Marcos 7
NUM vs XGS
1 Matu'a fanofano pea toki kai…|alt="Pharisees Ceremonial Washing" src="LB00280b.tif" size="col" ref="7:3" Pea fakataha kiā Ia 'ia te kau Fālesí, mo he 'ihi 'o te kau sikalaipé, kua notou ōmai mei Selusalema,
1 — ausente —
2 pea 'i te notou vakai he 'ihi 'o Tana kau akó 'oku notou kai mā mo te nima 'uli, ko tono 'uhingá, ko te kailoa matu'a fanofanó, ne'e notou hanu.
2 — ausente —
3 He ko te kau Fālesí mo te kau Siú kotoa pē 'e kala notou kai, kae'aua ke notou fu'aki fanofano, ko te notou tauhi ki te lau 'a te mātu'á.
3 — ausente —
4 Pea kā notou foki mei te mala'e fakataú, 'oku kailoa notou kai, kae'aua ke notou fu'aki kaukau. Pea lahi mo te 'ū me'a kehekehe kua notou puke 'o tauhi; hangē ko te fufulu 'o te 'ū ipu, mo te 'ū kulo, mo te 'ū ipu kapa, mo te 'ū nofo'a.
4 — ausente —
5 Pea fehu'i kiā ia 'e te kau Fālesí mo te kau sikalaipé, “Ko te ā 'oku kailoa fai tatau ai Ta'aú kau ako pea mo te lau 'a te mātu'á, kae notou kai pē mo te nima 'ulí?”
5 Parisiowa tɨ́nɨ Gorɨxoyá ŋwɨ́ ikaxɨ́ eánɨŋɨ́pɨ mewegɨ́áwa tɨ́nɨ Jisaso tɨ́ŋɨ́ e axɨ́ e awí neánárɨro yarɨŋɨ́ re wigɨ́awixɨnɨ, “Dɨxɨ́ wiepɨsarɨŋowa pí nánɨ negɨ́ arɨ́owa nero nearéwapɨyigɨ́ápɨ nɨwiaíkiro wé piaxɨ́ aí tɨ́nɨ aiwá narɨgɨ́árɨnɨ?” urɨ́agɨ́a
6 Pea tali ange Ia, “Ne'ine'i palōfisai 'e 'Aisea kiā kōtou mālualohi! 'O hangē ko ia kua tohí,
6 Jisaso re urɨŋɨnigɨnɨ, “Eŋíná Gorɨxoyá xwɨyɨ́á wɨ́á rókiamoagɨ́ Aisaiaoyɨ rɨnɨŋo soyɨ́né naŋɨ́ rɨro sɨpí rɨro yarɨgɨ́oyɨ́né nánɨ xɨxenɨ nɨwurɨyirɨ rɨ́wamɨŋɨ́ re eaŋɨ́rɨnɨ, ‘Ámá tɨyɨ́ “Gorɨxomɨ wéyo píránɨŋɨ́ mearɨŋwɨnɨ.” nɨrɨro aiwɨ Gorɨxonɨ dɨŋɨ́ sɨxɨ́ mɨnɨyipa yarɨgɨ́árɨnɨ.
7 Ko te kulanoa pē te notou lotu maí,
7 E nero ámáyo amɨpí ámá wigɨ́ dɨŋɨ́ tɨ́nɨ érowiápɨ́nɨgɨ́ápɨ nánɨ nuréwapɨyiróná yapɨ́ re nurɨro “Xwɨyɨ́á tɨyɨ́ Gorɨxo rɨŋɨ́rɨnɨ.” nurɨro nánɨ “Gorɨxomɨ seáyɨ e mearɨŋwɨnɨ.” nɨrɨróná Gorɨxonɨyá yoɨ́nɨ surɨ́má rarɨgɨ́árɨnɨ.’ Aisaiao soyɨ́né nánɨ xɨxenɨ e nɨwurɨyirɨ rɨ́wamɨŋɨ́ eaŋɨ́rɨnɨ.
