João 6
GRCTR vs XGS
1 Μετὰ|strong="G3326" ταῦτα|strong="G3778" ἀπῆλθεν|strong="G0565" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424" πέραν|strong="G4008" τῆς|strong="G3588" θαλάσσης|strong="G2281" τῆς|strong="G3588" Γαλιλαίας|strong="G1056", τῆς|strong="G3588" Τιβεριάδος|strong="G5085".
1 Jisaso e nurárɨmo neméɨsáná ipí Gariri rɨnɨŋɨ́wámɨ —Ipí awá xegɨ́ yoɨ́ ámɨ bɨ Taibiriasɨyɨ rɨnɨŋɨ́wárɨnɨ. Awámɨ jɨ́arɨwámɨ dánɨ nánɨ nurɨ ŋweaŋáná
2 Καὶ|strong="G2532" ἠκολούθει|strong="G0190" αὐτῷ|strong="G0846" ὄχλος|strong="G3793" πολύς|strong="G4183", ὅτι|strong="G3754" ἑώρων|strong="G3708" αὐτοῦ|strong="G0846" τὰ|strong="G3588" σημεῖα|strong="G4592" ἃ|strong="G3739" ἐποίει|strong="G4160" ἐπὶ|strong="G1909" τῶν|strong="G3588" ἀσθενούντων|strong="G0770".
2 ámá obaxɨ́ emɨmɨ́ xɨ́o sɨmɨxɨ́ yarɨgɨ́áyo wiarɨŋɨ́pɨ sɨŋwɨ́ nɨwɨga nuro nánɨ epɨ́royɨ́ nero omɨ númɨ uxɨ́darɨ́ná
3 Ἀνῆλθε δὲ|strong="G1161" εἰς|strong="G1519" τὸ|strong="G3588" ὄρος|strong="G3735" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424", καὶ|strong="G2532" ἐκεῖ|strong="G1563" ἐκάθητο|strong="G2521" μετὰ|strong="G3326" τῶν|strong="G3588" μαθητῶν|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846".
3 — ausente —
4 Ἦν|strong="G1510" δὲ|strong="G1161" ἐγγὺς|strong="G1451" τὸ|strong="G3588" Πάσχα|strong="G3957", ἡ|strong="G3588" ἑορτὴ|strong="G1859" τῶν|strong="G3588" Ἰουδαίων|strong="G2453".
4 — ausente —
5 Ἐπάρας|strong="G1869" οὖν|strong="G3767" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424" τοὺς|strong="G3588" ὀφθαλμούς|strong="G3788", καὶ|strong="G2532" θεασάμενος|strong="G2300" ὅτι|strong="G3754" πολὺς|strong="G4183" ὄχλος|strong="G3793" ἔρχεται|strong="G2064" πρὸς|strong="G4314" αὐτόν|strong="G0846", λέγει|strong="G3004" πρὸς|strong="G4314" τὸν|strong="G3588" Φίλιππον|strong="G5376", Πόθεν|strong="G4159" ἀγοράσομεν|strong="G0059" ἄρτους|strong="G0740", ἵνα|strong="G2443" φάγωσιν|strong="G5315" οὗτοι|strong="G3778";
5 — ausente —
6 Τοῦτο|strong="G3778" δὲ|strong="G1161" ἔλεγε πειράζων|strong="G3985" αὐτόν|strong="G0846"· αὐτὸς|strong="G0846" γὰρ|strong="G1063" ᾔδει|strong="G1492" τί|strong="G5101" ἔμελλε ποιεῖν|strong="G4160".
6 — ausente —
7 Ἀπεκρίθη|strong="G0611" αὐτῷ|strong="G0846" Φίλιππος|strong="G5376", Διακοσίων|strong="G1250" δηναρίων|strong="G1220" ἄρτοι|strong="G0740" οὐκ|strong="G3756" ἀρκοῦσιν|strong="G0714" αὐτοῖς|strong="G0846", ἵνα|strong="G2443" ἕκαστος|strong="G1538" αὐτῶν|strong="G0846" βραχύ|strong="G1024" τι|strong="G5101" λάβῃ|strong="G2983".
7 Piripo re urɨŋɨnigɨnɨ, “None aiwá óɨ́ inɨŋɨ́ 200 tɨ́nɨ bɨ́ nerane yaŋɨ́ nɨwiranénáyɨ́, ámá re epɨ́royɨ́ egɨ́áyɨ́ aga obaxɨ́ imónɨŋagɨ́a nánɨ wonɨ wonɨ bɨ onɨmiápɨ aí meapaxɨ́ imónɨnɨmenɨŋoɨ.” urɨ́agɨ
8 Λέγει|strong="G3004" αὐτῷ|strong="G0846" εἷς|strong="G1519" ἐκ|strong="G1537" τῶν|strong="G3588" μαθητῶν|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846", Ἀνδρέας|strong="G0406" ὁ|strong="G3588" ἀδελφὸς|strong="G0080" Σίμωνος|strong="G4613" Πέτρου|strong="G4074",
8 wiepɨsarɨŋɨ́yɨ́ wo —O Saimonɨ Pitaomɨ xogwáo Adɨruoyɨ rɨnɨŋorɨnɨ. O re urɨŋɨnigɨnɨ,
9 Ἔστι παιδάριον|strong="G3808" ἓν|strong="G1722" ὧδε|strong="G5602", ὃ|strong="G3588" ἔχει|strong="G2192" πέντε|strong="G4002" ἄρτους|strong="G0740" κριθίνους|strong="G2916" καὶ|strong="G2532" δύο|strong="G1417" ὀψάρια|strong="G3795"· ἀλλὰ|strong="G0235" ταῦτα|strong="G3778" τί|strong="G5101" ἐστιν|strong="G1510" εἰς|strong="G1519" τοσούτους|strong="G5118";
9 “Íwɨ́ woyá bisɨ́kerɨ́á pɨrawá barí tɨ́nɨ imɨxɨnɨŋɨ́ wé wú tɨ́nɨ peyɨ́ orá biaú tɨ́nɨ neŋagɨ aiwɨ ámá obaxɨ́ epɨ́royɨ́ egɨ́á tɨ́yo yaŋɨ́ wipaxɨ́ rimónɨnɨ? Oweoɨ!” urɨ́agɨ
10 Εἶπε|strong="G3004" δὲ|strong="G1161" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424", Ποιήσατε|strong="G4160" τοὺς|strong="G3588" ἀνθρώπους|strong="G0444" ἀναπεσεῖν|strong="G0377". Ἦν|strong="G1510" δὲ|strong="G1161" χόρτος|strong="G5528" πολὺς|strong="G4183" ἐν|strong="G1722" τῷ|strong="G3588" τόπῳ|strong="G5117". Ἀνέπεσον|strong="G0377" οὖν|strong="G3767" οἱ|strong="G3588" ἄνδρες|strong="G0435" τὸν|strong="G3588" ἀριθμὸν|strong="G0706" ὡσεὶ|strong="G5616" πεντακισχίλιοι|strong="G4000".
10 Jisaso ará xwapɨ́ eŋe nánɨ wiepɨsarɨŋowamɨ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Ámá nɨ́nɨ éɨ́ oŋweápoyɨnɨrɨ urɨ́poyɨ.” urɨ́agɨ wiepɨsarɨŋowa Jisaso urɨ́ɨ́pa éáná oxɨ́ nɨ́nɨ éɨ́ ŋweaŋáná ɨ́á róɨ́áyɨ́ 5,000 imónɨŋɨnigɨnɨ.
11 Ἔλαβε δὲ|strong="G1161" τοὺς|strong="G3588" ἄρτους|strong="G0740" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424", καὶ|strong="G2532" εὐχαριστήσας|strong="G2168" διέδωκε τοῖς|strong="G3588" μαθηταῖς|strong="G3101", οἱ|strong="G3588" δὲ|strong="G1161" μαθηταὶ|strong="G3101" τοῖς|strong="G3588" ἀνακειμένοις|strong="G0345"· ὁμοίως|strong="G3668" καὶ|strong="G2532" ἐκ|strong="G1537" τῶν|strong="G3588" ὀψαρίων|strong="G3795" ὅσον|strong="G3745" ἤθελον|strong="G2309".
11 Jisaso ámá nɨ́nɨ éɨ́ ŋweáagɨ́a nɨwɨnɨrɨ bisɨ́kerɨ́á pɨrawá barí tɨ́nɨ imɨxɨnɨŋɨ́pɨ nɨmearɨ Gorɨxomɨ yayɨ́ nɨwimáná ámá e éɨ́ ŋweagɨ́áyo yaŋɨ́ nɨmerɨ nɨwia uŋɨnigɨnɨ. Peyɨ́ orápiaú enɨ nɨmearɨ axɨ́pɨ nerɨ́ná wigɨ́ onaneyɨnɨro wimónarɨŋɨ́pɨ tɨ́nɨ xɨxenɨ nɨwia uŋɨnigɨnɨ.
