Mateus 5

MCP vs ARA

Sair da comparação
MCP
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Ja Yésus mə́ dʉ́g áncuncuma buud ɛ́nɛ yí, a mú bád mbʉ́mbʉ́ŋʉ́d, kə ji shí. *Ompwíín bɛ́ bwə́ mú shísh nyə́dɨ́.Yésus ŋgə jɨ́ɨ́gʉ́lí buud mbʉ́mbʉ́ŋʉ́d|src="CN01700B.TIF" size="span" copy="David C. Cook" ref="5.1"
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 A mú tɛ́ɛ́d jɨ́ɨ́gʉ́lílə ntʉ́ga:
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 Buud bwə́ ŋgə́ mpu nə́
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 Buud bɨ́ nə məcɛy mílámʉ́d wá, bwə́ mə́ jəla,
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 Buud bwə́ ádɛ́ *búgʉla məŋkul máŋ wá, bwə́ mə́ jəla,
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 Buud bwə́ ŋgə́ gwág cʉg á tʉ́təlí zha nə yɛ̂sh wá, bwə́ mə́ jəla,
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 Buud bwə́ ŋgə́ gwág búúd ŋkúŋkwóŋʉ́lə wá, bwə́ mə́ jəla,
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 Buud bɨ́ nə mílâm fúbán wá, bwə́ mə́ jəla,
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 Buud bwə́ dʉ sá nə́ buud bwə́ cʉ́gəg nə́ shɛɛ wá, bwə́ mə́ jəla,
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 Buud bwə́ ŋgə́ bwəma nə cúwʉ́lí nəcé otʉ́təlí ɔ́ Zɛmbî wá, bwə́ mə́ jəla,
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 «Ja buud bwə́ lwîy bɨ̂, bwə́ lwágʉlə bɨ̂ cúwʉ́lí, bwə́ lás nə bɨ́ ilɨ́s-lɨ́s nəcé mə yí, bɨ mə́ jəla.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 Gwágʉ́gá məshusʉg, bɨ́ kɔɔs, nə́ bɨ mə bá kə bə nə məma myə́na gwɔ̂w.
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 «Bɨ bɨ́ nə buud nə́mə́ nda ca dʉ́sə́ nə idʉ̂w nə́. Ŋkí ca í cwâl, ye bɨ bɨ́ nə ŋkul kwo sâ nə í gwámʉ́g? Mbɔ̂, í cúgɛ́ nə ŋkul nyiŋgə sɛ̂y. Bwə́ yida shwu dwo shí, buud jee nyaal.»
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 «Bɨ bɨ́ məŋkɛnya shú búúd ɔ́ shí ga. Ŋgwə́la wúsə́ mbʉ́mbʉ́ŋ dɨ́ gwɔ́w yí, í cúgɛ́ nə ŋkul bə kú nyîn.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Mbií ŋgwúd nə lámba, ja bwə́ dʉ jida dwo yí, bwə́ ádɛ́ kúd dwo mpɨ́ɨ́d. Bwə́ yida dʉ tə̂l dwo cé lámba dɨ́, í ŋgə́ faan, buud ɔ njɔ́w bɛ̂sh bwə́ dʉ́g mə́ŋkɛnya.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Ntɔ́, məŋkɛnya mʉ́n mə́ jəlá nə nyîn búúd dɨ̂. Bwə́ dʉ́gʉ́g jɔ̧jɔ̧ mísɔ́ɔ́lʉ́gʉ́ mín, bwə́ mú ságʉsə Sɔ́ɔ́ŋgʉ́ wʉ́n jɨ́ gwɔ́w yɛ́.
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 «Bɨ kú ŋgə tə́dʉga nə́ mə mə́ zə nyaal Mə́cɛ̧ɛ̧ mə́ Moyîz nə minjɨ́ɨ́gʉ́lá mí *búúd ɔ mícúndə́. Mə azə́yɛ́ nyaal myo, mə á yida zə sá nə́ mí bwə́mag.
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Bʉ́bə́lɛ́ mə́ jaaw bɨ́ nə́, té wɛ̂sh gwɔ̂w nə shí í ŋgə́ ná bə yí, tɔɔ kaŋgá ŋgwúd á *mbwoomb mə́cɛ̧ɛ̧ ŋkí cúcwán í ábʉ́lɛ́ bwɛlɛ wû, kə jé jwɔ́w byɛ̂sh í bá fwo bwəma yí.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Ntɔ́ wə́ jɨ́ nə́, múúd mə ká mpyêny cʉ́cɛ̧ɛ̧́ ŋgwúd, ŋkí nə́ á julə búúd nə́ bwə́ sáág ntɔ́, muud wɔɔŋgʉ̂ mə bá bul bə bíbíyá Faan á gwɔ́wʉ́d. Njɨ muud mə bá bɛ̧ mə́cɛ̧ɛ̧, a julə búúd nə bwə́ sáág ntɔ́ yɛ́, a bá bə fwámɛ́ múúd Faan á gwɔ́wʉ́d.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Mə́ mpú jaaw bɨ́ nə́ Zɛmbî jɨ nə ŋkul magʉlə múúd Faan dɛ́d njɨ muud tʉ́təlí yé mə cɔ̧́ nyɔɔŋg á *Ofarizyɛ̂ŋ nə *Oyɨ́ɨ́gʉli ɔ́ mə́cɛ̧ɛ̧ yɛ́.»