8 Kua kotou tuku pē te tu'utu'uni 'a te 'Atuá 'o kotou puke ki te talatupu'a 'a te tangatá.”
8 Soyɨ́né ámá érowiápɨ́nɨgɨ́ápɨ nɨxɨ́dɨróná ŋwɨ́ ikaxɨ́ Gorɨxo rɨŋɨ́pɨ íkɨ́ nɨnemoro yarɨŋoɨ.” nurɨrɨ
9 Pea toe hoko atu Ia, 'o pehē, “Mālō mu'a te kotou ta'etoka'i 'ia te tu'utu'uni 'a te 'Atuá, kae kotou mamafa ki te lau fakaeono'aho 'a kōtoú!
9 re urɨŋɨnigɨnɨ, “Ŋwɨ́ ikaxɨ́ Gorɨxo rɨŋɨ́pɨ wiaíkiro amɨpí segɨ́ arɨ́owa érowiápɨ́nɨgɨ́ápɨ xɨ́dɨro yanɨro nánɨ dɨŋɨ́ obɨbaxɨ́ nɨmoro óɨ́ imoarɨgɨ́oyɨ́nérɨnɨ.
10 He ne'e pehē 'e Mōsese ia, ‘Faka'apa'apa ki tau tamaí mo tau fa'eé;’ mo pehē, ‘Ko ia 'e lea kovi ki tana tamaí, pe ko tana fa'eé, 'e mate tāmate'i.’
10 Ayɨ́ rɨpɨ nánɨ seararɨŋɨnɨ. Eŋíná xwɨyɨ́á Gorɨxo rɨŋɨ́pɨ Moseso nɨrɨrɨ rɨ́wamɨŋɨ́ re eaŋɨnigɨnɨ, ‘Dɨxɨ́ ápowamɨ tɨ́nɨ inókíwamɨ tɨ́nɨ wéyo merɨ́ɨnɨ.’ E nɨrɨrɨ nearɨ ámɨ rɨpɨ nɨrɨrɨ eaŋɨnigɨnɨ, ‘Ámá xanomɨranɨ, xɨnáímɨranɨ, ikayɨ́wɨ́ umearɨ́ɨ́yɨ́ emɨ pɨkímópoyɨ.’ Moseso e nɨrɨrɨ rɨ́wamɨŋɨ́ eaŋɨ́ aiwɨ
11 Kā 'oku kotou pehē 'e kōtou ia, ‘Kāpau 'e lea ange he tangata ki tana tamaí, pe ko tana fa'eé, 'o pehē, “'Ē, ko te me'a ne au mei 'aonga 'aki kiā koé kua kōpano ia” ’, (ko tono 'uhingá, kua fakatāpui ki te ngāue 'a te 'Alikí,)
11 soyɨ́né ámá wí xɨnáíwamɨranɨ, xanowamɨranɨ, re urarɨ́ná ‘Amɨpí nionɨ wéyo nɨrɨmerɨ́ná arɨrá nɨsirɨ siapɨpaxɨ́ imónɨŋɨ́yɨ́ nánɨ rɨxa Gorɨxomɨ re urɨ́anigɨnɨ, “Nionɨ nɨsiapɨmɨ́árɨnɨ.” nurɨrɨ nánɨ arɨge joxɨ nɨsiapɨrɨ arɨrá simɨ́ɨnɨ? Oweoɨ, aípagwí nánɨ wí menɨnɨ.’ Parisioyɨ́né ámá wí xanɨyaúmɨ e urarɨŋagɨ sɨŋwɨ́ nɨwɨnɨróná ‘O apánɨ yarɨnɨ.’ nɨrɨro
12 kua kala kotou kei tuku ke fai 'e ia he me'a ma'a tana tamaí, pe ko tana fa'eé!
12 o xanɨyaúmɨ píránɨŋɨ́ wéyo mɨmepa yarɨŋagɨ nɨwɨnɨro aiwɨ o ayaúmɨ xe bɨ arɨrá owinɨnɨrɨ sɨŋwɨ́ wɨnarɨgɨ́ámanɨ.
13 Kua kotou fakata'e'aonga'i 'ia te Folafola 'a te 'Atuá 'aki te kotou lau fakaeono'ahó, 'ā ē kua kotou 'avatu ki te kakaí. Pea kua lahi pē mo te 'ū me'a pehē kua kotou fai 'o tatau mo ia.”