12 Ὡς|strong="G5613" δὲ|strong="G1161" ἐνεπλήσθησαν|strong="G1705", λέγει|strong="G3004" τοῖς|strong="G3588" μαθηταῖς|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846", Συναγάγετε|strong="G4863" τὰ|strong="G3588" περισσεύσαντα|strong="G4052" κλάσματα|strong="G2801", ἵνα|strong="G2443" μή|strong="G3361" τι|strong="G5101" ἀπόληται|strong="G0622".
12 Rɨxa apánɨ nɨnɨro agwɨ́ ímɨ uyíagɨ nɨwɨnɨrɨ wiepɨsarɨŋowamɨ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Wí xwɨrɨ́á mikɨxepa oépoyɨnɨrɨ nɨnɨro tɨ́ápia awí eaamépoyɨ.” urɨ́agɨ
13 Συνήγαγον|strong="G4863" οὖν|strong="G3767", καὶ|strong="G2532" ἐγέμισαν|strong="G1072" δώδεκα|strong="G1427" κοφίνους|strong="G2894" κλασμάτων|strong="G2801" ἐκ|strong="G1537" τῶν|strong="G3588" πέντε|strong="G4002" ἄρτων|strong="G0740" τῶν|strong="G3588" κριθίνων|strong="G2916", ἃ|strong="G3739" ἐπερίσσευσε τοῖς|strong="G3588" βεβρωκόσιν|strong="G0977".
13 awa bisɨ́kerɨ́á pɨrawá barí tɨ́nɨ imɨxɨnɨŋɨ́ wé wú apɨ ámáyɨ́ nɨnɨro tɨ́ápia awí neaemero soxɨ́ ɨ́á xwé wé wúkaú sɨkwɨ́ waúmɨ aumaúmɨ́ nero magwɨ́ miárɨgɨ́awixɨnɨ.
14 Οἱ|strong="G3588" οὖν|strong="G3767" ἄνθρωποι|strong="G0444" ἰδόντες|strong="G3708" ὃ|strong="G3588" ἐποίησε σημεῖον|strong="G4592" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424", ἔλεγον|strong="G3004" ὅτι|strong="G3754" Οὗτός|strong="G3778" ἐστιν|strong="G1510" ἀληθῶς|strong="G0230" ὁ|strong="G3588" προφήτης|strong="G4396" ὁ|strong="G3588" ἐρχόμενος|strong="G2064" εἰς|strong="G1519" τὸν|strong="G3588" κόσμον|strong="G2889".
14 Ámáyɨ́ emɨmɨ́ Jisaso wíwapɨyíɨ́pɨ sɨŋwɨ́ nɨwɨnɨro nánɨ re rɨnɨgɨ́awixɨnɨ, “Neparɨnɨ. Wɨ́á rókiamoarɨŋɨ́ xwɨ́á tɨ́yo bɨnɨ́o orɨnɨ.” rɨnarɨŋagɨ́a
15 Ἰησοῦς|strong="G2424" οὖν|strong="G3767" γνοὺς|strong="G1097" ὅτι|strong="G3754" μέλλουσιν|strong="G3195" ἔρχεσθαι|strong="G2064" καὶ|strong="G2532" ἁρπάζειν|strong="G0726" αὐτόν|strong="G0846", ἵνα|strong="G2443" ποιήσωσιν|strong="G4160" αὐτὸν|strong="G0846" βασιλέα|strong="G0935", ἀνεχώρησε πάλιν|strong="G3825" εἰς|strong="G1519" τὸ|strong="G3588" ὄρος|strong="G3735" αὐτὸς|strong="G0846" μόνος|strong="G3441".
15 Jisaso xɨ́omɨ mɨxɨ́ ináyɨ́ imɨxɨpɨ́rɨ nánɨ mɨwimónarɨŋagɨ aí ayɨ́ “Ɨ́á nuxerane mɨxɨ́ ináyo oimɨxaneyɨ.” yaiwiarɨŋagɨ́a dɨŋɨ́ adadɨ́ nɨwirɨ nɨjɨ́á nimónɨrɨ nánɨ ayo e nɨwárɨmɨ xegɨ́pɨ dɨ́wɨ́ mɨŋɨ́yo nánɨ yiŋɨnigɨnɨ.
16 Ὡς|strong="G5613" δὲ|strong="G1161" ὀψία|strong="G3798" ἐγένετο|strong="G1096", κατέβησαν|strong="G2597" οἱ|strong="G3588" μαθηταὶ|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846" ἐπὶ|strong="G1909" τὴν|strong="G3588" θάλασσαν|strong="G2281",
16 Sɨ́ápɨ tɨ́nɨ xegɨ́ wiepɨsarɨŋowa ipí imaŋɨ́ e nánɨ nɨwero
17 καὶ|strong="G2532" ἐμβάντες|strong="G1684" εἰς|strong="G1519" τὸ|strong="G3588" πλοῖον|strong="G4143", ἤρχοντο|strong="G2064" πέραν|strong="G4008" τῆς|strong="G3588" θαλάσσης|strong="G2281" εἰς|strong="G1519" Καπερναούμ|strong="G2584". Καὶ|strong="G2532" σκοτία|strong="G4653" ἤδη|strong="G2235" ἐγεγόνει|strong="G1096", καὶ|strong="G2532" οὐκ|strong="G3756" ἐληλύθει|strong="G2064" πρὸς|strong="G4314" αὐτοὺς|strong="G0846" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424".
17 ewéyo nɨpɨxemoánɨro Kapaneamɨ nánɨ orɨwámɨ dánɨ xemoanɨro nánɨ nɨmeámɨ nuro rɨxa sɨ́á yinɨŋáná Jisaso awamɨ sɨnɨ mɨwímeáɨ́mɨ eŋáná re eŋɨnigɨnɨ.
18 Ἥ|strong="G3588" τε|strong="G5037" θάλασσα|strong="G2281" ἀνέμου|strong="G0417" μεγάλου|strong="G3173" πνέοντος|strong="G4154" διηγείρετο|strong="G1326".
18 Rɨ́wɨpí xwé erɨ ipí imeamɨ́kwɨ́ erɨ yarɨ́ná
19 Ἐληλακότες|strong="G1643" οὖν|strong="G3767" ὡς|strong="G5613" σταδίους|strong="G4712" εἴκοσι|strong="G1501" πέντε|strong="G4002" ἢ|strong="G3588" τριάκοντα|strong="G5144", θεωροῦσι τὸν|strong="G3588" Ἰησοῦν|strong="G2424" περιπατοῦντα|strong="G4043" ἐπὶ|strong="G1909" τῆς|strong="G3588" θαλάσσης|strong="G2281", καὶ|strong="G2532" ἐγγὺς|strong="G1451" τοῦ|strong="G3588" πλοίου|strong="G4143" γινόμενον|strong="G1096"· καὶ|strong="G2532" ἐφοβήθησαν|strong="G5399".
19 wiepɨsarɨŋowa ewéyo nɨreaxa nuro sɨnɨ ipíyo áwɨnɨ e kiromita wé wúranɨ, wé wɨ́úmɨ dáŋɨ́ woranɨ, núɨ́asáná wenɨŋɨ́ éɨ́áyɨ́ wɨnɨgɨ́awixɨnɨ. Jisaso ewé tɨ́ámɨnɨ ipíyo xwɨrɨŋwɨ́ nosaxa barɨŋagɨ wɨnɨgɨ́awixɨnɨ. Sɨŋwɨ́ e nɨwɨnɨro éɨ́ yarɨŋagɨ́a aí
20 Ὁ|strong="G3588" δὲ|strong="G1161" λέγει|strong="G3004" αὐτοῖς|strong="G0846", Ἐγώ|strong="G1473" εἰμι|strong="G1510"· μὴ|strong="G3361" φοβεῖσθε|strong="G5399".
20 o re urɨŋɨnigɨnɨ, “Ananɨre. Nionɨrɨnɨ. Wáyɨ́ mepanɨ.” urɨ́agɨ
21 Ἤθελον|strong="G2309" οὖν|strong="G3767" λαβεῖν|strong="G2983" αὐτὸν|strong="G0846" εἰς|strong="G1519" τὸ|strong="G3588" πλοῖον|strong="G4143"· καὶ|strong="G2532" εὐθέως|strong="G2112" τὸ|strong="G3588" πλοῖον|strong="G4143" ἐγένετο|strong="G1096" ἐπὶ|strong="G1909" τῆς|strong="G3588" γῆς|strong="G1093" εἰς|strong="G1519" ἣν|strong="G1510" ὑπῆγον|strong="G5217".
21 awa omɨ rɨxa “Re xemónapeɨ.” uranɨro yarɨ́ná re eŋɨnigɨnɨ. Rɨxa ipíyo jɨ́arɨwámɨnɨ aŋɨ́ wigɨ́ dɨŋɨ́ nɨyaiwiro warɨgɨ́e iwiékɨ́nɨmeagɨ́awixɨnɨ.
