Marcos 14

NUM vs ACF

Sair da comparação
ACF Almeida Corrigida Fiel
1 Pea ne'e toe pē he 'aho 'e ua pea a'u ki te Pāsová, mo te Kātoanga Kai Mā Ta'e Lēvaní. Pea ko te kau taula'aliki lahí, mo te kau sikalaipé, ne'e notou fiu 'i te feinga pe fefe'aki he notou puke fakafufū 'ia Sīsū, 'o tāmate'i.
1 E dali a dois dias era a páscoa, e a festa dos pães ázimos; e os principais dos sacerdotes e os escribas buscavam como o prenderiam com dolo, e o matariam.
2 He ne'e notou pehē, “'Aua na'a fai lolotonga te kātoangá, na'a faifai angé kua 'i ai he maveuveu 'i te kakaí.”
2 Mas eles diziam: Não na festa, para que porventura não se faça alvoroço entre o povo.
3 Pea ne'e 'i Pētani 'ia Sīsū 'i te fale 'o Saimone ko te kiliá, pea lolotonga Tana nofo 'i te kaí, ne'e ha'u he fafine mo tana hina 'alapasita, ne'e fonu 'i te lolo tākai, ko te na'ati mo'oni, pea mahu'inga 'aupito, 'o lilingi 'ia te loló ki Tono fofongá.
3 E, estando ele em betânia, assentado à mesa, em casa de Simão, o leproso, veio uma mulher, que trazia um vaso de alabastro, com ungüento de nardo puro, de muito preço, e quebrando o vaso, lho derramou sobre a cabeça.
4 Pea ne'e 'i ai he 'ihi ne'e notou lāunga, 'o pehē, “Ko te ā kua maumau'i ai te lolo tākai nei?
4 E alguns houve que em si mesmos se indignaram, e disseram: Para que se fez este desperdício de ungüento?
5 He kāpau ne'e fakatau atu ia, ne'e mei ma'u ai he tēnali 'e tolungeau tupu ke foaki ki te masivá!” Pea notou fakaanga'i lahi 'ia te fafiné.
5 Porque podia vender-se por mais de trezentos dinheiros, e dá-lo aos pobres. E bramavam contra ela.
6 Ka ne'e pehē ange 'e Sīsū, “Tuku ai pē 'ia te fafiné; ko te ā 'oku kotou fakamamahi ai kiā iá? He ko te ngāue lelei ia kua fai 'e ia kiā Aú.
6 Jesus, porém, disse: Deixai-a, por que a molestais? Ela fez-me boa obra.
7 He ko te me'a ki te masivá 'e kotou feangai ai pē mo nātou, pea kā kotou loto ke fai he 'ofa ki ai, pea faingafua; kā 'e kailoa kotou feangai ai pē mo Au.
7 Porque sempre tendes os pobres convosco, e podeis fazer-lhes bem, quando quiserdes; mas a mim nem sempre me tendes.
8 Kua fai 'e ia si'ana tūkuingatá; he kua sinaki tākai 'e ia Toku sinó ki fa'itoka.
8 Esta fez o que podia; antecipou-se a ungir o meu corpo para a sepultura.
9 'Okou tala mo'oni atu kiā kōtou, ko te feitu'u kotoa pē 'i māmani 'e malanga 'aki ai 'ia te ongoongoleleí, 'e lea 'aki ai foki 'ia te me'a ne'e fai 'e te si'i fafine nei, ko te fakamanatu kiā ia.”
9 Em verdade vos digo que, em todas as partes do mundo onde este evangelho for pregado, também o que ela fez será contado para sua memória.
10 Pea ko Siutasi 'Isikaliote, ne ina 'alu mei ai ki te kau taula'aliki lahí, kote'uhí ke lavaki'i 'e ia 'Ona kiā nātou.
10 E Judas Iscariotes, um dos doze, foi ter com os principais dos sacerdotes para lho entregar.
11 Pea 'i te notou fanongo ki tana laú, ne'e notou fiafia 'o notou aleapau ke 'avange hana pa'anga. Pea toki kumi faingamālie leva 'e Siutasi ke lavaki'i 'ia Sīsū.