13 E nerɨ́ná soyɨ́né sɨwɨ́ arɨ́owa érowiápɨ́nɨgɨ́ápɨ nɨxɨ́dɨro xwɨyɨ́á Gorɨxo rɨŋɨ́ rɨpɨ xórórɨ́ nero wiaíkiarɨŋoɨ. E yarɨgɨ́ápa nerɨ́ná xwɨyɨ́á Gorɨxoyá xwé wí enɨ nɨwiaíkia warɨŋoɨ.” Jisaso Parisiowamɨ e nurɨmáná
14 Pea toe ui mai Ia 'ia te kakaí kotoa pē, 'o pehē kiā nātou, “Kotou fanongo mai kotoa pē, kae kotou 'ilo'i.
14 ámá e epɨ́royɨ́ egɨ́áyo “Aŋwɨ e bɨ́poyɨ.” nurɨrɨ ayɨ́ rɨxa aŋwɨ e báná o “Nɨyɨ́nénɨ nɨjɨ́á imónɨpɨ́rɨ nánɨ píránɨŋɨ́ arɨ́á nípoyɨ.” nurɨrɨ
15 'Oku kailoa 'uli he tangata ia mei te me'a 'oku hū kiā ia mei tu'á; kā ko te 'ū me'a 'oku hū mai mei te tangatá, ko 'eni ia 'oku 'uli ai 'ia te tangatá.
15 ewayɨ́ xwɨyɨ́á rɨpɨ urɨŋɨnigɨnɨ, “Aiwá ámá nɨnɨrɨ́ná gwɨ́náreáɨ́ápɨ wí piaxɨ́ weaarɨŋɨ́manɨ. Pí pí xwioxɨ́yo dánɨ peyeaarɨŋɨ́pɨ ámáyo piaxɨ́ weaarɨŋɨ́rɨnɨ.” nurɨrɨ
16 [Ko ia 'oku ma'u talinga ke fanongo 'akí, ke ongo'i ia.”]
16 re urɨŋɨnigɨnɨ, “Ewayɨ́ xwɨyɨ́á nionɨ rɨ́á rɨpɨ nánɨ arɨ́á ókiarɨ́ nɨmónɨ́poyɨ.” nurɨ́ɨsáná
17 Pea kua notou hū ki fale 'o mavahe mei te kakaí, pea 'eke kiā Ia 'e Tana kau akó 'o kau ki te talanoa fakatātā nei.
17 ámá e epɨ́royɨ́ egɨ́áyo e nɨwárɨmɨ nurɨ aŋɨ́yo nɨpáwirɨ nɨŋwearɨ xegɨ́ wiepɨsarɨŋowa ewayɨ́ xwɨyɨ́á xɨ́o urɨ́ɨ́pɨ nánɨ yarɨŋɨ́ wíáná
18 Pea lea Ia kiā nātou, 'o pehē, “'Oku ta'e'ilo pehē mo kōtou foki? 'Oku kala koā mahino kiā kōtou, 'oku kailoa fa'a 'uli te tangatá 'i te 'ū me'a 'oku hū kiā ia mei tu'á?
18 o re urɨŋɨnigɨnɨ, “Soyɨ́né enɨ dɨŋɨ́ mayoyɨ́néranɨ? Xwɨyɨ́á ‘Aiwá ámá nɨnɨrɨ́ná gwɨ́náreáɨ́ápɨ wí xɨ́omɨ piaxɨ́ weaarɨŋɨ́manɨ.’ searɨ́ápɨ soyɨ́né sɨnɨ mɨ́kɨ́ nánɨ dɨŋɨ́ mɨmoarɨŋɨ́ reŋoɨ?” nurɨrɨ áwaŋɨ́ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Aiwá wí ámáyo piaxɨ́ eapaxɨ́ mimónɨnɨ.
19 Kote'uhí 'oku kailoa 'alu ia ki tono lotó kā ki tono keté, pea 'oku mole atu ki tua'ā.” (Ko Tana lea peheé ne'e fakangafua ai Ia 'ia te 'ū me'akai kotoa pē.)
19 Pí nánɨyɨ? Ayɨ́ aiwá gwɨ́náreááná nɨwerɨ írɨwɨ́yo ínɨŋɨ́ rɨ́wɨ́yo íkɨ́ emoarɨgɨ́á eŋagɨ nánɨrɨnɨ.” nurɨrɨ —E nurɨrɨ́ná aiwá nɨ́nɨ nánɨ “Ananɨ nɨpaxɨ́rɨnɨ.” rɨŋɨ́rɨnɨ.