22 Τῇ|strong="G3588" ἐπαύριον|strong="G1887" ὁ|strong="G3588" ὄχλος|strong="G3793" ὁ|strong="G3588" ἑστηκὼς|strong="G2476" πέραν|strong="G4008" τῆς|strong="G3588" θαλάσσης|strong="G2281", ἰδὼν|strong="G3708" ὅτι|strong="G3754" πλοιάριον|strong="G4142" ἄλλο|strong="G0243" οὐκ|strong="G3756" ἦν|strong="G1510" ἐκεῖ|strong="G1563" εἰ|strong="G1487" μὴ|strong="G3361" ἓν|strong="G1722" ἐκεῖνο|strong="G1565" εἰς|strong="G1519" ὃ|strong="G3588" ἐνέβησαν|strong="G1684" οἱ|strong="G3588" μαθηταὶ|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846", καὶ|strong="G2532" ὅτι|strong="G3754" οὐ|strong="G3756" συνεισῆλθε τοῖς|strong="G3588" μαθηταῖς|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424" εἰς|strong="G1519" τὸ|strong="G3588" πλοιάριον|strong="G4142", ἀλλὰ|strong="G0235" μόνοι|strong="G3441" οἱ|strong="G3588" μαθηταὶ|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846" ἀπῆλθον|strong="G0565" —
22 Ámá orɨwámɨ dánɨ bisɨ́kerɨ́á nɨ́e sá wegɨ́áyɨ́ wɨ́ápɨ tɨ́nɨ nɨwiápɨ́nɨmearo re yaiwigɨ́awixɨnɨ, “Agíná ewé ámɨ wí re mɨwé ná bánɨ weŋagɨ wɨnɨ́wanigɨnɨ. Nene sɨŋwɨ́ wɨnɨŋáná Jisaso xegɨ́ wiepɨsarɨŋowa tɨ́nɨ ewépámɨ mɨpɨxemoánarɨŋagɨ́a nɨwɨnɨrane wiepɨsarɨŋowanɨ nɨpɨxemoánɨro warɨŋagɨ́a wɨnowárɨ́wanigɨnɨ.” yaiwiarɨ́ná
23 ἄλλα|strong="G0235" δὲ|strong="G1161" ἦλθε πλοιάρια|strong="G4142" ἐκ|strong="G1537" Τιβεριάδος|strong="G5085" ἐγγὺς|strong="G1451" τοῦ|strong="G3588" τόπου|strong="G5117" ὅπου|strong="G3699" ἔφαγον|strong="G5315" τὸν|strong="G3588" ἄρτον|strong="G0740", εὐχαριστήσαντος|strong="G2168" τοῦ|strong="G3588" Κυρίου|strong="G2962" —
23 ewé wí aŋɨ́ yoɨ́ Taibiriasɨ dánɨ bisɨ́kerɨ́á Ámɨnáo xegɨ́ xanomɨ yayɨ́ nɨwirɨ wíagɨ nɨ́e nánɨ báná
24 ὅτε|strong="G3753" οὖν|strong="G3767" εἶδεν|strong="G3708" ὁ|strong="G3588" ὄχλος|strong="G3793" ὅτι|strong="G3754" Ἰησοῦς|strong="G2424" οὐκ|strong="G3756" ἔστιν|strong="G1510" ἐκεῖ|strong="G1563" οὐδὲ|strong="G3761" οἱ|strong="G3588" μαθηταὶ|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846", ἐνέβησαν|strong="G1684" καὶ|strong="G2532" αὐτοὶ|strong="G0846" εἰς|strong="G1519" τὰ|strong="G3588" πλοῖα|strong="G4143", καὶ|strong="G2532" ἦλθον|strong="G2064" εἰς|strong="G1519" Καπερναούμ|strong="G2584", ζητοῦντες|strong="G2212" τὸν|strong="G3588" Ἰησοῦν|strong="G2424".
24 ámá e epɨ́royɨ́ egɨ́áyɨ́ Jisaso sɨnɨ wigɨ́ tɨ́e mɨŋweaŋagɨ wɨnɨro wiepɨsarɨŋowa enɨ mɨŋweaŋagɨ́a wɨnɨro nerɨ nánɨ ewé bɨ́áyo nɨpɨxemoánɨro Jisaso nánɨ Kapaneamɨyo pɨ́á yanɨro ugɨ́awixɨnɨ.
25 Καὶ|strong="G2532" εὑρόντες|strong="G2147" αὐτὸν|strong="G0846" πέραν|strong="G4008" τῆς|strong="G3588" θαλάσσης|strong="G2281", εἶπον|strong="G3004" αὐτῷ|strong="G0846", Ῥαββί|strong="G4461", πότε|strong="G4219" ὧδε|strong="G5602" γέγονας|strong="G1096";
25 Ayɨ́ ipíyo jɨ́arɨwámɨnɨ Jisaso Kapaneamɨyo ŋweaŋáná nɨwímearo re urɨgɨ́awixɨnɨ, “Nearéwapɨyarɨŋoxɨnɨ, joxɨ re nánɨ gíná bɨ́oxɨnɨ?” urɨ́agɨ́a
26 Ἀπεκρίθη|strong="G0611" αὐτοῖς|strong="G0846" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424" καὶ|strong="G2532" εἶπεν|strong="G3004", Ἀμὴν|strong="G0281" ἀμὴν|strong="G0281" λέγω|strong="G3004" ὑμῖν|strong="G4771", ζητεῖτέ|strong="G2212" με|strong="G1473", οὐχ|strong="G3756" ὅτι|strong="G3754" εἴδετε|strong="G3708" σημεῖα|strong="G4592", ἀλλ|strong="G0235"᾿ ὅτι|strong="G3754" ἐφάγετε|strong="G5315" ἐκ|strong="G1537" τῶν|strong="G3588" ἄρτων|strong="G0740" καὶ|strong="G2532" ἐχορτάσθητε|strong="G5526".
26 Jisaso re urɨŋɨnigɨnɨ, “Aga nepa seararɨŋɨnɨ. Seyɨ́né emɨmɨ́ nionɨ seaíwapɨyíápɨ sɨŋwɨ́ nɨwɨnɨróná sɨwánɨŋɨ́ nɨseairɨ seaíwapɨyimɨnɨrɨ éápɨ nánɨ nɨjɨ́á nimónɨro nánɨ nionɨ nánɨ pɨ́á rɨyarɨŋoɨ? Oweoɨ, seyɨ́né bisɨ́kerɨ́á nɨnɨróná agwɨ́ ímɨ seayíɨ́ eŋagɨ nánɨ nionɨ nánɨ pɨ́á yarɨŋoɨ.” nurɨrɨ
27 Ἐργάζεσθε|strong="G2038" μὴ|strong="G3361" τὴν|strong="G3588" βρῶσιν|strong="G1035" τὴν|strong="G3588" ἀπολλυμένην|strong="G0622", ἀλλὰ|strong="G0235" τὴν|strong="G3588" βρῶσιν|strong="G1035" τὴν|strong="G3588" μένουσαν|strong="G3306" εἰς|strong="G1519" ζωὴν|strong="G2222" αἰώνιον|strong="G0166", ἣν|strong="G1510" ὁ|strong="G3588" υἱὸς|strong="G5207" τοῦ|strong="G3588" ἀνθρώπου|strong="G0444" ὑμῖν|strong="G4771" δώσει|strong="G1325"· τοῦτον|strong="G3778" γὰρ|strong="G1063" ὁ|strong="G3588" πατὴρ|strong="G3962" ἐσφράγισεν|strong="G4972", ὁ|strong="G3588" Θεός|strong="G2316".
27 ewayɨ́ xwɨyɨ́á re urɨŋɨnigɨnɨ, “Aiwá pɨyɨ́ pénarɨŋɨ́pɨ meaanɨro nánɨ mepa nero aiwá nɨnɨrɨŋɨ́pimɨ dánɨ dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ imónɨpaxɨ́pɨ meaanɨro nánɨ éɨ́rɨxɨnɨ. Aiwá apɨ ámá imónɨŋáonɨ ananɨ seaiapɨpaxɨ́rɨnɨ. Ápo Gorɨxo ‘Mɨmɨwiároarɨŋorɨ́anɨ?’ nɨniaiwirɨ xɨ́o e éwɨnɨgɨnɨrɨ nɨrɨ́peaŋonɨ aiwá apɨ ananɨ seaiapɨpaxɨ́rɨnɨ.” urɨ́agɨ
28 Εἶπον|strong="G3004" οὖν|strong="G3767" πρὸς|strong="G4314" αὐτόν|strong="G0846", Τί|strong="G5101" ποιῶμεν|strong="G4160", ἵνα|strong="G2443" ἐργαζώμεθα|strong="G2038" τὰ|strong="G3588" ἔργα|strong="G2041" τοῦ|strong="G3588" Θεοῦ|strong="G2316";
28 ayɨ́ re urɨgɨ́awixɨnɨ, “Nene pí nerɨ́ná Gorɨxo ámá e oépoyɨnɨrɨ wimónarɨŋɨ́pɨ yanɨ́wɨnɨ?” urɨ́agɨ́a
29 Ἀπεκρίθη|strong="G0611" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424" καὶ|strong="G2532" εἶπεν|strong="G3004" αὐτοῖς|strong="G0846", Τοῦτό|strong="G3778" ἐστι τὸ|strong="G3588" ἔργον|strong="G2041" τοῦ|strong="G3588" Θεοῦ|strong="G2316", ἵνα|strong="G2443" πιστεύσητε|strong="G4100" εἰς|strong="G1519" ὃν|strong="G3739" ἀπέστειλεν|strong="G0649" ἐκεῖνος|strong="G1565".
