1 Samuel 17
mfo (MFO) vs ARIB
1 Mẹ wọ, wa aPhilistiya ado for s'egbong. Bẹ ayeri agbong-nọng pabẹ atzobha ka Soko k'ẹkhọma cha Juda. Wa bẹ attima ibhingabe sabẹ k'Ẹphẹs-Damim, kw'owobh k'ottem kwa Soko ọmaana Azeka.
1 Ora, os filisteus ajuntaram as suas forças para a guerra e congregaram-se em Socó, que pertence a Judá, e acamparam entre Socó e Azeca, em Efes-Damim.
2 Wa Saul ọmaana anọng p'Israẹl attima ibhingabe sabẹ k'ẹttẹri ch'Ela, bẹ atzari ọkpaama kwabẹ bi bẹ arima aPhilistiya abẹ.
2 Saul, porém, e os homens de Israel se ajuntaram e acamparam no vale de Elá, e ordenaram a batalha contra os filisteus.
3 Wa aPhilistiya abe k'egbegbeho dani, anọng p'Israẹl abe k'egbegbeho ndongo, akhe ẹttẹr m'ottem.
3 Os filisteus estavam num monte de um lado, e os israelitas estavam num monte do outro lado; e entre eles o vale.
4 Okkengitza wani kw'okpen Golayat, kw'ofon Gat, ofona k'ibhingabe s'aPhilistiya oyin k'iyaan. Kẹ wa odumi ebe ọyọhnga ndọhkhi ọhawani.
4 Então saiu do arraial dos filisteus um campeão, cujo nome era Golias, de Gate, que tinha de altura seis côvados e um palmo.
5 Wa kẹ ọfọr ikpo sa brons k'eho, obiro ọfọra egbong-nya cha bẹ atzim brons asi, py'epyiri ashẹkẹl nnọhna jobh obhiri mfa obhiri arọbh jobh.
5 Trazia na cabeça um capacete de bronze, e vestia uma couraça escameada, cujo peso era de cinco mil siclos de bronze.
6 Ka mmo, okhe ekpo-pya-mmo pya brons, ka nnam, obiro orena ọkhọhn kw'ode brons.
6 Também trazia grevas de bronze nas pernas, e um dardo de bronze entre os ombros.
7 Ẹkhọhnmma ch'oyuk kwẹ eroni mach'irokka, epyiri ashẹkẹl ẹnọhna obhiri arọbh jobh. Otzim-ọkhọhnkpa kwẹ, otzima ọkhọhnkpa ochẹ-ẹ eden.
7 A haste da sua lança era como o órgão de um tear, e a ponta da sua lança pesava seiscentos siclos de ferro; adiante dele ia o seu escudeiro.
8 Wa Golayat obe, obiro ọkpẹbh ngaan agbong-nọng p'Israẹl amọng, ọbọbh bi, “Ode yan kwa bọng ayini k'iyaan abe k'odik bi, bọng arima egbong o? Kaam wọ nde okkenggitza kw'aPhilistiya, bọbọng biphyir ade atzọhmnọng pa Saul. Bọng dekha ejinọng-dim chabọng oyin ka, ẹhakha ekwu erim-m abẹ.
8 Ele, pois, de pé, clamava às fileiras de Israel e dizia-lhes: Por que saístes a ordenar a batalha? Não sou eu filisteu, e vós servos de Saul? Escolhei dentre vós um homem que desça a mim.
9 Idikha kẹ ofha orim-m abẹ, obiro ofhu-m, maman biphyir on-ode abira pabọng, yina, idikha kaam nnyọhng-ẹ mkpaan, mbiri mfhẹ-ẹ, maman óde abitta pabọng, bọbọng án-ade abira paman.”
9 Se ele puder pelejar comigo e matar-me, seremos vossos servos; porem, se eu prevalecer contra ele e o matar, então sereis nossos servos, e nos servireis.
10 Mẹ wọ e, oPhilistiya-jinọng nwa oben bi, “Mayina, kaam nkkaar agbong-nọng p'Israẹl ẹmma. Bọng nang-m ojinọng kwa morima ayok abẹ.”
