Lucas 14
GRCTR vs ARA
1 Καὶ|strong="G2532" ἐγένετο|strong="G1096" ἐν|strong="G1722" τῷ|strong="G3588" ἐλθεῖν|strong="G2064" αὐτὸν|strong="G0846" εἰς|strong="G1519" οἶκόν|strong="G3624" τινος|strong="G5100" τῶν|strong="G3588" ἀρχόντων|strong="G0758" τῶν|strong="G3588" Φαρισαίων|strong="G5330" σαββάτῳ|strong="G4521" φαγεῖν|strong="G5315" ἄρτον|strong="G0740", καὶ|strong="G2532" αὐτοὶ|strong="G0846" ἦσαν|strong="G1510" παρατηρούμενοι|strong="G3906" αὐτόν|strong="G0846".
1 Aconteceu que, ao entrar ele num sábado na casa de um dos principais fariseus para comer pão, eis que o estavam observando.
2 Καὶ|strong="G2532" ἰδού|strong="G3708", ἄνθρωπός|strong="G0444" τις|strong="G5100" ἦν|strong="G1510" ὑδρωπικὸς|strong="G5203" ἔμπροσθεν|strong="G1715" αὐτοῦ|strong="G0846".
2 Ora, diante dele se achava um homem hidrópico.
3 Καὶ|strong="G2532" ἀποκριθεὶς|strong="G0611" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424" εἶπε|strong="G3004" πρὸς|strong="G4314" τοὺς|strong="G3588" νομικοὺς|strong="G3544" καὶ|strong="G2532" Φαρισαίους|strong="G5330", λέγων|strong="G3004", Εἰ|strong="G1487" ἔξεστι τῷ|strong="G3588" σαββάτῳ|strong="G4521" θεραπεύειν|strong="G2323";
3 Então, Jesus, dirigindo-se aos intérpretes da Lei e aos fariseus, perguntou-lhes: É ou não é lícito curar no sábado?
4 Οἱ|strong="G3588" δὲ|strong="G1161" ἡσύχασαν|strong="G2270". Καὶ|strong="G2532" ἐπιλαβόμενος|strong="G1949" ἰάσατο|strong="G2390" αὐτόν|strong="G0846", καὶ|strong="G2532" ἀπέλυσε.
4 Eles, porém, nada disseram. E, tomando-o, o curou e o despediu.
5 Καὶ|strong="G2532" ἀποκριθεὶς|strong="G0611" πρὸς|strong="G4314" αὐτοὺς|strong="G0846" εἶπε|strong="G3004", Τίνος|strong="G5100" ὑμῶν|strong="G4771" ὄνος ἢ|strong="G3588" βοῦς|strong="G1016" εἰς|strong="G1519" φρέαρ|strong="G5421" ἐμπεσεῖται|strong="G1706", καὶ|strong="G2532" οὐκ|strong="G3756" εὐθέως|strong="G2112" ἀνασπάσει|strong="G0385" αὐτὸν|strong="G0846" ἐν|strong="G1722" τῇ|strong="G3588" ἡμέρᾳ|strong="G2250" τοῦ|strong="G3588" σαββάτου|strong="G4521";
5 A seguir, lhes perguntou: Qual de vós, se o filho ou o boi cair num poço, não o tirará logo, mesmo em dia de sábado?
6 Καὶ|strong="G2532" οὐκ|strong="G3756" ἴσχυσαν|strong="G2480" ἀνταποκριθῆναι|strong="G0470" αὐτῷ|strong="G0846" πρὸς|strong="G4314" ταῦτα|strong="G3778".