29 Jisaso re urɨŋɨnigɨnɨ, “Seyɨ́né rɨpɨ neróná Gorɨxo wimónarɨŋɨ́pɨ yarɨŋoɨ. Ámá xɨ́o nɨrowárénapɨŋonɨ dɨŋɨ́ nɨnɨkwɨ́rorónáyɨ́, xɨ́o wimónarɨŋɨ́pɨ yarɨŋoɨ.” urɨ́agɨ
30 Εἶπον|strong="G3004" οὖν|strong="G3767" αὐτῷ|strong="G0846", Τί|strong="G5101" οὖν|strong="G3767" ποιεῖς|strong="G4160" σὺ|strong="G4771" σημεῖον|strong="G4592", ἵνα|strong="G2443" ἴδωμεν|strong="G3708" καὶ|strong="G2532" πιστεύσωμέν|strong="G4100" σοι|strong="G4771"; Τί|strong="G5101" ἐργάζῃ|strong="G2038";
30 ayɨ́ re urɨgɨ́awixɨnɨ, “Nene sɨŋwɨ́ nɨwɨnɨrane dɨŋɨ́ rɨkwɨ́roanɨ nánɨ pí emɨmɨ́ neaíwapɨyirɨ́ɨnɨ? Joxɨ aga píyɨ́ erɨ́ɨnɨ?
31 Οἱ|strong="G3588" πατέρες|strong="G3962" ἡμῶν|strong="G1473" τὸ|strong="G3588" μάννα|strong="G3131" ἔφαγον|strong="G5315" ἐν|strong="G1722" τῇ|strong="G3588" ἐρήμῳ|strong="G2048", καθώς|strong="G2531" ἐστι γεγραμμένον|strong="G1125", Ἄρτον|strong="G0740" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772" ἔδωκεν|strong="G1325" αὐτοῖς|strong="G0846" φαγεῖν|strong="G5315".
31 Bɨkwɨ́yo xwɨyɨ́á re nɨrɨnɨrɨ eánɨŋɨ́pa, ‘O aiwá nɨpɨ́rɨ nánɨ aŋɨ́namɨ dánɨ wiŋɨnigɨnɨ.’ nɨrɨnɨrɨ eánɨŋɨ́pa negɨ́ arɨ́owa ámá dɨŋɨ́ meaŋe nemeróná aiwá manáɨ rɨnɨŋɨ́pɨ —Aiwá apɨ Gorɨxoyá dɨŋɨ́yo dánɨ xegɨ́pɨ weagɨ́pɨrɨnɨ. Arɨ́owa ámá dɨŋɨ́ meaŋe nemeróná aiwá apɨ nagɨ́árɨnɨ.” urɨ́agɨ́a
32 Εἶπεν|strong="G3004" οὖν|strong="G3767" αὐτοῖς|strong="G0846" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424", Ἀμὴν|strong="G0281" ἀμὴν|strong="G0281" λέγω|strong="G3004" ὑμῖν|strong="G4771", οὐ|strong="G3756" Μωσῆς|strong="G3475" δέδωκεν|strong="G1325" ὑμῖν|strong="G4771" τὸν|strong="G3588" ἄρτον|strong="G0740" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772"· ἀλλ|strong="G0235"᾿ ὁ|strong="G3588" πατήρ|strong="G3962" μου|strong="G1473" δίδωσιν|strong="G1325" ὑμῖν|strong="G4771" τὸν|strong="G3588" ἄρτον|strong="G0740" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772" τὸν|strong="G3588" ἀληθινόν|strong="G0228".
32 Jisaso re urɨŋɨnigɨnɨ, “Nionɨ aga nepa seararɨŋɨnɨ. Aiwá eŋíná aŋɨ́namɨ dánɨ seaiapɨŋo, ayɨ́ Mosesomanɨ. Agwɨ enɨ aga aiwá nepaxɨŋɨ́pɨ aŋɨ́namɨ dánɨ seaiaparɨŋo, ayɨ́ gɨ́ áporɨnɨ.
33 Ὁ|strong="G3588" γὰρ|strong="G1063" ἄρτος|strong="G0740" τοῦ|strong="G3588" Θεοῦ|strong="G2316" ἐστιν|strong="G1510" ὁ|strong="G3588" καταβαίνων|strong="G2597" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772" καὶ|strong="G2532" ζωὴν|strong="G2222" διδοὺς|strong="G1325" τῷ|strong="G3588" κόσμῳ|strong="G2889".
33 Aiwá nepaxɨŋɨ́ ápo Gorɨxo seaiparɨŋɨ́pɨ, ayɨ́ aiwá aŋɨ́namɨ dánɨ nɨweapɨrɨ ámá xwɨ́á tɨ́yo ŋweagɨ́á dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ tɨ́gɨ́áyɨ́ imónɨpɨ́rɨ́a nánɨ sɨxɨ́ umímoarɨŋorɨnɨ.” urɨ́agɨ
34 Εἶπον|strong="G3004" οὖν|strong="G3767" πρὸς|strong="G4314" αὐτόν|strong="G0846", Κύριε|strong="G2962", πάντοτε|strong="G3842" δὸς|strong="G1325" ἡμῖν|strong="G1473" τὸν|strong="G3588" ἄρτον|strong="G0740" τοῦτον|strong="G3778".
34 ayɨ́ re urɨgɨ́awixɨnɨ, “Ámɨnáoxɨnɨ, aiwá joxɨ neararɨŋɨ́pɨ íníná neaiapɨ́ɨrɨxɨnɨ.” urɨ́agɨ́a
35 Εἶπε|strong="G3004" δὲ|strong="G1161" αὐτοῖς|strong="G0846" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424", Ἐγώ|strong="G1473" εἰμι|strong="G1510" ὁ|strong="G3588" ἄρτος|strong="G0740" τῆς|strong="G3588" ζωῆς|strong="G2222"· ὁ|strong="G3588" ἐρχόμενος|strong="G2064" πρός|strong="G4314" με|strong="G1473" οὐ|strong="G3756" μὴ|strong="G3361" πεινάσῃ|strong="G3983"· καὶ|strong="G2532" ὁ|strong="G3588" πιστεύων|strong="G4100" εἰς|strong="G1519" ἐμὲ|strong="G1473" οὐ|strong="G3756" μὴ|strong="G3361" διψήσῃ|strong="G1372" πώποτε|strong="G4455".
35 Jisaso re urɨŋɨnigɨnɨ, “Aiwá nepaxɨŋɨ́ dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ imónɨpɨ́rɨ́ápɨ, ayɨ́ nionɨrɨnɨ. Ámá nionɨ tɨ́ámɨnɨ bɨ́á gɨyɨ́ gɨyɨ́ ámɨ agwɨ́ wipaxɨ́ menɨnɨ. Nionɨ dɨŋɨ́ nɨkwɨ́róɨ́á gɨyɨ́ gɨyɨ́ ámɨ iniɨgɨ́ nánɨ bɨ gwɨ́nɨ́ yeáyɨ́ wipaxɨ́ mimónɨnɨ.
36 Ἀλλ|strong="G0235"᾿ εἶπον|strong="G3004" ὑμῖν|strong="G4771" ὅτι|strong="G3754" καὶ|strong="G2532" ἑωράκατέ|strong="G3708" με|strong="G1473", καὶ|strong="G2532" οὐ|strong="G3756" πιστεύετε|strong="G4100".
36 E nɨsearɨrɨ aiwɨ nionɨ re searɨ́anigɨnɨ, ‘Seyɨ́né emɨmɨ́ nionɨ eŋápɨ sɨŋwɨ́ nɨnanɨro aiwɨ “Orɨ́anɨ?” nɨniaiwiro dɨŋɨ́ mɨnɨkwɨ́roarɨŋoɨ.’ searɨ́anigɨnɨ.
37 Πᾶν|strong="G3956" ὃ|strong="G3588" δίδωσί μοι|strong="G1473" ὁ|strong="G3588" πατὴρ|strong="G3962" πρὸς|strong="G4314" ἐμὲ|strong="G1473" ἥξει|strong="G2240"· καὶ|strong="G2532" τὸν|strong="G3588" ἐρχόμενον|strong="G2064" πρός|strong="G4314" με|strong="G1473" οὐ|strong="G3756" μὴ|strong="G3361" ἐκβάλω|strong="G1544" ἔξω|strong="G1854".
37 E nerɨ aí ámá ápo ‘Dɨxɨ́rɨnɨ.’ nɨnɨrɨrɨ niapɨŋɨ́yɨ́ nɨ́nɨ xɨxenɨ dɨŋɨ́ nɨnɨkwɨ́roro nionɨ tɨ́ámɨnɨ bɨpɨ́rɨ́árɨnɨ. Nionɨ tɨ́ámɨnɨ bɨ́áyɨ́ mɨxɨ́ wí umáɨnɨmɨ́ámanɨ.