10 Disse mais o filisteu: Desafio hoje as fileiras de Israel; dai-me um homem, para que nós dois pelejemos.
11 Mada Saul omaana anọng p'Israẹl biphyir abhaang ọmma-kkakkaari kw'oPhilistiya-jinọng nwa ọm-ọnang bẹ, ojora bẹ, bẹ afọni ẹkpẹkpa biphyir.
11 Ouvindo, então, Saul e todo o Israel estas palavras do filisteu, desalentaram-se, e temeram muito.
12 Devid kẹ wa ode nnwa kwa Jẹsẹ, kw'ofon k'obhon kw'Ẹphrat ka Bẹtẹlẹhẹm k'ẹkhọma cha Juda. Wa Jẹsẹ ọkhaam va p'ijinọng azenanttaan, obiro ode ọnọng kw'ọkk'ọtzama k'ogbe kwa Saul ọdabhi ẹvaar.
12 Ora, Davi era filho de um homem efrateu, de Belém de Judá, cujo nome era Jessé, que tinha oito filhos; e nos dias de Saul este homem era já velho e avançado em idade entre os homens.
13 Wa acheden va p'ijinọng attaan pa Jẹsẹ atzọni Saul abẹ atza egbong. Ocheden okpen Eliyab, ojemẹ okpena Abinadab, ottong attaan okpena Shama.
13 Os três filhos mais velhos de Jessé tinham seguido a Saul à guerra; eram os nomes de seus três filhos que foram à guerra: Eliabe, o primogênito, o segundo Abinadabe, e o terceiro Samá:
14 Iwa Devid wọ ode okpong-nnam kw'ayok biphyir. Ayok mbanga anọng attaan p'akk'abara, bọ iwa atzọni Saul abẹ atza egbong,
14 Davi era o mais moço; os três maiores seguiram a Saul,
15 yina, wa Devid ọm-ọtza ka Saul ọkpa nnam otza okkeri arukhimaan p'otte ka Bẹtẹlẹhẹm.
15 mas Davi ia e voltava de Saul, para apascentar as ovelhas de seu pai em Belém.
16 K'iwu arọbh afa oPhilistiya-jinọng nwa om-ofona k'ibhingabe sabẹ, okwu okkaar ẹmma ọnang anọng p'Israẹl.
16 Chegava-se, pois, o filisteu pela manhã e à tarde; e apresentou-se por quarenta dias.
17 Wa Jẹsẹ oben nnwa kwẹ Devid bi, “Yoma ẹgbangbang-dim ch'abọkpa-bhabha attara ka brẹd jobh, atzima achena abagbaanatte ẹbhar-ẹbhar k'ibhingabe sabẹ.
17 Disse então Jessé a Davi, seu filho: Toma agora para teus irmãos uma refa deste grão tostado e estes dez pães, e corre a levá-los ao arraial, a teus irmãos.
18 Kọ biri tzọhka abukpa k'obe jobh anang odenho kwabẹ. Abira atza are eden cha bẹ awobh kẹ, akpa nnam akwu agbaakh-m.
18 Leva, também, estes dez queijos ao seu comandante de mil; e verás como passam teus irmãos, e trarás notícias deles.
19 Wa bẹ awobh kẹ da Saul owobh, ttara agbong-nọng p'Israẹl biphyir kẹnya ẹttẹri ch'Ela, am-arima aPhilistiya abẹ.”
19 Ora, estavam Saul, e eles, e todos os homens de Israel no vale de Elá, pelejando contra os filisteus.
20 K'ekpekpebha Devid otte arukhimaan p'om-okkeri ọbọhk ọnang ọnọng kw'om-okkeri etzirakpo, ofona ọtza osi macha Jẹsẹ okk'obena. Wa opyiri k'ibhingabe da agbong-nọng am-ayin k'iyaan abe k'ọkpaama, bẹ am-awuri egbongmọng.
20 Davi então se levantou de madrugada e, deixando as ovelhas com um guarda, carregou-se e partiu, como Jessé lhe ordenara; e chegou ao arraial quando o exército estava saindo em ordem de batalha e dava gritos de guerra.
