.
5 Ra na kaꞌan yu xiꞌin ndo ra kundaa ini ndo yoo kuvi na xiniñuꞌu yuꞌvi ndo kuni ndo: ra ra yuꞌvi ndo kuni ndo kuvi Ndioxi, saa chi ra kan kuvi ra iyoo ndiayu ndaꞌa ña kindiaa ra ña tiaku ndo, ra te ndiꞌi, ra iyoo tu ndiayu ndaꞌa ra ña chikaa ra nima ndo ndiaya va. Ra ra kan va kuvi ra na yuꞌvi ndo kuni ndo.
5 Mas eu vos mostrarei a quem deveis temer; temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, vos digo, a esse temei.
6 ’Ra xa kundaa va ini ndo, chi saa vali, ra nuu ni va ixiko na ri; chi uꞌun vi ri uvi xuꞌun vali. Ndi su Ndioxi ra näa vi ini ra xaꞌa ri. Chi ra kan kuvi ra kiꞌin kuenda xiꞌin va ri.
6 Não se vendem cinco passarinhos por dois ceitis? E nenhum deles está esquecido diante de Deus.
7 Ndi su ndiaa yaꞌvi ni ka va ndoꞌo nuu Ndioxi. Chi ndia ixi xini va ndo ke ndiaꞌvi ra. Ña kan ke na kuayüꞌvi ndo. Chi mii Ndioxi va kuvi ra ndiaa ndoꞌo. Saa chi ndiaa yaꞌvi ni ka va ndoꞌo nuu saa vali ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
7 E até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais pois; mais valeis vós do que muitos passarinhos.
8 Ra saa ndikaꞌan Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:
8 E digo-vos que todo aquele que me confessar diante dos homens também o Filho do homem o confessará diante dos anjos de Deus.
9 Ndi su, na tiseꞌe tuꞌun xaꞌa yu nuu yuvi yoꞌo, ra saa sa tu yuꞌu va, chi tiseꞌe tuꞌun tu yuꞌu va xaꞌa na, nuu na tatun Ndioxi.
9 Mas quem me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 ’Ra tu ndia na kañaꞌa xaꞌa yuꞌu, ra xaa yoꞌo, ra sakaꞌnu va ini Ndioxi xaꞌa na. Ra na kañaꞌa xaꞌa Tachi Yii Ndioxi, ra köo kaꞌnu vi ini Ndioxi xaꞌa na kan ―kachi Jesús.
10 E a todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do homem ser-lhe-á perdoada, mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo não lhe será perdoado.
11 Saa ndikaꞌan ka ra kachi ra saa:
11 E, quando vos conduzirem às sinagogas, aos magistrados e potestades, não estejais solícitos de como ou do que haveis de responder, nem do que haveis de dizer.
12 Chi mii va Tachi Yii Ndioxi taxi tuꞌun ña kaꞌan ndo xiꞌin na ―kachi Jesús.
12 Porque na mesma hora vos ensinará o Espírito Santo o que vos convenha falar.
13 Ra saa tuꞌva ndikaꞌan va iin tiaa ra ndikaa maꞌñu yuvi kan xiꞌin Jesús kachi ra saa:
13 E disse-lhe um da multidão: Mestre, dize a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ra:
14 Mas ele lhe disse: Homem, quem me pôs a mim por juiz ou repartidor entre vós?
15 Ra saa xitoꞌni Jesús nuu yuvi na ndee kan, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na kachi ra saa:
15 E disse-lhes: Acautelai-vos e guardai-vos da avareza; porque a vida de qualquer não consiste na abundância do que possui.
16 Saa ndikaꞌan ra iin tuꞌun ndichi xiꞌin na kachi ra saa:
16 E propôs-lhe uma parábola, dizendo: A herdade de um homem rico tinha produzido com abundância;
17 Ra saa xaꞌa ra ndakani ini ra, kaꞌan ra saa: “¿Ni ke sa yo? ¿Ra ndia mii ke chuvaꞌa yo ñaꞌa yo?”, kaꞌan ra.
17 E arrazoava ele entre si, dizendo: Que farei? Não tenho onde recolher os meus frutos.
18 Saa ndikaꞌan ra xiꞌin mii ra kachi ra saa: “Xa xini va yu ni ke sa yu: kani ndiꞌi yu yaka vali, ra savaꞌa yu yaka naꞌnu vaꞌa. Ra ikan chuvaꞌa ndiꞌi yu nuni yu xiꞌin takundiꞌi ñaꞌa ña kuu mii yu.