20 Pea fai atu Ia, “Ko ia 'oku hū mai mei te tangatá, ko 'eni ia 'oku 'uli ai 'ia te tangatá.
20 Ámɨ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Aga pípɨ ámáyo piaxɨ́ weaarɨŋɨ́rɨnɨ? Ayɨ́ pí pí dɨŋɨ́ xwioxɨ́yo dánɨ peyeáɨ́pɨ, amɨpí sɨpí nánɨ móɨ́pɨ ámáyo piaxɨ́ weaarɨŋɨ́rɨnɨ.
21 He 'oku hū ki tu'a mei te loto 'o te tangatá 'ia te 'ū fakakaukau kovi, 'ia te fe'auaki, 'ia te tono 'unoho, 'ia te fakapō,
21 Xwioxɨ́yo dánɨ dɨŋɨ́ yaiwíɨ́ápimɨ dánɨ rɨpɨ rɨpɨ yarɨgɨ́árɨnɨ. Ɨ́wɨ́ amɨpí wí nánɨ dɨŋɨ́ moro ɨ́wɨ́ inɨro apɨxɨ́ erápenɨro amɨpí ɨ́wɨ́ mearo ámá pɨkíxwɨrɨ́ó ero oxɨ́ apɨxɨ́ iyɨ́ nánɨ niga uro
22 'ia te kaiha'a, 'ia te mānumanu, 'ia te anga-fakalialia, 'ia te kākā, 'ia te pau'u, 'ia te meheka, 'ia te lau kovi ki te 'Atuá, 'ia te 'afungi, 'ia te fai fakavalevale.
22 sɨŋwɨ́ ɨ́wɨ́ wɨnɨro rɨkɨkɨrɨ́ó ero yapɨ́ wíwapɨyiro ayá bɨ mé arɨ́kí niga uro sɨpí dɨŋɨ́ wiaiwiro xwɨyɨ́ápámɨ ŋwɨrárɨro mɨxɨ́ kɨ́nɨro majɨmajɨ́á ikárɨnɨro yarɨgɨ́ápɨ
23 Ko te 'ū kovi 'eni kotoa pē 'oku ha'u mei loto, pea 'uli ai 'ia te tangatá.”
23 apɨ nɨpɨnɨ ámá dɨŋɨ́yo ínɨmɨ dánɨ nɨmorɨ́ná piaxɨ́ weaarɨŋɨ́rɨnɨ.” urɨŋɨnigɨnɨ.
24 Pea tu'u ake Ia 'o 'alu mei ai ki te tafafanua 'o Taia mo Saitoní, 'o hū ai ki fale, pea loto Ia ke 'aua na'a 'ilo ki ai he taha, kā ne kailoa lava Ia ke puli.
24 O ewayɨ́ xwɨyɨ́á mɨ́kɨ́ apɨ nurɨmɨ aŋɨ́ e dánɨ nurɨ aŋɨ́ yoɨ́ Taia tɨ́ŋɨ́ e nɨrémorɨ aŋɨ́ wiwámɨ nɨpáwirɨ ámá e ŋweáyɨ́ “Aŋɨ́ riwámɨ o mɨŋweanɨnɨ.” oyaiwípoyɨnɨrɨ nerɨ sá ŋweaŋagɨ aiwɨ ámá wí omɨ sɨŋwɨ́ nɨwɨnɨmearo
25 He ne'e 'ilo ki ai he fafine, 'a ia ne'e ma'ua tana ta'ahiné he fa'ahikehe; pea ha'u ia 'o hinga atu ki Tono va'é.
25 apɨxɨ́ wí “Jisaso aŋɨ́ iwámɨ ŋweanɨ.” rarɨŋagɨ́a arɨ́á e nɨwirɨ í xegɨ́ xemiáí imɨ́ó xɨxéroarɨŋí eŋagɨ nánɨ o tɨ́ŋɨ́ e nánɨ aŋɨ́nɨ nɨbɨrɨ sɨkwɨ́ tɨ́ŋɨ́ e waunɨ́ nɨwikárɨnɨrɨ mɨŋɨ́ xwɨ́áyo nɨkwɨ́rorɨ