21 Wa anọng p'Israẹl ọmaana aPhilistiya am-atzari akpaama, akkeri ayok itzitzikha.
21 Os israelitas e os filisteus se punham em ordem de batalha, fileira contra fileira.
22 Wa Devid ọtzọkha ekpo py'otzim ọgbaara ọnọng kw'om-okkeri egbongkpo, ọrọbh ochina k'egbong-dam ọtza okhebha agbaanotte pẹ kẹ, orima bẹ.
22 E Davi, deixando na mão do guarda da bagagem a carga que trouxera, correu às fileiras; e, chegando, perguntou a seus irmãos se estavam bem.
23 Mada Devid otzim-om-ọgbaak atzim ttara bẹ, Golayat kw'ode okkenggitza kwa Philistiya kw'ofon Gat oyin okwu obe m'akpaama. Ọkpẹbh amọng p'ọm-ọkpẹbh, Devid obe kẹ ọbhaanga.
23 Enquanto ainda falava com eles, eis que veio subindo do exército dos filisteus o campeão, cujo nome era Golias, o filisteu de Gate, e falou conforme aquelas palavras; e Davi as ouviu.
24 Mada anọng p'Israẹl are ojinọng nwa, ojora f'ideden osi bẹ biphyir, bẹ atzọr akpa nnam.
24 E todos os homens de Israel, vendo aquele homem, fugiam, de diante dele, tomados de pavor.
25 Mẹ wọ, anọng p'Israẹl an-am-aben ayok bi, “Bọng am-are da ojinọng nwa om-oyin k'iyaan ogbe kpenamkpen o? Om-oyin okwu ọkkaara anọng p'Israẹl ẹmma e. Ọnọng kw'ofhu ojinọng nwa, ọvaarnọng ọ́nang-ẹ ikkọr s'ideden, óbiro ọ́nang-ẹ ominanwa kwẹ k'ọbada, óbiro ọ́rọbha otte kw'ọnọng nwuma k'atasi ọnanang k'Israẹl.”
25 Diziam os homens de Israel: Vistes aquele homem que subiu? pois subiu para desafiar a Israel. Ao homem, pois, que o matar, o rei cumulará de grandes riquezas, e lhe dará a sua filha, e fará livre a casa de seu pai em Israel.
26 Mẹ wọ, Devid ọbọbh ajinọng p'abe abaang-ẹ bi, “Mbọng fa bẹ ási ánang ọnọng kw'ofhu oPhilistiya nwa, kw'óbiro ọ́rọbha anọng p'Israẹl ka mgbar nna o? Anyi wọ ode oPhilistiya nwa kw'oni ọkpakkọrikkọr osi, ọm-ọkkaara agbong-nọng p'Ibinọkpaabyi kw'orukhi akpen ẹmma o?”
26 Então falou Davi aos homens que se achavam perto dele, dizendo: Que se fará ao homem que matar a esse filisteu, e tirar a afronta de sobre Israel? pois quem é esse incircunciso filisteu, para afrontar os exércitos do Deus vivo?
27 Bẹ abira agbaakh-ẹ mach'ira bẹ akk'am-agbaakha bi, “Ma wọ ode ọttọhk fa bẹ ási ánang ọnang kw'ófhu ojinọng nwa.”
27 E o povo lhe repetiu aquela palavra, dizendo: Assim se fará ao homem que o matar.
28 Mada Eliyab kw'ode ọgbaanọtte kwa Devid kw'ideden, ọbhaang da Devid om-ọgbaak atzim ọmaana ajinọng mba, ettem epyibh-ẹ etzima etzor-ẹ, ọbọbh-ẹ bi, “Mbọng vọ otzim-ọ okwu ma o? Kọ atte arukhimaan p'an-akkọri ọbọhk k'ibe s'anọng anarukhi anang anyi bi, okker o? Kaam nnong odem kw'age for, abira apyibh achibhi kẹ, akwu bi akwu are egbong nda e.”
28 Eliabe, seu irmão mais velho, ouviu-o quando falava àqueles homens; pelo que se acendeu a sua ira contra Davi, e disse: Por que desceste aqui, e a quem deixaste aquelas poucas ovelhas no deserto? Eu conheço a tua presunção, e a maldade do teu coração; pois desceste para ver a peleja.