11 E eles, ouvindo-o, folgaram, e prometeram dar-lhe dinheiro; e buscava como o entregaria em ocasião oportuna.
12 Pea 'i te 'uluaki 'aho 'o te Kātoanga Kai Mā Ta'e Lēvaní, 'ā ē 'oku tāmate'i ai 'ia te Pāsová, ne'e lea ange Tana kau akó kiā Ia, “Ko fea te feitu'u 'oku Ke loto ke motou ō 'o teuteu ke Ke 'ilo ai 'ia te pāsová?”
12 E, no primeiro dia dos pães ázimos, quando sacrificavam a páscoa, disseram-lhe os discípulos: Aonde queres que vamos fazer os preparativos para comer a páscoa?
13 Pea fekau 'e Ia he toko ua 'o Tana kau akó, 'o iange, “Kulā ō ki te koló, pea 'e fakafetaulaki mai kiā kōlua he tangata 'oku fua he hina vai; kulā mulimuli ki ai.
13 E enviou dois dos seus discípulos, e disse-lhes: Ide à cidade, e um homem, que leva um cântaro de água, vos encontrará; segui-o.
14 Ko fea pē he 'api 'e hū ia ki aí, pea kulā lea ai ki te matāpule 'o te falé, ‘'Oku pehē mai 'e te Tangata'alikí: “Ko fea Toku loki ke Au kai ai 'ia te Pāsová mo Taku kau akó?”’
14 E, onde quer que entrar, dizei ao senhor da casa: O Mestre diz: Onde está o aposento em que hei de comer a páscoa com os meus discípulos?
15 Pea 'e fakahā atu 'e ia kiā kōlua he fu'u falekai 'i lunga kua 'osi faliki mo teuteu; ko te feitu'u ia 'e kulā teuteu ai ma'a tātoú.”
15 E ele vos mostrará um grande cenáculo mobilado e preparado; preparai-a ali.
16 Pea 'alu atu te ongo akó, 'o nā hū ki te koló, 'o nā 'ilo'i pē 'o hangē ko Tana iange kiā nāuá; 'o nā teu ai 'ia te Pāsová.
16 E, saindo os seus discípulos, foram à cidade, e acharam como lhes tinha dito, e prepararam a páscoa.
17 Pea 'i te afiafí pō'ulí ne Ina nofo ifo ke kai fakataha mo te kau hongofulu mā uá.
17 E, chegada a tarde, foi com os doze.
18 Pea 'i te lolotonga te notou tā'u'utu 'o kaí ne'e lea ange 'e Sīsū 'o pehē, “'Okou tala mo'oni atu kiā kōtou, ko te toko taha 'iā kōtou 'e lavaki'i 'Oku, 'io, ko te toko taha 'oku kai mo Au.”
18 E, quando estavam assentados a comer, disse Jesus: Em verdade vos digo que um de vós, que comigo come, há de trair-me.
19 Pea notou kamata loto mamahi, pea notou hanga 'o lea tahataha kiā Ia, 'o pehē, “'Oku kailoa nai ko au, 'ē?”
19 E eles começaram a entristecer-se e a dizer-lhe um após outro: Sou eu? E outro disse: Sou eu?
20 Pea pehē ange 'e Ia kiā nātou, “Ko te toko taha pē 'o te kau hongofulu mā uá, 'a ia 'oku ala fakataha mo Au ki te tisí.
20 Mas ele, respondendo, disse-lhes: É um dos doze, que põe comigo a mão no prato.
21 He 'oku mo'oni ko te mole 'ia te Fanautama te Tangatá 'oku hangē ko ia kua tohi Ma'aná, kae pohoē 'ia te tangata 'e ina lavaki'i 'ia te Fanautama te Tangatá! Ne ngutuhua ange ki te tangata ko iá kāpau ne kailoa fanau'i.”
21 Na verdade o Filho do homem vai, como dele está escrito, mas ai daquele homem por quem o Filho do homem é traído! Bom seria para o tal homem não haver nascido.