18 E disse: Farei isto: Derrubarei os meus celeiros, e edificarei outros maiores, e ali recolherei todas as minhas novidades e os meus bens;
19 Ra ta ndiꞌi, ra kaꞌan yu xiꞌin mii yu kachi yu saa: Kuaꞌa ni ñaꞌa yu iyoo, ra kuaꞌa ni kuiya kuxi yu ña. Ra sachïñu ka yu, ra na ndakindiee̱ yu, ra na kuxi yu, ra na koꞌo yu, na kusii ini yu, chi iyoo kuaꞌa ni ñaꞌa yu, kachi yo xiꞌin mii yo”, kaꞌan ra kuika kan suꞌva.
19 E direi a minha alma: Alma, tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e folga.
20 Ndi su Ndioxi ra suꞌva va tu kachi ra xiꞌin ra: “Ra kiꞌvi kuvi yoꞌo, chi ñuu vichin va kuvi kun. Ra takundiꞌi ñaꞌa, ña chuvaꞌa kun, ra inka va na kuxi ña”, kachi Ndioxi xiꞌin ra kuika kan ―kachi Jesús xiꞌin na.
20 Mas Deus lhe disse: Louco! esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Ra saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin yuvi, na xini soꞌo tuꞌun ndichi kan kachi ra saa:
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros, e não é rico para com Deus.
22 Ra ta ndiꞌi, saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
22 E disse aos seus discípulos: Portanto vos digo: Não estejais apreensivos pela vossa vida, sobre o que comereis, nem pelo corpo, sobre o que vestireis.
23 Saa chi ña ndiaa yaꞌvi ni ka va kuvi ña tiaku ndo nuu ña xixi ndo; ra ndiaa yaꞌvi ni ka va tu iki kuñu ndo nuu tikoto ña ndixi ndo.
23 Mais é a vida do que o sustento, e o corpo mais do que as vestes.
24 Ra na kotoꞌni ndo ta kuꞌva tiaku tikaka, chi nii chïꞌi ri, ra nii sakëe ri, ra nii yaka nuu kuꞌun ñaꞌa ri köo vi. Ra nani saa xixi va ri chi Ndioxi va kuvi ra kiꞌin kuenda xiꞌin ri. Ra saa sa tu ra xiꞌin ndoꞌo va, saa chi ndiaa yaꞌvi ni ka va ndoꞌo nuu saa vali.
24 Considerai os corvos, que nem semeiam, nem segam, nem têm despensa nem celeiro, e Deus os alimenta; quanto mais valeis vós do que as aves?
25 Ra nii na kundiꞌi ni va ini ndo, ndi su köo ñaꞌa niꞌi vi ndo, saa chi ndia nii hora loꞌo ka vi kuchüun ndo kutiaku ndo tu xa na xaa kii ña kuvi ndo.
25 E qual de vós, sendo solícito, pode acrescentar um côvado à sua estatura?
26 Ra tu kuchüun ndo sa ndo chiñu vali, ¿ra nichuun ke ndiꞌi ni ini ndo xaꞌa inka ñaꞌa?
26 Pois, se nem ainda podeis as coisas mínimas, por que estais ansiosos pelas outras?
27 ’Ra na koto ndo ndia kuꞌva ke xaꞌnu ita, chi nii xachïñu ña, ra nii tikoto ña xaväꞌa ña. Ndi su nduvi ni va ña, chi Ndioxi va kuvi ra kuni ña koo ña saa. Ra ña ndixa ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi ra rey Salomón, ra nduvi ni va tikoto xindixi ra. Ndi su yaꞌa ni ka va nduvi ita nuu tikoto ña xindixi ra kan.
27 Considerai os lírios, como eles crescem; não trabalham, nem fiam; e digo-vos que nem ainda Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como um deles.