38 Ὅτι|strong="G3754" καταβέβηκα|strong="G2597" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772", οὐχ|strong="G3756" ἵνα|strong="G2443" ποιῶ|strong="G4160" τὸ|strong="G3588" θέλημα|strong="G2307" τὸ|strong="G3588" ἐμόν|strong="G1699", ἀλλὰ|strong="G0235" τὸ|strong="G3588" θέλημα|strong="G2307" τοῦ|strong="G3588" πέμψαντός|strong="G3992" με|strong="G1473".
38 Nionɨ aŋɨ́namɨ dánɨ nɨweapɨrɨ́ná nionɨ gɨ́ nimónarɨŋɨ́pɨ emɨ́ánɨrɨ weapɨŋáonɨmanɨ. Nionɨ nɨrowárénapɨŋo wimónarɨŋɨ́pɨ emɨ́ánɨrɨ nɨweapɨrɨ nánɨ ámá xɨ́oyá dɨŋɨ́ tɨ́nɨ nionɨ tɨ́ámɨnɨ bɨ́áyɨ́ mɨxɨ́ wí umáɨnɨmɨ́ámanɨ.
39 Τοῦτο|strong="G3778" δέ|strong="G1161" ἐστι τὸ|strong="G3588" θέλημα|strong="G2307" τοῦ|strong="G3588" πέμψαντός|strong="G3992" με|strong="G1473" πατρός|strong="G3962", ἵνα|strong="G2443" πᾶν|strong="G3956" ὃ|strong="G3588" δέδωκέ μοι|strong="G1473", μὴ|strong="G3361" ἀπολέσω|strong="G0622" ἐξ|strong="G1537" αὐτοῦ|strong="G0846", ἀλλὰ|strong="G0235" ἀναστήσω|strong="G0450" αὐτὸ|strong="G0846" ἐν|strong="G1722" τῇ|strong="G3588" ἐσχάτῃ|strong="G2078" ἡμέρᾳ|strong="G2250".
39 Nionɨ nɨrowárénapɨŋo e éwɨnɨgɨnɨrɨ wimónarɨŋɨ́pɨ, ayɨ́ rɨpɨrɨnɨ. Nionɨ ámá xɨ́o niapɨŋɨ́yɨ́ wíyo mɨyorɨ́rɨpa erɨ sɨ́á yoparɨ́yi imónáná ámɨ wiápɨ́nɨmeapɨ́rɨ́a nánɨ dɨŋɨ́ sɨxɨ́ umímorɨ emɨ́a nánɨ wimónarɨŋɨ́rɨnɨ.
40 Τοῦτο|strong="G3778" δέ|strong="G1161" ἐστι τὸ|strong="G3588" θέλημα|strong="G2307" τοῦ|strong="G3588" πέμψαντός|strong="G3992" με|strong="G1473", ἵνα|strong="G2443" πᾶς|strong="G3956" ὁ|strong="G3588" θεωρῶν|strong="G2334" τὸν|strong="G3588" υἱὸν|strong="G5207" καὶ|strong="G2532" πιστεύων|strong="G4100" εἰς|strong="G1519" αὐτόν|strong="G0846", ἔχῃ|strong="G2192" ζωὴν|strong="G2222" αἰώνιον|strong="G0166", καὶ|strong="G2532" ἀναστήσω|strong="G0450" αὐτὸν|strong="G0846" ἐγὼ|strong="G1473" τῇ|strong="G3588" ἐσχάτῃ|strong="G2078" ἡμέρᾳ|strong="G2250".
40 ‘Gɨ́ ápo e éwɨnɨgɨnɨrɨ wimónarɨŋɨ́pɨ, ayɨ́ rɨpɨrɨnɨ.’ seararɨŋɨnɨ. O ámá xewaxonɨ sɨŋwɨ́ nɨnanɨro dɨŋɨ́ nɨkwɨ́róɨ́á gɨyɨ́ gɨyɨ́ dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́pɨ tɨ́gɨ́áyɨ́ imónɨpɨ́rɨ́a nánɨ wimónɨrɨ nionɨ sɨ́á yoparɨ́yimɨ ayɨ́ ámɨ wiápɨ́nɨmeapɨ́rɨ́a nánɨ dɨŋɨ́ sɨxɨ́ umímómɨ́a nánɨ wimónɨrɨ yarɨŋɨ́rɨnɨ.” urɨŋɨnigɨnɨ.
41 Ἐγόγγυζον|strong="G1111" οὖν|strong="G3767" οἱ|strong="G3588" Ἰουδαῖοι|strong="G2453" περὶ|strong="G4012" αὐτοῦ|strong="G0846", ὅτι|strong="G3754" εἶπεν|strong="G3004", Ἐγώ|strong="G1473" εἰμι|strong="G1510" ὁ|strong="G3588" ἄρτος|strong="G0740" ὁ|strong="G3588" καταβὰς|strong="G2597" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772".
41 Judayɨ́ xewanɨŋo re rɨnɨ́ɨ́pɨ nánɨ, “Aiwá aŋɨ́namɨ dánɨ weapɨŋɨ́pɨ, ayɨ́ nionɨrɨnɨ.” rɨnɨ́ɨ́pɨ nánɨ anɨŋúmɨ́ nirɨnɨro o nánɨ
42 Καὶ|strong="G2532" ἔλεγον|strong="G3004", Οὐχ|strong="G3756" οὗτός|strong="G3778" ἐστιν|strong="G1510" Ἰησοῦς|strong="G2424" ὁ|strong="G3588" υἱὸς|strong="G5207" Ἰωσήφ|strong="G2501", οὗ|strong="G3756" ἡμεῖς|strong="G1473" οἴδαμεν|strong="G1492" τὸν|strong="G3588" πατέρα|strong="G3962" καὶ|strong="G2532" τὴν|strong="G3588" μητέρα|strong="G3384"; Πῶς|strong="G4459" οὖν|strong="G3767" λέγει|strong="G3004" οὗτος|strong="G3778" ὅτι|strong="G3754" Ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772" καταβέβηκα|strong="G2597";
42 re rɨnɨgɨ́awixɨnɨ, “Jisaso ro Josepomɨ xewaxo menɨranɨ? Xanɨyaú nánɨ nene majɨ́áranɨ? O arɨge nerɨ ‘Aŋɨ́namɨ dánɨ wepɨ́nɨŋáonɨrɨnɨ.’ rɨ́a rarɨnɨ?” rɨnarɨŋagɨ́a
43 Ἀπεκρίθη|strong="G0611" οὖν|strong="G3767" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424" καὶ|strong="G2532" εἶπεν|strong="G3004" αὐτοῖς|strong="G0846", Μὴ|strong="G3361" γογγύζετε|strong="G1111" μετ|strong="G3326"᾿ ἀλλήλων|strong="G0240".
43 Jisaso re urɨŋɨnigɨnɨ, “Pí nánɨ anɨŋúmɨ́ nirɨnɨro rɨnarɨŋoɨ?
44 Οὐδεὶς|strong="G3762" δύναται|strong="G1410" ἐλθεῖν|strong="G2064" πρός|strong="G4314" με|strong="G1473", ἐὰν|strong="G1437" μὴ|strong="G3361" ὁ|strong="G3588" πατὴρ|strong="G3962" ὁ|strong="G3588" πέμψας|strong="G3992" με|strong="G1473" ἑλκύσῃ|strong="G1670" αὐτόν|strong="G0846", καὶ|strong="G2532" ἐγὼ|strong="G1473" ἀναστήσω|strong="G0450" αὐτὸν|strong="G0846" τῇ|strong="G3588" ἐσχάτῃ|strong="G2078" ἡμέρᾳ|strong="G2250".
44 Ámá wo aí xewanɨŋoyá dɨŋɨ́yo dánɨ nionɨ tɨ́ámɨnɨ bɨpaxɨ́ menɨnɨ. Ápo, nɨrowárénapɨŋo xe o tɨ́ámɨnɨ ounɨrɨ dɨŋɨ́ ukɨkayoŋánánɨ nionɨ tɨ́ámɨnɨ bɨpaxɨ́rɨnɨ. Ayɨ́ sɨ́á yoparɨ́yimɨ wiápɨ́nɨmeapɨ́rɨ́a nánɨ nionɨ dɨŋɨ́ sɨxɨ́ umímómɨ́árɨnɨ.
45 Ἔστι γεγραμμένον|strong="G1125" ἐν|strong="G1722" τοῖς|strong="G3588" προφήταις|strong="G4396", Καὶ|strong="G2532" ἔσονται|strong="G1510" πάντες|strong="G3956" διδακτοὶ|strong="G1318" τοῦ|strong="G3588" Θεοῦ|strong="G2316". Πᾶς|strong="G3956" οὖν|strong="G3767" ὁ|strong="G3588" ἀκούσας|strong="G0191" παρὰ|strong="G3844" τοῦ|strong="G3588" πατρὸς|strong="G3962" καὶ|strong="G2532" μαθών|strong="G3129", ἔρχεται|strong="G2064" πρός|strong="G4314" με|strong="G1473".