6 A isto nada puderam responder.
7 Ἔλεγε δὲ|strong="G1161" πρὸς|strong="G4314" τοὺς|strong="G3588" κεκλημένους|strong="G2564" παραβολήν|strong="G3850", ἐπέχων|strong="G1907" πῶς|strong="G4459" τὰς|strong="G3588" πρωτοκλισίας|strong="G4411" ἐξελέγοντο|strong="G1586", λέγων|strong="G3004" πρὸς|strong="G4314" αὐτούς|strong="G0846",
7 Reparando como os convidados escolhiam os primeiros lugares, propôs-lhes uma parábola:
8 Ὅταν|strong="G3752" κληθῇς|strong="G2564" ὑπό|strong="G5259" τινος|strong="G5100" εἰς|strong="G1519" γάμους|strong="G1062", μὴ|strong="G3361" κατακλιθῇς|strong="G2625" εἰς|strong="G1519" τὴν|strong="G3588" πρωτοκλισίαν|strong="G4411"· μήποτε|strong="G3379" ἐντιμότερός|strong="G1784" σου|strong="G4771" ᾖ|strong="G3588" κεκλημένος|strong="G2564" ὑπ|strong="G5259"᾿ αὐτοῦ|strong="G0846",
8 Quando por alguém fores convidado para um casamento, não procures o primeiro lugar; para não suceder que, havendo um convidado mais digno do que tu,
9 καὶ|strong="G2532" ἐλθὼν|strong="G2064" ὁ|strong="G3588" σὲ|strong="G4771" καὶ|strong="G2532" αὐτὸν|strong="G0846" καλέσας|strong="G2564" ἐρεῖ|strong="G2046" σοι|strong="G4771", Δὸς|strong="G1325" τούτῳ|strong="G3778" τόπον|strong="G5117"· καὶ|strong="G2532" τότε|strong="G5119" ἄρξῃ|strong="G0756" μετ|strong="G3326"᾿ αἰσχύνης|strong="G0152" τὸν|strong="G3588" ἔσχατον|strong="G2078" τόπον|strong="G5117" κατέχειν|strong="G2722".
9 vindo aquele que te convidou e também a ele, te diga: Dá o lugar a este. Então, irás, envergonhado, ocupar o último lugar.
10 Ἀλλ|strong="G0235"᾿ ὅταν|strong="G3752" κληθῇς|strong="G2564", πορευθεὶς|strong="G4198" ἀνάπεσον εἰς|strong="G1519" τὸν|strong="G3588" ἔσχατον|strong="G2078" τόπον|strong="G5117"· ἵνα|strong="G2443", ὅταν|strong="G3752" ἔλθῃ|strong="G2064" ὁ|strong="G3588" κεκληκώς|strong="G2564" σε|strong="G4771", εἴπῃ|strong="G3004" σοι|strong="G4771", Φίλε|strong="G5384", προσανάβηθι|strong="G4320" ἀνώτερον|strong="G0511"· τότε|strong="G5119" ἔσται|strong="G1510" σοι|strong="G4771" δόξα|strong="G1391" ἐνώπιον|strong="G1799" τῶν|strong="G3588" συνανακειμένων|strong="G4873" σοι|strong="G4771".
10 Pelo contrário, quando fores convidado, vai tomar o último lugar; para que, quando vier o que te convidou, te diga: Amigo, senta-te mais para cima. Ser-te-á isto uma honra diante de todos os mais convivas.
11 Ὅτι|strong="G3754" πᾶς|strong="G3956" ὁ|strong="G3588" ὑψῶν|strong="G5312" ἑαυτὸν|strong="G1438" ταπεινωθήσεται|strong="G5013", καὶ|strong="G2532" ὁ|strong="G3588" ταπεινῶν|strong="G5013" ἑαυτὸν|strong="G1438" ὑψωθήσεται|strong="G5312".
11 Pois todo o que se exalta será humilhado; e o que se humilha será exaltado.
12 Ἔλεγε δὲ|strong="G1161" καὶ|strong="G2532" τῷ|strong="G3588" κεκληκότι|strong="G2564" αὐτόν|strong="G0846", Ὅταν|strong="G3752" ποιῇς|strong="G4160" ἄριστον|strong="G0712" ἢ|strong="G3588" δεῖπνον|strong="G1173", μὴ|strong="G3361" φώνει|strong="G5455" τοὺς|strong="G3588" φίλους|strong="G5384" σου|strong="G4771", μηδὲ|strong="G3366" τοὺς|strong="G3588" ἀδελφούς|strong="G0080" σου|strong="G4771", μηδὲ|strong="G3366" τοὺς|strong="G3588" συγγενεῖς|strong="G4773" σου|strong="G4771", μηδὲ|strong="G3366" γείτονας|strong="G1069" πλουσίους|strong="G4145"· μήποτε|strong="G3379" καὶ|strong="G2532" αὐτοί|strong="G0846" σε|strong="G4771" ἀντικαλέσωσι, καὶ|strong="G2532" γένηταί|strong="G1096" σοι|strong="G4771" ἀνταπόδομα|strong="G0468".