29 Mẹ wọ, Devid ọbọbh bi, “Bọng odik wọ kwa nso o, ode bi, kaambi atzim bọ, nningi mgbaak o?”
29 Respondeu Davi: Que fiz eu agora? porventura não há razão para isso?
30 Devid on-obina ọjẹ-ẹ mẹ, ochina k'ọnọng ọdọdọk ọgbaak odik nwuma wani, ajinọng mbuma abira anang-ẹ ebhina nduma dani ch'ira ayok anang-ẹ.
30 E virou-se dele para outro, e repetiu as suas perguntas; e o povo lhe respondeu como da primeira vez.
31 Wa bẹ abhaanga odik kwa Devid ọgbaakhi, bẹ afona atza agbaak Saul. Saul e, ọtzọhm bẹ ayeri Devid achen-ẹ.
31 Então, ouvidas as palavras que Davi falara, foram elas referidas a Saul, que mandou chamá-lo.
32 Devid oben Saul bi, “Tte ọnọng manda wani oning-ẹ ojor okhuri oPhilistiya-jinọng nwa, kaam ọtzọhmnọng kwọ ńda ọtza nda nnim-ẹ abẹ.”
32 E Davi disse a Saul: Não desfaleça o coração de ninguém por causa dele; teu servo irá, e pelejará contra este filisteu.
33 Saul on-obhina Devid bi, “Atta o, kọ atzima ade nnwa-nnwa e, kọ ẹfa kakhaam ch'atza arima oPhilistiya-jinọng nnwa abẹ e, kẹ ọkk'ọttẹwọr k'edikkobh chẹ om-orima nnima e.”
33 Saul, porém, disse a Davi: Não poderás ir contra esse filisteu para pelejar com ele, pois tu ainda és moço, e ele homem de guerra desde a sua mocidade.
34 Yina, Devid obhina Saul bi, “Kaam ọtzọhmnọng kwọ, mmi nkkeri arukhimaan p'otte kwaam. Ogbe kw'ekye ekwu, obiro ode okyenyam wọ okwu bi, ọkwu ọbọkha orukhimaan wani k'arukhimaan pa ndim,
34 Então disse Davi a Saul: Teu servo apascentava as ovelhas de seu pai, e sempre que vinha um leão, ou um urso, e tomava um cordeiro do rebanho,
35 kaam e, ngwubh chẹ maa mbọkha chẹ k'iphyubha, nnọbha orukhimaan k'ẹmma chẹ, mbiri nttum chẹ mfhu.
35 eu saía após ele, e o matava, e lho arrancava da boca; levantando-se ele contra mim, segurava-o pela queixada, e o feria e matava.
36 Kaam ọtzọhmnọng kwọ nkk'ekye, ọmaana okyenyam ifha, mando wọ kw'óde ttara oPhilistiya-jinọng nwa kw'oni ọkpakkọrikkọ osi, okhuri bi, kẹ okk'agbong-nọng p'Ibinọkpaabyi kw'orukhi akpen olukhi kpọng-kpọng.
36 O teu servo matava tanto ao leão como ao urso; e este incircunciso filisteu será como um deles, porquanto afrontou os exércitos do Deus vivo.
37 Ọvaar Ibinọkpaabyi kw'iwa ọrọbh-m ka mbọhk s'ekye, ọmaana ka mbọhk s'okyenyam, kẹ ọ́rọbh-m ọ́rọbha ka mbọhk s'oPhilistiya-jinọng nwa.”
37 Disse mais Davi: O Senhor, que me livrou das garras do leão, e das garras do urso, me livrará da mão deste filisteu. Então disse Saul a Davi: Vai, e o Senhor seja contigo.
38 Saul ọtzọkha ọnọhma-baba kwẹ ọfọra Devid. Ọtzọkha egbong-nya chẹ, ọmaana ikpo s'ide brons ọfọra k'eho.
38 E vestiu a Davi da sua própria armadura, pôs-lhe sobre a cabeça um capacete de bronze, e o vestiu de uma couraça.
39 Devid ọtzọkha ọkkaangkkaang kwa Saul ọdaabh k'erin, mada okhong bi orenga, kofha orenga, okhuri da ekpo mbya ẹn-ẹkpaang.
39 Davi cingiu a espada sobre a armadura e procurou em vão andar, pois não estava acostumado àquilo. Então disse Davi a Saul: Não posso andar com isto, pois não estou acostumado. E Davi tirou aquilo de sobre si.