45 Rɨ́wamɨŋɨ́ wɨ́á rókiamoagɨ́áwa eagɨ́áyo re rɨnɨnɨ, ‘Gorɨxo ámá nɨyonɨ wíwapɨyinɨ́árɨnɨ.’ rɨnɨnɨ. Ayɨnánɨ ámá ápo wíwapɨyarɨ́ná arɨ́á wigɨ́á gɨyɨ́ gɨyɨ́ nɨ́nɨ nionɨ tɨ́ámɨnɨ barɨgɨ́árɨnɨ.
46 Οὐχ|strong="G3756" ὅτι|strong="G3754" τὸν|strong="G3588" πατέρα|strong="G3962" τις|strong="G5100" ἑώρακεν|strong="G3708", εἰ|strong="G1487" μὴ|strong="G3361" ὁ|strong="G3588" ὢν|strong="G3739" παρὰ|strong="G3844" τοῦ|strong="G3588" Θεοῦ|strong="G2316", οὗτος|strong="G3778" ἑώρακε τὸν|strong="G3588" πατέρα|strong="G3962".
46 Gorɨxo wíwapɨyiŋɨ́ aiwɨ ayɨ́ wí Gorɨxomɨ sɨŋwɨ́ wɨnɨgɨ́á nánɨ mɨrarɨŋɨnɨ. Ná wonɨ Gorɨxo tɨ́ŋɨ́ e dánɨ bɨŋáonɨ ápomɨ sɨŋwɨ́ wɨnɨŋárɨnɨ.
47 Ἀμὴν|strong="G0281" ἀμὴν|strong="G0281" λέγω|strong="G3004" ὑμῖν|strong="G4771", ὁ|strong="G3588" πιστεύων|strong="G4100" εἰς|strong="G1519" ἐμέ|strong="G1473", ἔχει|strong="G2192" ζωὴν|strong="G2222" αἰώνιον|strong="G0166".
47 Aga nepa seararɨŋɨnɨ. Nionɨ dɨŋɨ́ nɨkwɨ́róɨ́á gɨyɨ́ gɨyɨ́ dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ íníná ŋweapɨ́rɨ́a nánɨ tɨ́gɨ́áyɨ́rɨnɨ.
48 Ἐγώ|strong="G1473" εἰμι|strong="G1510" ὁ|strong="G3588" ἄρτος|strong="G0740" τῆς|strong="G3588" ζωῆς|strong="G2222".
48 Aiwá nɨnɨrɨŋɨ́pimɨ dánɨ dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ imónɨpaxɨ́pɨ, ayɨ́ nionɨrɨnɨ.
49 Οἱ|strong="G3588" πατέρες|strong="G3962" ὑμῶν|strong="G4771" ἔφαγον|strong="G5315" τὸ|strong="G3588" μάννα|strong="G3131" ἐν|strong="G1722" τῇ|strong="G3588" ἐρήμῳ|strong="G2048", καὶ|strong="G2532" ἀπέθανον|strong="G0599".
49 Eŋíná segɨ́ seárɨ́awéyɨ́ ámá dɨŋɨ́ meaŋe nemeróná aiwá manáɨ rɨnɨŋɨ́pɨ nɨnɨro aiwɨ nɨŋweagɨ́asáná pegɨ́awixɨnɨ.
50 Οὗτός|strong="G3778" ἐστιν|strong="G1510" ὁ|strong="G3588" ἄρτος|strong="G0740" ὁ|strong="G3588" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772" καταβαίνων|strong="G2597", ἵνα|strong="G2443" τις|strong="G5100" ἐξ|strong="G1537" αὐτοῦ|strong="G0846" φάγῃ|strong="G5315" καὶ|strong="G2532" μὴ|strong="G3361" ἀποθάνῃ|strong="G0599".
50 Aiwá aŋɨ́namɨ dánɨ weapɨŋɨ́ rɨpɨ xegɨ́ bɨxɨnɨ. Ámá nɨnɨrɨ́náyɨ́, nɨpepɨ́rɨ́ámanɨ.
51 Ἐγώ|strong="G1473" εἰμι|strong="G1510" ὁ|strong="G3588" ἄρτος|strong="G0740" ὁ|strong="G3588" ζῶν|strong="G2198", ὁ|strong="G3588" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772" καταβάς|strong="G2597"· ἐάν|strong="G1437" τις|strong="G5100" φάγῃ|strong="G5315" ἐκ|strong="G1537" τούτου|strong="G3778" τοῦ|strong="G3588" ἄρτου|strong="G0740", ζήσεται|strong="G2198" εἰς|strong="G1519" τὸν|strong="G3588" αἰῶνα|strong="G0165". Καὶ|strong="G2532" ὁ|strong="G3588" ἄρτος|strong="G0740" δὲ|strong="G1161" ὃν|strong="G3739" ἐγὼ|strong="G1473" δώσω|strong="G1325", ἡ|strong="G3588" σάρξ|strong="G4561" μου|strong="G1473" ἐστίν|strong="G1510", ἣν|strong="G1510" ἐγὼ|strong="G1473" δώσω|strong="G1325" ὑπὲρ|strong="G5228" τῆς|strong="G3588" τοῦ|strong="G3588" κόσμου|strong="G2889" ζωῆς|strong="G2222".
51 Aiwá dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ imónɨpɨ́rɨ nánɨ aŋɨ́namɨ dánɨ weapɨŋɨ́pɨ, ayɨ́ nionɨrɨnɨ. Ámá gɨyɨ́ gɨyɨ́ aiwá rɨpɨ nɨnɨrɨ́náyɨ́, anɨŋɨ́ íníná ŋweapɨ́rɨ́árɨnɨ. Aiwá ámá xwɨ́á rɨrímɨ ŋweagɨ́á nɨ́nɨ dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ tɨ́gɨ́áyɨ́ nimónɨro íníná ŋweapɨ́rɨ́a nánɨ mɨnɨ wimɨ́ápɨ, ayɨ́ gɨ́ warápɨrɨnɨ.” urɨŋɨnigɨnɨ.
52 Ἐμάχοντο|strong="G3164" οὖν|strong="G3767" πρὸς|strong="G4314" ἀλλήλους|strong="G0240" οἱ|strong="G3588" Ἰουδαῖοι|strong="G2453" λέγοντες|strong="G3004", Πῶς|strong="G4459" δύναται|strong="G1410" οὗτος|strong="G3778" ἡμῖν|strong="G1473" δοῦναι|strong="G1325" τὴν|strong="G3588" σάρκα|strong="G4561" φαγεῖν|strong="G5315";
52 Judayɨ́ wigɨ́pɨ xwɨyɨ́á xɨmɨxɨmɨ́ ninɨro re rɨnarɨŋagɨ́a, “Ámá ro arɨge nerɨ xɨ́oyá wará nanɨ́wá nánɨ neaiapɨnɨ́árɨ́anɨ?” rɨnarɨŋagɨ́a
53 Εἶπεν|strong="G3004" οὖν|strong="G3767" αὐτοῖς|strong="G0846" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424", Ἀμὴν|strong="G0281" ἀμὴν|strong="G0281" λέγω|strong="G3004" ὑμῖν|strong="G4771", ἐὰν|strong="G1437" μὴ|strong="G3361" φάγητε|strong="G5315" τὴν|strong="G3588" σάρκα|strong="G4561" τοῦ|strong="G3588" υἱοῦ|strong="G5207" τοῦ|strong="G3588" ἀνθρώπου|strong="G0444" καὶ|strong="G2532" πίητε|strong="G4095" αὐτοῦ|strong="G0846" τὸ|strong="G3588" αἷμα|strong="G0129", οὐκ|strong="G3756" ἔχετε|strong="G2192" ζωὴν|strong="G2222" ἐν|strong="G1722" ἑαυτοῖς|strong="G1438".
53 Jisaso re urɨŋɨnigɨnɨ, “Aga nepa seararɨŋɨnɨ. Seyɨ́né ámá imónɨŋáonɨyá warápɨ mɨnɨpa ero ragɨ́pɨ mɨnɨpa ero nerónáyɨ́, dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ imónɨŋɨ́pɨ tɨ́gɨ́áyɨ́né menɨnɨ.
54 Ὁ|strong="G3588" τρώγων|strong="G5176" μου|strong="G1473" τὴν|strong="G3588" σάρκα|strong="G4561" καὶ|strong="G2532" πίνων|strong="G4095" μου|strong="G1473" τὸ|strong="G3588" αἷμα|strong="G0129", ἔχει|strong="G2192" ζωὴν|strong="G2222" αἰώνιον|strong="G0166", καὶ|strong="G2532" ἐγὼ|strong="G1473" ἀναστήσω|strong="G0450" αὐτὸν|strong="G0846" τῇ|strong="G3588" ἐσχάτῃ|strong="G2078" ἡμέρᾳ|strong="G2250".