12 Disse também ao que o havia convidado: Quando deres um jantar ou uma ceia, não convides os teus amigos, nem teus irmãos, nem teus parentes, nem vizinhos ricos; para não suceder que eles, por sua vez, te convidem e sejas recompensado.
13 Ἀλλ|strong="G0235"᾿ ὅταν|strong="G3752" ποιῇς|strong="G4160" δοχήν|strong="G1403", κάλει|strong="G2564" πτωχούς|strong="G4434", ἀναπήρους|strong="G0376", χωλούς|strong="G5560", τυφλούς|strong="G5185"·
13 Antes, ao dares um banquete, convida os pobres, os aleijados, os coxos e os cegos;
14 καὶ|strong="G2532" μακάριος|strong="G3107" ἔσῃ|strong="G1510", ὅτι|strong="G3754" οὐκ|strong="G3756" ἔχουσιν|strong="G2192" ἀνταποδοῦναί|strong="G0467" σοι|strong="G4771"· ἀνταποδοθήσεται|strong="G0467" γάρ|strong="G1063" σοι|strong="G4771" ἐν|strong="G1722" τῇ|strong="G3588" ἀναστάσει|strong="G0386" τῶν|strong="G3588" δικαίων|strong="G1342".
14 e serás bem-aventurado, pelo fato de não terem eles com que recompensar-te; a tua recompensa, porém, tu a receberás na ressurreição dos justos.
15 Ἀκούσας|strong="G0191" δέ|strong="G1161" τις|strong="G5100" τῶν|strong="G3588" συνανακειμένων|strong="G4873" ταῦτα|strong="G3778" εἶπεν|strong="G3004" αὐτῷ|strong="G0846", Μακάριος|strong="G3107", ὃς|strong="G3739" φάγεται|strong="G5315" ἄρτον|strong="G0740" ἐν|strong="G1722" τῇ|strong="G3588" βασιλείᾳ|strong="G0932" τοῦ|strong="G3588" Θεοῦ|strong="G2316".
15 Ora, ouvindo tais palavras, um dos que estavam com ele à mesa, disse-lhe: Bem-aventurado aquele que comer pão no reino de Deus.
16 Ὁ|strong="G3588" δὲ|strong="G1161" εἶπεν|strong="G3004" αὐτῷ|strong="G0846", Ἄνθρωπός|strong="G0444" τις|strong="G5100" ἐποίησε δεῖπνον|strong="G1173" μέγα|strong="G3173", καὶ|strong="G2532" ἐκάλεσε πολλούς|strong="G4183"·
16 Ele, porém, respondeu: Certo homem deu uma grande ceia e convidou muitos.
17 καὶ|strong="G2532" ἀπέστειλε τὸν|strong="G3588" δοῦλον|strong="G1401" αὐτοῦ|strong="G0846" τῇ|strong="G3588" ὥρᾳ|strong="G5610" τοῦ|strong="G3588" δείπνου|strong="G1173" εἰπεῖν|strong="G3004" τοῖς|strong="G3588" κεκλημένοις|strong="G2564", Ἔρχεσθε|strong="G2064", ὅτι|strong="G3754" ἤδη|strong="G2235" ἕτοιμά|strong="G2092" ἐστι πάντα|strong="G3956".
17 À hora da ceia, enviou o seu servo para avisar aos convidados: Vinde, porque tudo já está preparado.
18 Καὶ|strong="G2532" ἤρξαντο|strong="G0756" ἀπὸ|strong="G0575" μιᾶς|strong="G1520" παραιτεῖσθαι|strong="G3868" πάντες|strong="G3956". Ὁ|strong="G3588" πρῶτος|strong="G4413" εἶπεν|strong="G3004" αὐτῷ|strong="G0846", Ἀγρὸν|strong="G0068" ἠγόρασα|strong="G0059", καὶ|strong="G2532" ἔχω|strong="G2192" ἀνάγκην|strong="G0318" ἐξελθεῖν|strong="G1831" καὶ|strong="G2532" ἰδεῖν|strong="G3708" αὐτόν|strong="G0846"· ἐρωτῶ|strong="G2065" σε|strong="G4771", ἔχε|strong="G2192" με|strong="G1473" παρῃτημένον|strong="G3868".