28 Chi Ndioxi va kuvi ra sanana ita, ra nduvi ni ña; ndi su loꞌo ni va kii iyoo ña, saa ra ndachi va ña, ra kuaꞌan yuvi ndakaya na ña xaꞌmi na nuꞌu va. Ndi su ndiaa yaꞌvi ni ka va ndoꞌo nuu ita. ¿Ra nichuun loꞌo ni kandixa ndo Ndioxi?
28 E, se Deus assim veste a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais a vós, homens de pouca fé?
29 Ra ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, ña na kundïꞌi ni ini ndo xaꞌa ña kuxi ndo, xiꞌin xaꞌa ña kutiaku ndo.
29 Não pergunteis, pois, que haveis de comer, ou que haveis de beber, e não andeis inquietos.
30 Saa chi yuvi na xïni Ndioxi va kuvi na ndiꞌi ni ini xaꞌa ña kan. Ndi su ndoꞌo, na kuu seꞌe Ndioxi, ra xa xini mii va ra ni ñaꞌa ke kumani nuu ndo.
30 Porque as nações do mundo buscam todas essas coisas; mas vosso Pai sabe que precisais delas.
31 Ña kan ke na ndakundiee ndo nanduku ndo nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu va, ra saa ke taxi ndiꞌi ra ñaꞌa ña kumani nuu ndo ndaꞌa ndo ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
31 Buscai antes o reino de Deus, e todas estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
32 Não temais, ó pequeno rebanho, porque a vosso Pai agradou dar-vos o reino.
33 Ra na xiko ndo ñaꞌa ña kuu mii ndo, ra saa ke kuchuun ndo chindiee taꞌan ndo xiꞌin na xamani nuu. Ra na ndiꞌi ini ndo ña chuvaꞌa ndo ñaꞌa ndo ini ñaꞌa ña nduꞌu ndivi, ña kuëe ndiꞌi xaꞌa, nuu koo ña kuika ña kuëe ndiꞌi xaꞌa, ra nii ra kuiꞌna kuchüun sakuiꞌna ña, ra nii tikixin sandïꞌi xaꞌa ña.
33 Vendei o que tendes, e dai esmolas. Fazei para vós bolsas que não se envelheçam; tesouro nos céus que nunca acabe, aonde não chega ladrão e a traça não rói.
34 Chi nuu chuvaꞌa ndo ñaꞌa ndo, ra ikan ke koo tu nima va ndo xiꞌin ña ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
34 Porque, onde estiver o vosso tesouro, ali estará também o vosso coração.
35 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
35 Estejam cingidos os vossos lombos, e acesas as vossas candeias.
36 Ra ta iyoo iin tiaa ra xachiñu tatu, ra xa iyoo nduvi ndakuña yeꞌe nuu xitoꞌo, va ke na koo ndo. Saa chi tiaa ra xachiñu tatu kan, ra xa iyoo nduvi va ra ña ndakuña ra yeꞌe nuu ixtoꞌo ra, ta xa na ndaxaa ra kan ña kuaꞌan ra viko tandaꞌa.
36 E sede vós semelhantes aos homens que esperam o seu senhor, quando houver de voltar das bodas, para que, quando vier, e bater, logo possam abrir-lhe.
37 Ra vaꞌa ni va kee na xachiñu tatu na xa iyoo nduvi, ña ndiatu na ra kuu xitoꞌo na ta xa na xaa ra ndakutaꞌan ra xiꞌin na; ra ña ndaa kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi te xa na kuni ra ña xa iyoo nduvi na ña ndiatun na ra, saa ra kusii ni ini ra xiꞌin na. Ra ndachindee ra na nuu mesa, ra mii va ra chuꞌun ndaꞌa ña kuxi na.
37 Bem-aventurados aqueles servos, os quais, quando o Senhor vier, achar vigiando! Em verdade vos digo que se cingirá, e os fará assentar à mesa e, chegando-se, os servirá.
38 Ra vaꞌa ni va kee na xachiñu tatu na xa iyoo nduvi ta xa na xaa xitoꞌo na ndakutaꞌan ra xiꞌin na, ra nii sava ñuu ke na xaa va ra, ra a ta xa kuaꞌan tuvi va tu na xaa ra, ndi su ndiatu va na ra.