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 «Bɨ a shí gwág nə́ bwə́ á cɨ nə odá nə́: “Muud kú gwú múúd. Muud mə ká gwú múúd, bwə́ tə̂l nyə kɔɔdʉd.”
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Njɨ mɛɛ mə́ cɨ nə bɨ́ nə́ múúd mə ká gwág mpimbə nə mínyɔŋʉ̂ yé, a tɔ̂w nə́mə́ kɔɔdʉd. Múúd mə ká lwîy mínyɔŋʉ̂ yé, bwə́ kə nə nɛ́ *Mpáánzə́ milə́sʉ́ á Zɛmbî. Múúd mə ká jɔ̂w mínyɔŋʉ̂ yé nə́ mpúfú, á jəlá nə kə *Gehɛ̂n kuda á kandʉgəd.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 Í ká wɔ́ɔ́s nə́ wo ŋgə́ kə *alatâr dɨ́ nə́ wo kə́ yə́ Zɛmbî gúl sâ, wo ka tə́dʉga nə́ ŋgwɔ́l mínyɔŋʉ̂ woó ŋgə gwág wo mpimbə,
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 lʉ́gə́g sâ jɔɔŋgʉ́ na kúnə́-kúnə nə alatâr, wo tɛ́ɛ́d fwo kə kwambʉlə nə mínyɔŋʉ̂ woó. Cínɔŋgʉ́, wo mú ka tɛɛm zə yə́ Zɛmbî sá wó yə́ nyə yí.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 «Ŋkí wo mə́ byaagʉlə nə ŋgwɔ́l múúd nə́ ndɛɛ́ á cɛɛl kə nə wo mpáánzə́ milə́sʉ́, lɛɛlʉg kwambʉlə nə nɛ́ té bɨ́ bɨ́ ná zhɨ́ɨ́d ŋgə́lə kə yí. Nəcé nyə a bá kənd wo wə́ sémbye milə́sʉ́, sémbye milə́sʉ́ mú kənd wo wə́ fulísh, fulísh kə wá wo mímbwugʉd.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 Bʉ́bə́lɛ́ mə́ jaaw wo nə́, wo cugɛ́ nə ŋkul wú mímbwug myɔɔŋgʉ́d, té wɛ̂sh wo afwóyɛ́ shîn jə́na tâŋ nyɛ̂sh, fáda ŋgwúd kú lʉ́g yí.»
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 «Bɨ a shí gwág nə́ bwə́ á cɨ nə́: “Muud kú sá minɔɔmb.”
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Njɨ mə́ jaaw bɨ́ nə́ múdúm mə́ ká dʉ́g múdá ŋkán mədʉ́gya mâ wɨ́ɨ́mbʉ́lə nyə, a mə́ bwey sá minɔɔmb nə mudá wɔɔŋg nyə́dɨ́ lámʉ́d.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 Nə́ ndɛɛ́, í ká bə nə́ jús dwô á məncwûm í dʉ sá nə́ wo sáág *sə́m, tɨ́ɨ́g dwo, wo wusə dwo shwóg-shwóg. Nəcé í bul jəla nə́ wo jímbálʉ́g gúl kʉ́l nyúul gwô, ntɔ̧ nə́ bwə́ wúsəg nyúul nywô ncindî kuda á kandʉgəd.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Ntɔ́ ŋkí mbwə̂ wô á məncwûm í dʉ sá nə́ wo sáág sə́m, sámbʉ́g wə, wo wusə wə shwóg-shwóg. Nəcé í bul jəla nə́ wo jímbálʉ́g gúl kʉ́l nyúul gwô, ntɔ̧ nə́ nyúul nywô ncindî í kə́g kuda á kandʉgəd.»
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 «Gúl ciyá jɨ́ nə́mə́ nə́: “Ŋkí mudûm mə́ cɛɛl yîl mudá yé bâ, á jəlá nə yə́ mudá wɔɔŋgʉ̂ fə́b lʉ́ məgwú mə́ bâ.”
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Njɨ mɛɛ mə́ jaaw bɨ́ nə́, muud yɛ̂sh mə yíl múdá yé báád, mudá kú fwo sá mínɔɔmb yɛ́, mudá wɔɔŋg mə ká kə́ dúl báád ɨɨ́, ŋgwúm yé wə́ mə́ cíndal nyə nə́ a sáág minɔɔmb. Múúd mə́ ká bá múdá bwə́ ámə yîl bâ yɛ́, muud wɔɔŋg mə́ sá nə́mə́ mínɔɔmb.»