18 Não obstante, todos, à uma, começaram a escusar-se. Disse o primeiro: Comprei um campo e preciso ir vê-lo; rogo-te que me tenhas por escusado.
19 Καὶ|strong="G2532" ἕτερος|strong="G2087" εἶπε|strong="G3004", Ζεύγη|strong="G2201" βοῶν|strong="G1016" ἠγόρασα|strong="G0059" πέντε|strong="G4002", καὶ|strong="G2532" πορεύομαι|strong="G4198" δοκιμάσαι|strong="G1381" αὐτά|strong="G0846"· ἐρωτῶ|strong="G2065" σε|strong="G4771", ἔχε|strong="G2192" με|strong="G1473" παρῃτημένον|strong="G3868".
19 Outro disse: Comprei cinco juntas de bois e vou experimentá-las; rogo-te que me tenhas por escusado.
20 Καὶ|strong="G2532" ἕτερος|strong="G2087" εἶπε|strong="G3004", Γυναῖκα|strong="G1135" ἔγημα|strong="G1060", καὶ|strong="G2532" διὰ|strong="G1223" τοῦτο|strong="G3778" οὐ|strong="G3756" δύναμαι|strong="G1410" ἐλθεῖν|strong="G2064".
20 E outro disse: Casei-me e, por isso, não posso ir.
21 Καὶ|strong="G2532" παραγενόμενος|strong="G3854" ὁ|strong="G3588" δοῦλος|strong="G1401" ἐκεῖνος|strong="G1565" ἀπήγγειλε τῷ|strong="G3588" κυρίῳ|strong="G2962" αὐτοῦ|strong="G0846" ταῦτα|strong="G3778". Τότε|strong="G5119" ὀργισθεὶς|strong="G3710" ὁ|strong="G3588" οἰκοδεσπότης|strong="G3617" εἶπε|strong="G3004" τῷ|strong="G3588" δούλῳ|strong="G1401" αὐτοῦ|strong="G0846", Ἔξελθε|strong="G1831" ταχέως|strong="G5030" εἰς|strong="G1519" τὰς|strong="G3588" πλατείας|strong="G4113" καὶ|strong="G2532" ῥύμας|strong="G4505" τῆς|strong="G3588" πόλεως|strong="G4172", καὶ|strong="G2532" τοὺς|strong="G3588" πτωχοὺς|strong="G4434" καὶ|strong="G2532" ἀναπήρους|strong="G0376" καὶ|strong="G2532" χωλοὺς|strong="G5560" καὶ|strong="G2532" τυφλοὺς|strong="G5185" εἰσάγαγε|strong="G1521" ὧδε|strong="G5602".
21 Voltando o servo, tudo contou ao seu senhor. Então, irado, o dono da casa disse ao seu servo: Sai depressa para as ruas e becos da cidade e traze para aqui os pobres, os aleijados, os cegos e os coxos.
22 Καὶ|strong="G2532" εἶπεν|strong="G3004" ὁ|strong="G3588" δοῦλος|strong="G1401", Κύριε|strong="G2962", γέγονεν|strong="G1096" ὡς|strong="G5613" ἐπέταξας|strong="G2004", καὶ|strong="G2532" ἔτι|strong="G2089" τόπος|strong="G5117" ἐστί.
22 Depois, lhe disse o servo: Senhor, feito está como mandaste, e ainda há lugar.
23 Καὶ|strong="G2532" εἶπεν|strong="G3004" ὁ|strong="G3588" κύριος|strong="G2962" πρὸς|strong="G4314" τὸν|strong="G3588" δοῦλον|strong="G1401", Ἔξελθε|strong="G1831" εἰς|strong="G1519" τὰς|strong="G3588" ὁδοὺς|strong="G3598" καὶ|strong="G2532" φραγμούς|strong="G5418", καὶ|strong="G2532" ἀνάγκασον|strong="G0315" εἰσελθεῖν|strong="G1525", ἵνα|strong="G2443" γεμισθῇ|strong="G1072" ὁ|strong="G3588" οἶκός|strong="G3624" μου|strong="G1473".