54 Gɨ́ wará nɨro gɨ́ ragɨ́ nɨro éɨ́á gɨyɨ́ gɨyɨ́ dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ imónɨŋɨ́pɨ tɨ́gɨ́áyɨ́ eŋagɨ́a nánɨ sɨ́á yoparɨ́yimɨ owiápɨ́nɨmeápoyɨnɨrɨ dɨŋɨ́ sɨxɨ́ umímómɨ́árɨnɨ.
55 Ἡ|strong="G3588" γὰρ|strong="G1063" σάρξ|strong="G4561" μου|strong="G1473" ἀληθῶς|strong="G0230" ἐστι βρῶσις|strong="G1035", καὶ|strong="G2532" τὸ|strong="G3588" αἷμά|strong="G0129" μου|strong="G1473" ἀληθῶς|strong="G0230" ἐστι πόσις|strong="G4213".
55 Gɨ́ wará rɨpɨ aiwá nepaxɨŋɨ́ imónɨrɨ gɨ́ ragɨ́pɨ iniɨgɨ́ nepaxɨŋɨ́ imónɨrɨ eŋagɨ nánɨ seararɨŋɨnɨ.
56 Ὁ|strong="G3588" τρώγων|strong="G5176" μου|strong="G1473" τὴν|strong="G3588" σάρκα|strong="G4561" καὶ|strong="G2532" πίνων|strong="G4095" μου|strong="G1473" τὸ|strong="G3588" αἷμα|strong="G0129", ἐν|strong="G1722" ἐμοὶ|strong="G1473" μένει|strong="G3306", κἀγὼ|strong="G2504" ἐν|strong="G1722" αὐτῷ|strong="G0846".
56 Ámá gɨ́ wará nɨrɨ ragɨ́ nɨrɨ éɨ́ go go nionɨ tɨ́nɨ nɨkumɨxɨnɨrai nawínɨ imónɨŋwiɨ. Nionɨ enɨ xɨ́o tɨ́nɨ nɨkumɨxɨnɨrai nawínɨ imónɨŋwiɨ.
57 Καθὼς|strong="G2531" ἀπέστειλέ με|strong="G1473" ὁ|strong="G3588" ζῶν|strong="G2198" πατήρ|strong="G3962", κἀγὼ|strong="G2504" ζῶ|strong="G2198" διὰ|strong="G1223" τὸν|strong="G3588" πατέρα|strong="G3962"· καὶ|strong="G2532" ὁ|strong="G3588" τρώγων|strong="G5176" με|strong="G1473", κἀκεῖνος|strong="G2548" ζήσεται|strong="G2198" δι|strong="G1223"᾿ ἐμέ|strong="G1473".
57 Ápo, dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́pɨ mɨ́kɨ́ tɨ́ŋo nɨrowárénapɨŋɨ́rɨnɨ. Ápo e eŋɨ́ eŋagɨ nánɨ nionɨ enɨ dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́pɨ mɨ́kɨ́ tɨ́ŋáonɨ imónɨŋɨnɨ. Ayɨnánɨ go go nɨbɨrɨ nionɨ nɨnɨnɨrɨ́náyɨ́, nionɨ enɨ dɨŋɨ́ mɨ́kɨ́ tɨ́ŋáonɨ eŋagɨ nánɨ xɨ́o enɨ dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ íníná ŋweanɨ́a nánɨ tɨ́ŋɨ́ wo imónɨnɨ́árɨnɨ.
58 Οὗτός|strong="G3778" ἐστιν|strong="G1510" ὁ|strong="G3588" ἄρτος|strong="G0740" ὁ|strong="G3588" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" οὐρανοῦ|strong="G3772" καταβάς|strong="G2597"· οὐ|strong="G3756" καθὼς|strong="G2531" ἔφαγον|strong="G5315" οἱ|strong="G3588" πατέρες|strong="G3962" ὑμῶν|strong="G4771" τὸ|strong="G3588" μάννα|strong="G3131", καὶ|strong="G2532" ἀπέθανον|strong="G0599"· ὁ|strong="G3588" τρώγων|strong="G5176" τοῦτον|strong="G3778" τὸν|strong="G3588" ἄρτον|strong="G0740", ζήσεται|strong="G2198" εἰς|strong="G1519" τὸν|strong="G3588" αἰῶνα|strong="G0165".
58 Aiwá aŋɨ́namɨ dánɨ weapɨŋɨ́ rɨpɨ nánɨ seararɨŋɨnɨ. Rɨpɨ aiwá eŋíná negɨ́ arɨ́owa nɨnɨro nɨŋweagɨ́asáná pegɨ́ápɨ yapɨ mimónɨnɨ. Go go aiwá rɨpɨ nɨnɨrɨ́náyɨ́, dɨŋɨ́ íníná ŋweanɨ́a nánɨ tɨ́ŋɨ́ wo imónɨnɨ́árɨnɨ.” urɨŋɨnigɨnɨ.
59 Ταῦτα|strong="G3778" εἶπεν|strong="G3004" ἐν|strong="G1722" συναγωγῇ|strong="G4864" διδάσκων|strong="G1321" ἐν|strong="G1722" Καπερναούμ|strong="G2584".
59 Jisaso rotú aŋɨ́ Kapaneamɨyo mɨrɨnɨŋiwámɨ dánɨ nuréwapɨyirɨ́ná e nura uŋɨnigɨnɨ.
60 Πολλοὶ|strong="G4183" οὖν|strong="G3767" ἀκούσαντες|strong="G0191" ἐκ|strong="G1537" τῶν|strong="G3588" μαθητῶν|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846" εἶπον|strong="G3004", Σκληρός|strong="G4642" ἐστιν|strong="G1510" οὗτος|strong="G3778" ὁ|strong="G3588" λόγος|strong="G3056"· τίς|strong="G5100" δύναται|strong="G1410" αὐτοῦ|strong="G0846" ἀκούειν|strong="G0191";
60 Ayɨnánɨ xegɨ́ wiepɨsarɨŋɨ́yɨ́ obaxɨ́ amɨpí o nuréwapɨyirɨ́ná nura úɨ́pɨ arɨ́á nɨwiróná re rɨgɨ́awixɨnɨ, “Xwɨyɨ́á o rarɨŋɨ́pɨ ududɨ́ inɨŋɨ́pɨ rarɨnɨ. Ámá go xɨxenɨ arɨ́á winɨrɨ́enɨŋoɨ?” rarɨŋagɨ́a aiwɨ
61 Εἰδὼς|strong="G1492" δὲ|strong="G1161" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424" ἐν|strong="G1722" ἑαυτῷ|strong="G1438" ὅτι|strong="G3754" γογγύζουσι περὶ|strong="G4012" τούτου|strong="G3778" οἱ|strong="G3588" μαθηταὶ|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846", εἶπεν|strong="G3004" αὐτοῖς|strong="G0846", Τοῦτο|strong="G3778" ὑμᾶς|strong="G4771" σκανδαλίζει|strong="G4624";
61 Jisaso xegɨ́ wiepɨsarɨŋɨ́yɨ́ obaxɨ́ o rɨ́ɨ́pɨ nánɨ anɨŋúmɨ́ irɨnarɨŋagɨ́a nɨjɨ́á nimónɨrɨ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Xwɨyɨ́á ududɨ́ seainɨpaxɨ́ searɨ́ápimɨ dánɨ róreámioarɨŋoɨ? Nionɨ pɨ́nɨ nɨnɨwiárɨmɨ upɨ́rɨ rɨseaimónarɨnɨ?
62 Ἐὰν|strong="G1437" οὖν|strong="G3767" θεωρῆτε|strong="G2334" τὸν|strong="G3588" υἱὸν|strong="G5207" τοῦ|strong="G3588" ἀνθρώπου|strong="G0444" ἀναβαίνοντα|strong="G0305" ὅπου|strong="G3699" ἦν|strong="G1510" τὸ|strong="G3588" πρότερον|strong="G4386";
62 Seyɨ́né ámá imónɨŋáonɨ xewanɨŋonɨ weapɨŋaé nánɨ ámɨ peyarɨŋagɨ nɨnanɨrɨ́náyɨ́, pí wipɨ́rɨ seaimónɨnɨ́árɨ́anɨ? Sɨnɨ pɨ́nɨ nɨnɨwiárɨmɨ upɨ́rɨ nánɨ seaimónɨnɨ́árɨ́anɨ?” nurɨrɨ
63 Τὸ|strong="G3588" πνεῦμά|strong="G4151" ἐστι τὸ|strong="G3588" ζῳοποιοῦν|strong="G2227", ἡ|strong="G3588" σὰρξ|strong="G4561" οὐκ|strong="G3756" ὠφελεῖ|strong="G5623" οὐδέν|strong="G3762"· τὰ|strong="G3588" ῥήματα|strong="G4487" ἃ|strong="G3739" ἐγὼ|strong="G1473" λαλῶ|strong="G2980" ὑμῖν|strong="G4771", πνεῦμά|strong="G4151" ἐστι καὶ|strong="G2532" ζωή|strong="G2222" ἐστιν|strong="G1510".