22 Pea lolotonga te notou kaí ne Ina to'o he fe'i mā, 'o tāpuaki'i, mo pakipaki, 'o 'avange kiā nātou, 'o pehē ange 'e Ia, “To'o; ko Toku sinó 'eni.” Ko Sīsū mo Tana kau akó 'i te 'ohomohé|alt="Jesus eating with disciples" src="CN01803b.tif" size="col" ref="14:22-25"
22 E, comendo eles, tomou Jesus pão e, abençoando-o, o partiu e deu-lho, e disse: Tomai, comei, isto é o meu corpo.
23 Ne Ina to'o foki he ipu, pea hili Tana fai he fakafeta'i, ne Ina 'avange kiā nātou; pea notou inu kotoa pē mei ai.
23 E, tomando o cálice, e dando graças, deu-lho; e todos beberam dele.
24 Pea pehē 'e Ia kiā nātou, “Ko Toku totó 'eni, ko te toto 'o te fuakavá, 'a ia 'oku lilingi kote'uhí ko te tokolahi.
24 E disse-lhes: Isto é o meu sangue, o sangue do novo testamento, que por muitos é derramado.
25 'Okou tala mo'oni atu kiā kōtou, 'e kailoa 'aupito ke Au tē inu mei te fua 'o te vainé, 'o a'u ki te 'aho ko ia 'e Au toki inu ai ia kua fo'ou 'i te Pule'anga 'o te 'Atuá.”
25 Em verdade vos digo que não beberei mais do fruto da vide, até àquele dia em que o beber, novo, no reino de Deus.
26 Pea hili ange te notou fai he hiva, ne'e notou ō ki te ma'unga ko 'Ōlivé.
26 E, tendo cantado o hino, saíram para o Monte das Oliveiras.
27 Pea iange 'e Sīsū kiā nātou, “'E kotou tūkia kotoa pē, he kua tohi, ‘'E Au taa'i 'ia te tauhí, pea 'e mavete te fanga sipí.’
27 E disse-lhes Jesus: Todos vós esta noite vos escandalizareis em mim; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas se dispersarão.
28 Kā neongo iá, kae hili ange Taku toetu'ú, 'e Au mu'amu'a 'iā kōtou ki Kāleli.”
28 Mas, depois que eu houver ressuscitado, irei adiante de vós para a Galiléia.
29 Ka ne'e iange 'e Pita ki Ai, “Neongo 'e tūkia kotoa pē, kā 'e kailoa pehē 'eni ia.”
29 E disse-lhe Pedro: Ainda que todos se escandalizem, nunca, porém, eu.
30 Pea iange 'e Sīsū kiā ia, “'Okou tala mo'oni atu kiā koe, ko te 'ānaí, 'io, 'i te pō nei, 'i te he'iki ai 'u'ua tu'a ua 'ia te moá, kua tu'a tolu ta'aú fakafisinga'i 'Oku.”
30 E disse-lhe Jesus: Em verdade te digo que hoje, nesta noite, antes que o galo cante duas vezes, três vezes me negarás.
31 Kā ne 'āsili ai ta'aná lea fakamātoato, “'E kailoa 'aupito ke au fakafisinga'i 'Ou, neongo 'e iku pē ki ta'akú mate mo Koe!” Ne'e lea pehē foki 'ia nātou kotoa pē.
31 Mas ele disse com mais veemência: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de modo nenhum te negarei. E da mesma maneira diziam todos também.
32 Pea notou a'u ki te feitu'u 'oku ui ko Ketisemani; pea pehē ange 'e Ia ki Tana kau akó, “Kotou nonofo ifo heni, kae Au 'alu 'o lotu.”
32 E foram a um lugar chamado Getsêmani, e disse aos seus discípulos: Assentai-vos aqui, enquanto eu oro.
33 Pea ne'e 'alu mo Ia 'ia Pita mo Sēmisi mo Sione, pea kamata ke mamahi Tono lotó 'o hoha'a lahi;
33 E tomou consigo a Pedro, e a Tiago, e a João, e começou a ter pavor, e a angustiar-se.
34 pea pehē 'e Ia kiā nātou, “'Oku mamahi lahi Toku laumālié, 'o hangē kā maté. Kotou tatali 'i heni, 'o le'o.”
34 E disse-lhes: A minha alma está profundamente triste até a morte; ficai aqui, e vigiai.
35 Pea 'alu si'i atu Ia, 'o tō fo'oifo ki te kelekelé, pea lotu 'e Ia ke tolona 'ia te houá meiā Ia, 'o kāpau 'e lava.
35 E, tendo ido um pouco mais adiante, prostrou-se em terra; e orou para que, se fosse possível, passasse dele aquela hora.