23 Respondeu-lhe o senhor: Sai pelos caminhos e atalhos e obriga a todos a entrar, para que fique cheia a minha casa.
24 Λέγω|strong="G3004" γὰρ|strong="G1063" ὑμῖν|strong="G4771" ὅτι|strong="G3754" οὐδεὶς|strong="G3762" τῶν|strong="G3588" ἀνδρῶν|strong="G0435" ἐκείνων|strong="G1565" τῶν|strong="G3588" κεκλημένων|strong="G2564" γεύσεταί|strong="G1089" μου|strong="G1473" τοῦ|strong="G3588" δείπνου|strong="G1173".
24 Porque vos declaro que nenhum daqueles homens que foram convidados provará a minha ceia.
25 Συνεπορεύοντο|strong="G4848" δὲ|strong="G1161" αὐτῷ|strong="G0846" ὄχλοι|strong="G3793" πολλοί|strong="G4183"· καὶ|strong="G2532" στραφεὶς|strong="G4762" εἶπε|strong="G3004" πρὸς|strong="G4314" αὐτούς|strong="G0846",
25 Grandes multidões o acompanhavam, e ele, voltando-se, lhes disse:
26 Εἴ|strong="G1487" τις|strong="G5100" ἔρχεται|strong="G2064" πρός|strong="G4314" με|strong="G1473", καὶ|strong="G2532" οὐ|strong="G3756" μισεῖ|strong="G3404" τὸν|strong="G3588" πατέρα|strong="G3962" ἑαυτοῦ|strong="G1438", καὶ|strong="G2532" τὴν|strong="G3588" μητέρα|strong="G3384", καὶ|strong="G2532" τὴν|strong="G3588" γυναῖκα|strong="G1135", καὶ|strong="G2532" τὰ|strong="G3588" τέκνα|strong="G5043", καὶ|strong="G2532" τοὺς|strong="G3588" ἀδελφούς|strong="G0080", καὶ|strong="G2532" τὰς|strong="G3588" ἀδελφάς|strong="G0079", ἔτι|strong="G2089" δὲ|strong="G1161" καὶ|strong="G2532" τὴν|strong="G3588" ἑαυτοῦ|strong="G1438" ψυχήν|strong="G5590", οὐ|strong="G3756" δύναταί|strong="G1410" μου|strong="G1473" μαθητὴς|strong="G3101" εἶναι|strong="G1510".
26 Se alguém vem a mim e não aborrece a seu pai, e mãe, e mulher, e filhos, e irmãos, e irmãs e ainda a sua própria vida, não pode ser meu discípulo.
27 Καὶ|strong="G2532" ὅστις|strong="G3748" οὐ|strong="G3756" βαστάζει|strong="G0941" τὸν|strong="G3588" σταυρὸν|strong="G4716" αὐτοῦ|strong="G0846" καὶ|strong="G2532" ἔρχεται|strong="G2064" ὀπίσω|strong="G3694" μου|strong="G1473", οὐ|strong="G3756" δύναταί|strong="G1410" μου|strong="G1473" εἶναί|strong="G1510" μαθητής|strong="G3101".
27 E qualquer que não tomar a sua cruz e vier após mim não pode ser meu discípulo.
28 Τίς|strong="G5100" γὰρ|strong="G1063" ἐξ|strong="G1537" ὑμῶν|strong="G4771", θέλων|strong="G2309" πύργον|strong="G4444" οἰκοδομῆσαι|strong="G3618", οὐχὶ|strong="G3780" πρῶτον|strong="G4412" καθίσας|strong="G2523" ψηφίζει|strong="G5585" τὴν|strong="G3588" δαπάνην|strong="G1160", εἰ|strong="G1487" ἔχει|strong="G2192" τὰ|strong="G3588" πρὸς|strong="G4314" ἀπαρτισμόν|strong="G0535";
28 Pois qual de vós, pretendendo construir uma torre, não se assenta primeiro para calcular a despesa e verificar se tem os meios para a concluir?