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 «Bɨ a shí nə́mə́ gwág nə́ bwə́ á cɨ nə odá nə́: “Wó ká kɛɛn Zɛmbî gúl sâ dɨ́, ság sâ jɔɔŋgʉ̂ kú bɨ́d.”
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Njɨ mɛɛ mə́ jaaw bɨ́ nə́ bɨ kú ná dʉ kɛɛn tɔɔ sâ. Bɨ kú kɛɛn joŋ lʉ gwɔ̂w nəcé dʉ́sə *caaŋgə́ mə́ Zɛmbî.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Bɨ kú kɛɛn shí nəcé cínɔŋg wə́ á dʉ tə̂l məkuú yɛ́. Bɨ kú kɛɛn Yurʉ́səlɛm nəcé jísə də́nd mə́ Zɛmbî, Njwú-buud ánʉ́nɨ̂.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 Wó kú kɛɛn lúú wô, nəcé wo cúgɛ́ nə ŋkul shwɔ̧́ɔ̧la tɔɔ ntand shilú ŋgwúd nə́ í fúməg ŋkí nə́ í yíndə́g.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Ntɔ́ jɨ nə́ wó ká cɨ nə́ wo sá gúl sâ, cɨɨ́g njɨ nə́: “Haaw, mə é sá”. Wó ká cɨ nə́ wo asáyɛ́ gúl sâ, cɨɨ́g njɨ nə́: “Mbɔ̂, mə asáyɛ́”. Ciyá jɛ̂sh wó kwádʉlə na gwɔ́w yí, í zhu wə́ Mbʉ́wʉ́lú múúd.»
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 «Bɨ a shí gwág nə́ bwə́ á cɨ nə́: “Jús í cé jús, jə í cé jə”.
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Njɨ mɛɛ mə́ cɨ nə́, muud kú kə nə lal lúu wə́ sɔ́ɔ́l məbɔ̂w. Ŋkí muud mə nyífə́ wo bɔ́ɔ́nz mbáŋ á məncwúmʉ́d, yə́g nə́mə́ nyə wúl mbáŋ.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Ŋkí muud mə kə́ nə wo njɔ́w mílə́sʉ́ nə́ a mánda wo nə wáma gwô á cwû, bɨ́dʉ́g a kə́g nə́mə́ nə kúúd.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Múúd mə ká zə nə mpə̂l zə yɨ́ɨ́mbʉli wo nə́ wo ŋkɛ́nyʉ́g nyə mbag, cé kílomáda ŋgwúd, wɛɛ kaág nə nyə okílomáda óbá.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Múúd mə ká gwáámb wo sâ, yə́g nyə; nyɔɔŋg mə zə́ kwalád wódɨ́ yɛ́, wo kú ban.»
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 «Bɨ a shí gwág nə́ bwə́ á cɨ nə́: “Wó jəlá nə cɛɛl múúd yɛ̂sh jísə́ wo kúnə́-kúnə yɛ́, wo mpii zhízhíŋ wô”.
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Njɨ mɛɛ mə́ cɨ nə bɨ́ nə́ cɛɛlʉgá mizhízhíŋ mín, bɨ́ jəgʉla nə Zɛmbî shú bɔɔŋg bwə́ ŋgə́ lwágʉlə bɨ́ cúwʉ́lí wá.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Ntɔ́ í é mpûy nə́ bɨ bʉ́sə bwân ɔ́ Sɔ́ɔ́ŋgʉ́ wʉ́n jɨ́ gwɔ́w yɛ́. Nəcé Zɛmbî mə́ dʉ sá nə́ yásə́ í fáánʉg shú buud bɛ̂sh, tɔɔ bɔɔŋg ɔ́ ányunywaâ tɔɔ bɔɔŋg ɔ́ abʉ́bɔ̂w. A dʉ nə́mə́ sá nə́ mpú nywɔ̧́g shú búúd bɛ̂sh, tɔɔ bɔɔŋg ɔ́ átʉ́təlí tɔɔ bɔɔŋg bwə́ cúgɛ́ tʉ́təlí wá.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Ŋkí bɨ́ mə́ cɛɛl njɨ buud bwə́ cɛ́ɛ́l nə́mə́ bɨ́ wá, bɨ mə mpíyá nə máyɛ́ myə́na? Ŋgaá buud bwə́ dʉ ŋwa otóya wá bwə́ dʉ nə́mə́ sá ntɔ́?
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Ŋkí bɨ mə́ dʉ bə́da njɨ omínyɔŋʉ̂ bʉ́n, ye gúl sâ ágúgwáan wə́ cɨ́? Ŋgaá íkûl ishús í dʉ nə́mə́ sá ntɔ́?
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Bə́gá mbii í jə́la yí, nə́mə́ nda Sɔ́ɔ́ŋgʉ́ wʉ́n jɨ́ gwɔ́w yɛ́, a jɨ mbii í jə́la yí.»
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.

Ler em outra tradução

Comparar com outra