36 Pea pehē 'e Ia, “'Apā, Tamai, 'oku malava 'e Koe 'ia te me'a kotoa pē; ke ke fakalaka mu'a 'ia te ipu nei meiā Au. Kā neongo ia, 'aua na'a fai ki To'okú loto, kā ki To'oú pē.”
36 E disse: Aba, Pai, todas as coisas te são possíveis; afasta de mim este cálice; não seja, porém, o que eu quero, mas o que tu queres.
37 Pea ha'u Ia 'o 'ilo'i 'ia nātou kua notou momoe, 'o Ina pehē ange kiā Pita, “'E Saimone, 'oku ke moe koā koe ia? 'Oku kailoa koā lava ke ke 'ala 'o houa taha?
37 E, chegando, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Simão, dormes? não podes vigiar uma hora?
38 Kotou lele'o pē mo lotu, ke 'aua na'a kotou tō ki te 'ahi'ahí. 'Oku loto pē 'ia te laumālié ke fai, kā 'oku vaivai 'ia te kakanó.”
38 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
39 Pea tē 'alu Ia 'o lotu, 'o fai 'aki 'ia te lea pē ko iá.
39 E foi outra vez e orou, dizendo as mesmas palavras.
40 Pea tē ha'u Ia, 'o 'ilo'i 'ia nātou 'oku notou kei momoe pē, he ne'e mafatukituki te notou matá. Pea ne'e kala notou 'ilo'i pe ko te ā he notou tali 'e fai kiā Ia.
40 E, voltando, achou-os outra vez dormindo, porque os seus olhos estavam pesados, e não sabiam o que responder-lhe.
41 Pea ha'u Ia ko tono tu'a tolú, 'o pehē kiā nātou, “Kotou momoe ai pe ā 'eni mo mālōlō. Kua fe'unga; kua hokosia tono taimí. 'Ē, 'oku lavaki'i 'ia te Fanautama te Tangatá ki te nima 'o te kau angahalá.
41 E voltou terceira vez, e disse-lhes: Dormi agora, e descansai. Basta; é chegada a hora. Eis que o Filho do homem vai ser entregue nas mãos dos pecadores.
42 Kotou tutu'u, kae tou ō; vakai, kua ofi mai Toku lavakí!”
42 Levantai-vos, vamos; eis que está perto o que me trai.
43 Pea fokifā pē, lolotonga Tana kei leá, mo te a'u mai 'ia Siutasi 'Isikaliote, ko te toko taha 'o te kau hongofulu mā uá, pea ha'u mo ia he fu'u kakai mo te 'ū heletā mo te 'ū 'akau, ko te notou ōmai mei te kau taula'aliki lahí mo te kau sikalaipé mo te kau mātu'á.
43 E logo, falando ele ainda, veio Judas, que era um dos doze, da parte dos principais dos sacerdotes, e dos escribas e dos anciãos, e com ele uma grande multidão com espadas e varapaus.
44 Pea ko ia ne'e lavaki'i Iá ne ina tuku he faka'ilonga kiā nātou, 'aki tana pehē, “Ko Ia ko 'ē 'e au 'uma ki aí, ko Ia ia; kotou puke'i 'Ona, 'o taki atu.”
44 Ora, o que o traía, tinha-lhes dado um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar, esse é; prendei-o, e levai-o com segurança.
45 Pea 'i tana ha'ú, ne ina 'unu'unu leva ki Ai mo pehē, “Lāpai!” 'o 'uma kiā Ia.
45 E, logo que chegou, aproximou-se dele, e disse-lhe: Rabi, Rabi. E beijou-o.
46 Pea ala mālohi kiā Ia 'e te kakaí, 'o notou puke Ia.
46 E lançaram-lhe as mãos, e o prenderam.
47 Pea ko te toko taha 'o nātou ne tu'u ofi angé ne ina unuhi tana heletaá, 'o taa'i 'ia te tamaio'aliki 'a te Taula'aliki Lahí, 'o tu'usi tono lau'i talingá.
47 E um dos que ali estavam presentes, puxando da espada, feriu o servo do sumo sacerdote, e cortou-lhe uma orelha.
48 Pea lea 'e Sīsū, 'o pehē kiā nātou, “Ko te kotou ōmai mo te heletā mo te 'akau ke puke 'Okú, 'o hangē ko he kaiha'a 'ia Aú!