63 re urɨŋɨnigɨnɨ, “Dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ íníná ŋweapɨ́rɨ́a nánɨ wiarɨŋɨ́pɨ, ayɨ́ kwíyɨ́ Gorɨxoyápɨrɨnɨ. Ámáyɨ́ wigɨ́ eŋɨ́ eánɨgɨ́á tɨ́nɨ wí e imónɨpaxɨ́ menɨnɨ. Xwɨyɨ́á nionɨ searɨ́ápɨ ámá dɨŋɨ́ nɨkwɨ́rorɨŋɨ́pimɨ dɨŋɨ́ íníná ŋweapɨ́rɨ́a nánɨ kwíyɨ́ ewearɨŋɨ́pɨrɨnɨ.
64 Ἀλλ|strong="G0235"᾿ εἰσὶν|strong="G1510" ἐξ|strong="G1537" ὑμῶν|strong="G4771" τινες|strong="G5100" οἳ|strong="G3588" οὐ|strong="G3756" πιστεύουσιν|strong="G4100". ᾜδει|strong="G1492" γὰρ|strong="G1063" ἐξ|strong="G1537" ἀρχῆς|strong="G0746" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424", τίνες|strong="G5100" εἰσὶν|strong="G1510" οἱ|strong="G3588" μὴ|strong="G3361" πιστεύοντες|strong="G4100", καὶ|strong="G2532" τίς|strong="G5100" ἐστιν|strong="G1510" ὁ|strong="G3588" παραδώσων|strong="G3860" αὐτόν|strong="G0846".
64 E nerɨ aí wiyɨ́né xwɨyɨ́á nionɨyá sɨnɨ dɨŋɨ́ mɨnɨkwɨ́roarɨŋoɨ.” urɨŋɨnigɨnɨ. Jisaso iwamɨ́ó dánɨ ámá xɨ́omɨ dɨŋɨ́ mɨwɨkwɨ́róɨ́áyɨ́ nánɨ nɨjɨ́á imónɨrɨ xɨ́o nánɨ mɨyɨ́ urɨnɨ́o nánɨ enɨ nɨjɨ́á imónɨrɨ eŋo eŋagɨ nánɨ e nurɨrɨ
65 Καὶ|strong="G2532" ἔλεγε, Διὰ|strong="G1223" τοῦτο|strong="G3778" εἴρηκα|strong="G2046" ὑμῖν|strong="G4771" ὅτι|strong="G3754" οὐδεὶς|strong="G3762" δύναται|strong="G1410" ἐλθεῖν|strong="G2064" πρός|strong="G4314" με|strong="G1473", ἐὰν|strong="G1437" μὴ|strong="G3361" ᾖ|strong="G3588" δεδομένον|strong="G1325" αὐτῷ|strong="G0846" ἐκ|strong="G1537" τοῦ|strong="G3588" πατρός|strong="G3962" μου|strong="G1473".
65 re urɨŋɨnigɨnɨ, “Wiyɨ́né dɨŋɨ́ mɨnɨkwɨ́roarɨŋagɨ́a nánɨ re searɨ́anigɨnɨ, ‘Ápo ámá go go nionɨ tɨ́ŋɨ́ e xe ounɨrɨ sɨŋwɨ́ mɨwɨnɨpa nerɨ́náyɨ́, o nionɨ tɨ́ámɨnɨ wí bɨpaxɨ́ menɨnɨ.’ searɨ́anigɨnɨ.” urɨŋɨnigɨnɨ.
66 Ἐκ|strong="G1537" τούτου|strong="G3778" πολλοὶ|strong="G4183" ἀπῆλθον|strong="G0565" τῶν|strong="G3588" μαθητῶν|strong="G3101" αὐτοῦ|strong="G0846" εἰς|strong="G1519" τὰ|strong="G3588" ὀπίσω|strong="G3694", καὶ|strong="G2532" οὐκέτι|strong="G3765" μετ|strong="G3326"᾿ αὐτοῦ|strong="G0846" περιεπάτουν|strong="G4043".
66 Xwɨyɨ́á apɨ nura úɨ́ eŋagɨ nánɨ xegɨ́ wiepɨsarɨŋɨ́yɨ́ obaxɨ́ omɨ pɨ́nɨ nɨwiárɨmɨ nuro ámɨ o tɨ́nɨ nawínɨ bɨ aŋɨ́ memegɨ́awixɨnɨ.
67 Εἶπεν|strong="G3004" οὖν|strong="G3767" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424" τοῖς|strong="G3588" δώδεκα|strong="G1427", Μὴ|strong="G3361" καὶ|strong="G2532" ὑμεῖς|strong="G4771" θέλετε|strong="G2309" ὑπάγειν|strong="G5217";
67 Ayɨnánɨ Jisaso xegɨ́ wiepɨsarɨŋɨ́ wé wúkaú sɨkwɨ́ waú awamɨ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Soyɨ́né enɨ ‘Rɨxa pɨ́nɨ nɨwiárɨmɨ owaneyɨ.’ rɨseaimónarɨnɨ?” urɨ́agɨ
68 Ἀπεκρίθη|strong="G0611" οὖν|strong="G3767" αὐτῷ|strong="G0846" Σίμων|strong="G4613" Πέτρος|strong="G4074", Κύριε|strong="G2962", πρὸς|strong="G4314" τίνα|strong="G5100" ἀπελευσόμεθα|strong="G0565"; Ῥήματα|strong="G4487" ζωῆς|strong="G2222" αἰωνίου|strong="G0166" ἔχεις|strong="G2192".
68 Saimonɨ Pitao re urɨŋɨnigɨnɨ, “Ámɨnáoxɨnɨ, none go tɨ́ámɨnɨ wanɨ́wɨnɨ? Xwɨyɨ́á dɨŋɨ́ nɨyɨmɨŋɨ́ tɨ́ŋwáone imónanɨ nánɨ imónɨŋɨ́pɨ joxɨnɨ tɨ́ŋoxɨrɨnɨ.
69 Καὶ|strong="G2532" ἡμεῖς|strong="G1473" πεπιστεύκαμεν|strong="G4100" καὶ|strong="G2532" ἐγνώκαμεν|strong="G1097" ὅτι|strong="G3754" σὺ|strong="G4771" εἶ|strong="G1487" ὁ|strong="G3588" Χριστὸς|strong="G5547" ὁ|strong="G3588" υἱὸς|strong="G5207" τοῦ|strong="G3588" Θεοῦ|strong="G2316" τοῦ|strong="G3588" ζῶντος|strong="G2198".
69 None rɨxa dɨŋɨ́ nɨrɨkwɨ́rorane nɨjɨ́á re imónɨŋwɨnɨ, ‘Joxɨ sɨyikwɨ́ mínɨŋɨ́ Gorɨxo rɨrɨ́peaŋoxɨrɨ́anɨ? Yeáyɨ́ neayimɨxemeanɨ́a nánɨ arɨ́owayá xwɨ́á piaxɨ́yo dánɨ iwiaronɨ́oyɨ rarɨŋwáo, ayɨ́ joxɨrɨnɨ.’ nɨyaiwirane nɨjɨ́á imónɨŋwɨnɨ.” urɨ́agɨ
70 Ἀπεκρίθη|strong="G0611" αὐτοῖς|strong="G0846" ὁ|strong="G3588" Ἰησοῦς|strong="G2424", Οὐκ|strong="G3756" ἐγὼ|strong="G1473" ὑμᾶς|strong="G4771" τοὺς|strong="G3588" δώδεκα|strong="G1427" ἐξελεξάμην|strong="G1586", καὶ|strong="G2532" ἐξ|strong="G1537" ὑμῶν|strong="G4771" εἷς|strong="G1519" διάβολός|strong="G1228" ἐστιν|strong="G1510";
70 Jisaso re urɨŋɨnigɨnɨ, “Nionɨ ámá wé wúkaú sɨkwɨ́ waú soyɨ́né mɨsearɨ́peapa reŋanigɨnɨ? E nerɨ aí woxɨ oboxɨ́nɨŋɨ́ imónɨŋɨnɨ.” urɨŋɨnigɨnɨ.
71 Ἔλεγε δὲ|strong="G1161" τὸν|strong="G3588" Ἰούδαν|strong="G2455" Σίμωνος|strong="G4613" Ἰσκαριώτην|strong="G2469"· οὗτος|strong="G3778" γὰρ|strong="G1063" ἤμελλεν|strong="G3195" αὐτὸν|strong="G0846" παραδιδόναι|strong="G3860", εἷς|strong="G1519" ὢν|strong="G3739" ἐκ|strong="G1537" τῶν|strong="G3588" δώδεκα|strong="G1427".
71 Isɨkariotɨ dáŋɨ́ Saimonomɨ xewaxo Judaso —O wiepɨsarɨŋɨ́ wé wúkaú sɨkwɨ́ waú awa worɨnɨ. O xɨ́o nánɨ mɨyɨ́ urɨnɨ́o eŋagɨ nánɨ e urɨŋɨnigɨnɨ.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?