26 Ko te fafine Kalisi 'eni, mei Sailo-Finisia. Pea kole ange 'e ia kiā Sīsū ke kapusi te tēvoló mei tana ta'ahiné.
26 —Í Judayɨ́ apɨxímanɨ. Gɨrikɨyɨ́ apɨxírɨnɨ. Pinisiayɨ́ aŋɨ́yo pɨropenɨsɨ́ Siriayɨ rɨnɨŋe dáŋírɨnɨ. Í Jisasomɨ “Gɨ́ miáímɨ imɨ́ó xɨxéroarɨŋɨ́yɨ́ mɨxɨ́ umáɨnowárénapeɨ.” arɨ́kí urayarɨŋagɨ
27 Ka ne'e iange 'e Sīsū ki ai, “'Aua ke mākona 'ia te fānaú; he 'oku kailoa totonu ke to'o te mā 'a te fānaú 'o sī ki te fanga kulií.”
27 o í aŋɨ́ mɨdáŋí eŋagɨ nánɨ “Xámɨ gɨ́ Judayɨ́ saŋɨ́ ourápɨmɨnɨ.” nɨyaiwirɨ ewayɨ́ xwɨyɨ́á re urɨŋɨnigɨnɨ, “Xámɨ niaíwɨ́ aiwá nɨnɨro agwɨ́ ímɨ uyinɨ nɨwirɨ́náyɨ́ ayɨ́ naŋɨ́rɨnɨ. Niaíwɨ́yɨ́yá aiwá nurápɨrɨ sɨ́wíyo nɨwirɨ́ná ayɨ́ naŋɨ́manɨ.” uráná
28 Pea tali 'e te fafiné 'o iange, “'Io, 'Aliki; kā 'oku kai foki 'ia te fanga kulií 'i te lalo tēpilé, mei te 'ū momo'i me'akai 'a te fānaú.”
28 í “Nepa aŋɨ́ mɨdáŋínɨ sɨ́wínɨ́nɨŋɨ́ imónɨŋɨnɨ.” nɨyaiwirɨ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Ámɨnáoxɨnɨ, nepa rarɨŋɨnɨ. E nerɨ aiwɨ sɨ́wí re yarɨŋɨ́rɨnɨ. Íkwiaŋwɨ́yo dánɨ niaíwɨ́ aiwá nɨnɨro yunɨ́ mamówárɨ́ápɨ mɨmeánɨ́ yarɨŋɨ́rɨnɨ.” urɨ́agɨ
29 Pea iange 'e Sīsū ki ai, “Kote'uhí ko tau lea ko iá, ke ke 'alu ā; kua mahu'i te tēvoló mei tau ta'ahiné.”
29 o “Í nepa waunɨ́ nikárɨnɨrɨ dɨŋɨ́ nɨkwɨ́roarɨnɨ.” nɨyaiwirɨ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Jíxɨ naŋɨ́ nɨrɨ́ɨ́yɨ́ nánɨ dɨxɨ́ miáímɨ imɨ́ó xɨxéroarɨŋɨ́pɨ rɨxa mɨxɨ́ umáɨnɨ́ɨnɨ. Dɨxɨ́ aŋɨ́ uɨ.” urɨ́agɨ
30 Pea foki atu te fafiné ki tono 'apí, 'o 'ilo'i tana ki'i ta'ahiné 'oku takoto 'i te moe'angá, pea kua mahu'i atu te tēvoló meiā ia.
30 í ámɨ xegɨ́ aŋɨ́yo nánɨ nurɨ sɨŋwɨ́ wɨnɨ́ɨ́yɨ́ wɨnɨŋɨnigɨnɨ. Xemiáí imɨ́ó pɨ́nɨ nɨwiárɨmɨ úɨ́ eŋagɨ nánɨ píránɨŋɨ́ sá weŋagɨ wɨnɨŋɨnigɨnɨ.