48 E, respondendo Jesus, disse-lhes: Saístes com espadas e varapaus a prender-me, como a um salteador?
49 Ko te 'aho kotoa pē ne Au 'iā kōtou 'i te Temipalé 'o faiako, ka ne'e kailoa kotou puke'i 'Oku. Kā ko tono 'uhingá, ke fakamo'oni ki te 'ū Folafolá.”
49 Todos os dias estava convosco ensinando no templo, e não me prendestes; mas isto é para que as Escrituras se cumpram.
50 Pea notou si'aki 'Ona 'o notou hola kotoa pē.
50 Então, deixando-o, todos fugiram.
51 Pea ko te talavou 'e toko taha, ne ina mulimuli atu mo te kakaí kua kailoa 'ai hana kofu, kā kua takatakai 'aki 'ona he fu'u tupenu, pea notou puke'i ia.
51 E um certo jovem o seguia, envolto em um lençol sobre o corpo nu. E lançaram-lhe a mão.
52 Pea si'aki 'e ia to'oná tupenu, 'o hola tēlefua meiā nātou.
52 Mas ele, largando o lençol, fugiu nu.
53 Pea notou taki ange 'ia Sīsū ki te Taula'aliki Lahí. Pea fakataha kiā ia 'ia te hau'aliki taula'aliki kotoa pē, mo te kau mātu'á, mo te kau sikalaipé.
53 E levaram Jesus ao sumo sacerdote, e ajuntaram-se todos os principais dos sacerdotes, e os anciãos e os escribas.
54 Pea ne'e mulimuli ki ai 'ia Pita mei te mama'ó 'o hū ki te loto'ā 'o te Taula'aliki Lahí; pea ne ina nofo fakataha mo te kau le'o Temipalé, 'o mūmū 'i te afí.
54 E Pedro o seguiu de longe até dentro do pátio do sumo sacerdote, e estava assentado com os servidores, aquentando-se ao lume.
55 Pea ko te kau taula'aliki lahí, mo te Sanetalimí kotoa pē, ne'e notou fiu'a kumi he talatalaaki 'o Sīsū ke lava ai Tono tāmate'i; kā ne kailoa notou ma'u.
55 E os principais dos sacerdotes e todo o concílio buscavam algum testemunho contra Jesus, para o matar, e não o achavam.
56 He neongo ne'e 'i ai he tokolahi ne'e notou tukuaki'i 'Ona, ka ne'e kailoa fai tatau te notou 'ū fakamatalá.
56 Porque muitos testificavam falsamente contra ele, mas os testemunhos não eram coerentes.
57 Pea tutu'u ake mo he 'ihi, 'o notou tukuaki'i Ia, 'o pehē,
57 E, levantando-se alguns, testificaram falsamente contra ele, dizendo:
58 “Ne'e motou fanongo kiā Ia 'oku pehē, ‘'E Au vete 'ia te Fale Tapu nei, 'a ia kua ngaahi 'e te nimá, pea 'e Au langa 'i te 'aho 'e tolu he Fale Tapu 'e taha, 'a ia 'oku kailoa ko te ngaahi 'e te nimá.’ ”
58 Nós ouvimos-lhe dizer: Eu derrubarei este templo, construído por mãos de homens, e em três dias edificarei outro, não feito por mãos de homens.
59 Kae na'a mo ia, ne'e kailoa pē fai tatau te notou fakamatalá.
59 E nem assim o seu testemunho era coerente.
60 Pea tu'u mai ki loto 'ia te Taula'aliki Lahí, 'o fehu'i ange kiā Sīsū, “'Oku kala koā Ha'aú mama'i tali ki te me'a 'oku talatalaaki'i ai 'Ou 'e nātou nei?”
60 E, levantando-se o sumo sacerdote no Sinédrio, perguntou a Jesus, dizendo: Nada respondes? Que testificam estes contra ti?
61 Kā ne fakalongolongo pē Ia, 'o kailoa tali Ia he me'a.
61 Mas ele calou-se, e nada respondeu. O sumo sacerdote lhe tornou a perguntar, e disse-lhe: És tu o Cristo, Filho do Deus Bendito?