38 E, se vier na segunda vigília, e se vier na terceira vigília, e os achar assim, bem-aventurados são os tais servos.
39 Ra saa sa tu iin tiaa ra iyoo veꞌe va, tu na kundaa ini ra ndia mii hora ke kiꞌvi ra kuiꞌna sakuiꞌna ra ñaꞌa ña iyoo veꞌe ra, saa ra kunduꞌu tuꞌva va ra kondiaa ñaꞌa ra; ra täxi ra kiꞌvi ra kuiꞌna veꞌe ra.
39 Sabei, porém, isto: que, se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, vigiaria, e não deixaria minar a sua casa.
40 Ra saa ke na sa tu ndoꞌo va, ña na koo nduvi ndo kundiatun ndo yuꞌu, ra xaa yoꞌo vichin te xa na ndiko yu, chi te kuëe ndiatu va ndo ke ndiko yu ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
40 Portanto, estai vós também apercebidos; porque virá o Filho do homem à hora que não imaginais.
41 Saa ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin Jesús, kachi ra saa:
41 E disse-lhe Pedro: Senhor, dizes essa parábola a nós, ou também a todos?
42 Saa ndikaꞌan Jesús kachi ra saa:
42 E disse o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor pôs sobre os seus servos, para lhes dar a tempo a ração?
43 Ra vaꞌa ni kee ra muso ra ^xa chiñu ña xaꞌndia xitoꞌo ra nuu ra, ra te xa na nandiko xitoꞌo ra ra ndaniꞌi ra ra ña ^xa ra chiñu nuu ra.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem o seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Ra ña ndixa kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi ra xitoꞌo ra, ra taxi va ra ndiayu ndaꞌa ra kuiso chiñu ra xiꞌin takundiꞌi ñaꞌa ña iyoo nuu ra.
44 Em verdade vos digo que sobre todos os seus bens o porá.
45 Ndi su tu na xaꞌa ra moso kan ndakani ini ra, kaꞌan ra saa: “Ndïko yachi vi xitoꞌo yo”, na kaꞌan ra. Ra saa xaꞌa ra kuxi ra, ra koꞌo ra ña xini ra, ra xaꞌa ra sa ndivaꞌa ra xiꞌin na xachiñu tatu nuu ra xitoꞌo ra.
45 Mas, se aquele servo disser em seu coração: O meu senhor tarda em vir; e começar a espancar os criados e criadas, e a comer, e a beber, e a embriagar-se,
46 Ra iin ta nanaa ini ra, saa ra ndandiko va xitoꞌo ra, ra sandoꞌo ni ra ra. Ra chikaa ra ra kuꞌun ra nuu ^ñuꞌu na xïin kandixa.
46 Virá o senhor daquele servo no dia em que o não espera, e numa hora que ele não sabe, e separá-lo-á, e lhe dará a sua parte com os infiéis.
47 ’Ra ra muso, ra kundaa ini ndia chiñu ke kuni xitoꞌo ra sa ra, ra xïin ra sa nduvi ra ña sa ra ña, ra ndoꞌo ni ra sa xitoꞌo ra.
47 E o servo que soube a vontade do seu senhor, e não se aprontou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites;
48 Ra ra muso ra kundäa tu ini xaꞌa chiñu ña kuni xitoꞌo ra sa ra, ra ^xa ra iin chiñu kiꞌvi, ra loꞌo va ndoꞌo ra kan sa xitoꞌo ra. Ra na taxi Ndioxi kuaꞌa ni ña vaꞌa ndaꞌa, ra xiniñuꞌu ndataxi va na kuenda ndaꞌa Ndioxi xaꞌa ña, saa chi xaꞌa ña kuaꞌa ni ña taxi Ndioxi ndaꞌa na, ra xiniñuꞌu na kuniñuꞌu na ña vaꞌa kan ña chindiee taꞌan na xiꞌin inka yuvi va, saa chi saa ke kuni mii Ndioxi va ―kachi Jesús.
48 Mas o que a não soube, e fez coisas dignas de açoites, com poucos açoites será castigado. E, a qualquer que muito for dado, muito se lhe pedirá, e ao que muito se lhe confiou, muito mais se lhe pedirá.