31 Pea toe hiki 'ia Sīsū mei te tafafanua 'o Taia mo Saitoní, 'o fou atu 'i Tikapolusi, 'o a'u ki te Tai 'o Kālelí.
31 Jisaso ámɨ nɨwiápɨ́nɨmearɨ aŋɨ́ yoɨ́ Taia tɨ́ŋɨ́ e pɨ́nɨ nɨwiárɨmɨ nurɨ aŋɨ́ yoɨ́ Saidonɨ tɨ́ŋɨ́ e áwɨnɨ e nurɨ xwɨ́á yoɨ́ Dekaporisɨyo nurɨ́ná ipí Gaririyo nɨrémorɨ yarɨ́ná
32 Pea notou 'aumai kiā Ia he tangata ne'e tuli mo le'ovale; pea notou kole kiā Ia ke hilifaki Tono nimá ki ai.
32 ámá wí ámá arɨ́á pɨ́rónárɨrɨ xwɨyɨ́á pɨ́rónárɨrɨ eŋɨ́ womɨ Jisaso tɨ́ŋɨ́ e nánɨ nɨmeámɨ nɨbɨro waunɨ́ rɨxɨŋɨ́ re urɨgɨ́awixɨnɨ, “O naŋɨ́ enɨ nánɨ wé seáyɨ e ikwiáreɨ.” urɨ́agɨ́a
33 Pea taki'i 'ona 'e Sīsū mei te kakaí 'o fakaenāua pē, pea ne'e 'ai Ia Tono tuhú ki te ongo talinga 'o te tangatá, mo 'a'anu Ia 'o 'ai ki tono 'aleló.
33 Jisaso ámá awí eánárɨgɨ́e dánɨ omɨ nɨmeámɨ nurɨ egɨ́pɨ nerɨ́ná Jisaso xegɨ́ wé oyá arɨ́á óɨ́yo wíxwárɨrɨ xegɨ́ wéyo reaŋwɨ́ núrɨnɨmáná oyá aíwɨ́yo ikwiárɨrɨ nemáná
34 Pea hanga ake Ia ki te langí, 'o māpuhoi, mo pehē ki te tangatá, “'Efata,” 'a ia ko tono 'uhingá, “Ke ava mai!”
34 sɨŋwɨ́ aŋɨ́namɨ nanɨmáná rɨ́mɨŋɨ́ nɨrɨrɨ xegɨ́ pɨ́né tɨ́nɨ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Epata.” —Wigɨ́ pɨ́né “Oxoaɨ.” nurɨrɨ́ná “Epata.” rarɨgɨ́árɨnɨ. E uráná re eŋɨnigɨnɨ.
35 Pea ne'e ava leva tono talingá, pea mavete te no'o 'o tono 'aleló, 'o lea totonu.
35 Xegɨ́ arɨ́á oxoánɨrɨ aíwɨ́ saŋɨ́ wiarɨŋɨ́pɨ nayɨ́ erɨ nerɨ xwɨyɨ́á píránɨŋɨ́ nɨra warɨ́ná
36 Pea na'ina'i Ia kiā nātou ke 'aua na'a notou 'ai ke 'ilo'i he taha. Kā ko te lahi ange Tana na'ina'i kiā nātoú, ne'e 'āsili ange ai te notou ongoongoa Iá.
36 Jisaso ámɨ ámá awí eánárɨgɨ́áyo nɨwímearɨ ŋwɨ́ ikaxɨ́ nurɨrɨ re urɨŋɨnigɨnɨ, “Nionɨ wíápɨ áwaŋɨ́ murɨmepanɨ.” urɨ́agɨ aiwɨ amɨ amɨ nemero arɨ́kí áwaŋɨ́ nɨra nuro
37 Pea ne'e notou ofo lahi 'aupito, 'o notou pehē, “Tono kailoa koā tu'utai Ta'aná ngāue kotoa pē! Kua ngaahi 'e Ia 'ia te tulí ke ongo, mo te noá ke lea!”
37 ayá nɨrɨwamóga nuro re nɨra ugɨ́awixɨnɨ. “Amɨpí o éɨ́pɨyɨ́ aga naŋɨ́nɨ yarɨŋɨ́rɨnɨ. Arɨ́á pɨ́rónarɨgɨ́áyɨ́ tɨ́nɨ aíwɨ́ saŋɨ́ mearɨgɨ́áyɨ́ tɨ́nɨ aí píránɨŋɨ́ imɨxáná arɨ́á ero xwɨyɨ́á rɨro yarɨgɨ́árɨnɨ.” nɨra ugɨ́awixɨnɨ.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?