29 Ἵνα|strong="G2443" μήποτε|strong="G3379", θέντος|strong="G5087" αὐτοῦ|strong="G0846" θεμέλιον|strong="G2310" καὶ|strong="G2532" μὴ|strong="G3361" ἰσχύοντος|strong="G2480" ἐκτελέσαι|strong="G1615", πάντες|strong="G3956" οἱ|strong="G3588" θεωροῦντες|strong="G2334" ἄρξωνται|strong="G0756" ἐμπαίζειν|strong="G1702" αὐτῷ|strong="G0846",
29 Para não suceder que, tendo lançado os alicerces e não a podendo acabar, todos os que a virem zombem dele,
30 λέγοντες|strong="G3004", ὅτι|strong="G3754" Οὗτος|strong="G3778" ὁ|strong="G3588" ἄνθρωπος|strong="G0444" ἤρξατο|strong="G0756" οἰκοδομεῖν|strong="G3618", καὶ|strong="G2532" οὐκ|strong="G3756" ἴσχυσεν|strong="G2480" ἐκτελέσαι|strong="G1615".
30 dizendo: Este homem começou a construir e não pôde acabar.
31 Ἢ|strong="G3588" τίς|strong="G5100" βασιλεὺς|strong="G0935" πορευόμενος|strong="G4198" συμβαλεῖν|strong="G4820" ἑτέρῳ|strong="G2087" βασιλεῖ|strong="G0935" εἰς|strong="G1519" πόλεμον|strong="G4171" οὐχὶ|strong="G3780" καθίσας|strong="G2523" πρῶτον|strong="G4412" βουλεύεται|strong="G1011" εἰ|strong="G1487" δυνατός|strong="G1415" ἐστιν|strong="G1510" ἐν|strong="G1722" δέκα|strong="G1176" χιλιάσιν|strong="G5505" ἀπαντῆσαι|strong="G0528" τῷ|strong="G3588" μετὰ|strong="G3326" εἴκοσι|strong="G1501" χιλιάδων|strong="G5505" ἐρχομένῳ|strong="G2064" ἐπ|strong="G1909"᾿ αὐτόν|strong="G0846";
31 Ou qual é o rei que, indo para combater outro rei, não se assenta primeiro para calcular se com dez mil homens poderá enfrentar o que vem contra ele com vinte mil?
32 Εἰ|strong="G1487" δὲ|strong="G1161" μήγε|strong="G1490", ἔτι|strong="G2089" αὐτοῦ|strong="G0846" πόρρω|strong="G4206" ὄντος|strong="G1510", πρεσβείαν|strong="G4242" ἀποστείλας|strong="G0649" ἐρωτᾷ|strong="G2065" τὰ|strong="G3588" πρὸς|strong="G4314" εἰρήνην|strong="G1515".
32 Caso contrário, estando o outro ainda longe, envia-lhe uma embaixada, pedindo condições de paz.
33 Οὕτως|strong="G3779" οὖν|strong="G3767" πᾶς|strong="G3956" ἐξ|strong="G1537" ὑμῶν|strong="G4771" ὃς|strong="G3739" οὐκ|strong="G3756" ἀποτάσσεται|strong="G0657" πᾶσι τοῖς|strong="G3588" ἑαυτοῦ|strong="G1438" ὑπάρχουσιν|strong="G5224", οὐ|strong="G3756" δύναταί|strong="G1410" μου|strong="G1473" εἶναι|strong="G1510" μαθητής|strong="G3101".
33 Assim, pois, todo aquele que dentre vós não renuncia a tudo quanto tem não pode ser meu discípulo.
34 Καλὸν|strong="G2570" τὸ|strong="G3588" ἅλας|strong="G0217"· ἐὰν|strong="G1437" δὲ|strong="G1161" τὸ|strong="G3588" ἅλας|strong="G0217" μωρανθῇ|strong="G3471", ἐν|strong="G1722" τίνι|strong="G5101" ἀρτυθήσεται|strong="G0741";
34 O sal é certamente bom; caso, porém, se torne insípido, como restaurar-lhe o sabor?
35 Οὔτε|strong="G3777" εἰς|strong="G1519" γῆν|strong="G1093" οὔτε|strong="G3777" εἰς|strong="G1519" κοπρίαν|strong="G2874" εὔθετόν|strong="G2111" ἐστιν|strong="G1510"· ἔξω|strong="G1854" βάλλουσιν|strong="G0906" αὐτό|strong="G0846". Ὁ|strong="G3588" ἔχων|strong="G2192" ὦτα|strong="G3775" ἀκούειν|strong="G0191" ἀκουέτω|strong="G0191".
35 Nem presta para a terra, nem mesmo para o monturo; lançam-no fora. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?