62 Pea pehē ange 'e Sīsū, “Ko Au Ia; pea 'e kotou mamata ki te Fanautama te Tangatá 'oku nofo ki te nima to'omata'u 'o Mālohí, pea 'oku ha'u Ia mo te 'ū 'ao 'o te langí.”
62 E Jesus disse-lhe: Eu o sou, e vereis o Filho do homem assentado à direita do poder de Deus, e vindo sobre as nuvens do céu.
63 Pea toki hae ifo 'e te Taula'aliki Lahí tono kofu 'o'oná, 'o pehē ange, “Kote'uma'aki te tou tē kumi fakamo'oni?
63 E o sumo sacerdote, rasgando as suas vestes, disse: Para que necessitamos de mais testemunhas?
64 Kua kotou fānonongo ki te lea fia 'Atuá; ko te ā leva te kotou lotó?”
64 Vós ouvistes a blasfêmia; que vos parece? E todos o consideraram culpado de morte.
65 Pea hanga he 'ihi 'o 'anuhi 'Ona, pea notou fakapūlou'i Tono fofongá, 'o notou taa'i 'Ona, mo notou pehē ki Ai, “Mate mai pe ko ai ne taa'i 'Oú!” Pea pēkalae'i 'Ona 'e te kau le'o Temipalé 'aki te notou lau'i nimá.
65 E alguns começaram a cuspir nele, e a cobrir-lhe o rosto, e a dar-lhe punhadas, e a dizer-lhe: Profetiza. E os servidores davam-lhe bofetadas.
66 Pea 'i te kei nofo 'ia Pita 'i lalo 'i te loto'aá, ne'e ha'u he toko taha 'o te kau kaunanga 'a te Taula'aliki Lahí.
66 E, estando Pedro embaixo, noátrio, chegou uma das criadas do sumo sacerdote;
67 Pea 'i tana vakai kiā Pita 'oku mūmuú, ne ina sio fakamama'u kiā ia 'o pehē, “Ko koe foki ne ke 'iā Sīsū mei Nāsaletí!”
67 E, vendo a Pedro, que se estava aquentando, olhou para ele, e disse: Tu também estavas com Jesus, o Nazareno.
68 Ka ne'e fakafisi ia, 'o pehē, “'Oku kala 'ilo'i Ia 'e au, pea 'oku kailoa mahino kiā au pe ko tau laú ki te ā.” Pea 'alu atu ia mei ai ki te fale hū'angá; pea ne'e 'u'ua 'ia te moá.
68 Mas ele negou-o, dizendo: Não o conheço, nem sei o que dizes. E saiu fora ao alpendre, e o galo cantou.
69 Pea tē vakai kiā ia 'e te kaunangá, 'o kamata lea kiā natou ne'e tutu'u 'i aí, 'o pehē, “'Oku kau 'ia te siana nei ki te fa'ahinga ko iá!”
69 E a criada, vendo-o outra vez, começou a dizer aos que ali estavam: Este é um dos tais.
70 Pea tē fakafisi pē ia.
70 Mas ele o negou outra vez. E pouco depois os que ali estavam disseram outra vez a Pedro: Verdadeiramente tu és um deles, porque és também galileu, e tua fala é semelhante.
71 Ka ne'e tuki mo fuakava 'e ia 'o pehē, “'Oku kailoa 'aupito ha'akú 'ilo 'e taha ki te Tangata ko 'ena 'oku kotou lau ki Aí.”
71 E ele começou a praguejar, e a jurar: Não conheço esse homem de quem falais.
72 Pea ne'e 'u'ua leva 'ia te moá ko tono tu'a uá. Pea manatu 'ia Pita ki te lea ne'e lea 'aki 'e Sīsū kiā ia 'o pehē, “'I te he'iki ai 'u'ua tu'a ua 'ia te moá, kua tu'a tolu ta'aú fakafisinga'i 'Oku.” Pea 'i tana manatu ki aí, ne'e toki tangi mamahi ia.
72 E o galo cantou segunda vez. E Pedro lembrou-se da palavra que Jesus lhe tinha dito: Antes que o galo cante duas vezes, três vezes me negarás. E, retirando-se dali, chorou.

Ler em outra tradução

Comparar com outra