49 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús kachi ra saa:
49 Vim lançar fogo na terra; e que mais quero, se já está aceso?
50 Ra xiꞌna xiniñuꞌu tixuꞌvi ni yu, ra ndoꞌo ni ini yu, ra kusuchi ni ini yu ndia te na xinu nuu ña.
50 Importa, porém, que seja batizado com um certo batismo; e como me angustio até que venha a cumprir-se!
51 ¿A ra vaxi ndachindee vaꞌa va kuvi yu ndoꞌo tuvi ndo? Ra na kundaa ini ndo chi ra ndataꞌvi va kuvi yu ndoꞌo.
51 Cuidais vós que vim trazer paz à terra? Não, vos digo, mas antes dissensão;
52 Saa chi kii vichin, iin saa ndia kii ña vaxi, ra tu uꞌun kuvi yuvi iin veꞌe, ra uni kuu na kanitaꞌan xiꞌin uvi na, a uvi kuu tu na ña kanitaꞌan na xiꞌin uni va na.
52 Porque daqui em diante estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Ra tiaa, ra iyoo seꞌe tiaa, ra kanitaꞌan ra xiꞌin seꞌe tiaa va ra, ra tiaa, ra iyoo iva, ra kanitaꞌan ra xiꞌin iva va ra, ra ñaꞌa, ña iyoo seꞌe siꞌi, ra kanitaꞌan ña xiꞌin seꞌe siꞌi va ña; ra ñaꞌa, ña iyoo siꞌi, ra kanitaꞌan ña xiꞌin siꞌi va ña; ra ña iyoo xanu, ra kanitaꞌan ña xiꞌin xanu va ña, ra ña ixanu, kanitaꞌan tu xiꞌin siso va ña ―kachi Jesús.
53 O pai estará dividido contra o filho, e o filho contra o pai; a mãe contra a filha, e a filha contra a mãe; a sogra contra sua nora, e a nora contra sua sogra.
54 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin takundiꞌi na ndee kan, kachi ra saa:
54 E dizia também à multidão: Quando vedes a nuvem que vem do ocidente, logo dizeis: Lá vem chuva, e assim sucede.
55 Ra ta xini tu ndo vaxi tachi chi nuu kita ñuꞌu, ra kaꞌan ndo iꞌni ni koo vichin, kachi ndo. Saa ra iꞌni ni ndixa va.
55 E, quando assopra o sul, dizeis: Haverá calma; e assim sucede.
56 ¡Ra na chiꞌña tuꞌun va kuvi ndo!, saa chi xini va ndo ña kiꞌin ndo kuenda xiꞌin ña kuu nuu ndivi xiꞌin ña kuu nuu ñuꞌu, ¿ra nichuun kundäa tu ini ndo xiꞌin ña kuu tiempo ña ndee ndo vichin? ―kachi Jesús xiꞌin na.
56 Hipócritas, sabeis discernir a face da terra e do céu; como não sabeis então discernir este tempo?
57 Saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin na kachi ra saa:
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Tu ndia na taxi kuachi xaꞌa ndo nuu na chiñu, ra vaꞌa ka va yachi na ndakaꞌan mani ndo xiꞌin na, ña vaꞌa na küꞌun ndo veꞌe chiñu; saa chi tu na kuꞌun ndo nuu ra juez ña sandaku ra kuachi xiꞌin ndo, saa ra, ndataxi va ra kan ndoꞌo ndaꞌa ndia kumisio ra taan va ndia ndoꞌo veꞌe kàà.
58 Quando, pois, vais com o teu adversário ao magistrado, procura livrar-te dele no caminho; para que não suceda que te conduza ao juiz, e o juiz te entregue ao meirinho, e o meirinho te encerre na prisão.
59 Ra ña ndixa ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi këe yachi vi ndo veꞌe kàà, chi xiniñuꞌu ndiakua na chaꞌvi ndiꞌi ndo xuꞌun loꞌo ndo, saa vi ke tava ndia ndoꞌo ―kachi Jesús xiꞌin na.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o derradeiro ceitil.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?