40 Mẹ wọ, ọtzọkha ochikhura kwẹ, ochina k'ehekha otzekha atza azen p'akwọhng-ọkwọhnga k'ẹttẹri, okhe bẹ k'ẹkpa ch'ọbhaak, obiro ọtzọkha ibhar-atza sẹ otzima k'ọbọhk orenga otzor oPhilistiya-jinọng nwuma ka for.
40 Então tomou na mão o seu cajado, escolheu do ribeiro cinco seixos lisos e pô-los no alforje de pastor que trazia, a saber, no surrão, e, tomando na mão a sua funda, foi-se chegando ao filisteu.
41 Ayongi mẹ, oPhilistiya-jinọng nwa, otzim-ọkhọnkpa kwẹ om-orenga k'itzitzikha otzor Devid ka for.
41 O filisteu também vinha se aproximando de Davi, tendo a: sua frente o seu escudeiro.
42 Mada oPhilistiya-jinọng nwa ore bi, Devid ode nnwa-nnwa, kw'ojibhi odikkobh obiro ojibh ka for, ọn-ọrẹ-ẹ ọkhara.
42 Quando o filisteu olhou e viu a Davi, desprezou-o, porquanto era mancebo, ruivo, e de gentil aspecto.
43 Oben Devid bi, “Ngeri ẹpfa k'itzitzikha sọ ọ, kw'atzim nchi bi, akwa arim-m abẹ?” Mẹ wọ, oPhilistiya-jinọng nwa otzima che p'akha pẹ ọsaakhi Devid.
43 Disse o filisteu a Davi: Sou eu algum cão, para tu vires a mim com paus? E o filisteu, pelos seus deuses, amaldiçoou a Davi.
44 OPhilistiya-nọng nwa oben bi, “Renga baang-m ka, mbọkh-ọ, ndọkha ayaara pọ pa for nnang ọnọhn f'ẹrọng, ọmaana nden s'ẹtzam.”
44 Disse mais o filisteu a Davi: Vem a mim, e eu darei a tua carne às aves do céu e às bestas do campo.
45 Devid e, obhina oPhilistiya-jinọng nwa bi, “Kọ atzim ọkkangkkaang, ọmaana oyuk ttara ọkhọhn bi, akwu arim-m abẹ, yina, kaam nkwu ttara che ch'Ọvaar Ibinọkpaabyi kw'Ẹfa biphyir, kw'ode Ibinọkpaabyi kw'agbong-nọng p'Israẹl, pa kọ am-akkaara ẹmma.
45 Davi, porém, lhe respondeu: Tu vens a mim com espada, com lança e com escudo; mas eu venho a ti em nome do Senhor dos exércitos, o Deus dos exércitos de Israel, a quem tens afrontado.
46 Mẹ wọ, mayina, Ọvaar Ibinọkpaabyi ọ́tzọkh-ọ ókhe-m ka mbọhk, ifha kaam ḿfhọ-ọ, ḿbiri ḿkpaara eho chọ. Mayina, kaam ńdọkha abukhi p'agbong-nọng mba p'aPhilistiya ńnang ọnọhn f'ẹrọng, ọmaana nden s'ẹtzam, ifha ọyagbin biphyir óronga bi, Ibinọkpaabyi kw'anọng p'Israẹl owobh kẹ.
46 Hoje mesmo o Senhor te entregará na minha mão; ferir-te-ei, e tirar-te-ei a cabeça; os cadáveres do arraial dos filisteus darei hoje mesmo às aves do céu e às feras da terra; para que toda a terra saiba que há Deus em Israel;
47 Anọng mba biphyir p'atzobh ma, aronga bi, ọkkangkkaang ọmaana ọkhọhn araang p'Ọvaar Ibinọkpaabyi om-otzima ọkkaana anọng, da erima nda ede ch'Ọvaar Ibinọkpaabyi, kẹ wọ ọ́tzọkha bọng ókhe man ka mbọhk.”
47 e para que toda esta assembléia saiba que o Senhor salva, não com espada, nem com lança; pois do Senhor é a batalha, e ele vos entregará em nossas mãos.
48 Mada oPhilistiya-jinọng nwa oreng ọbaanga bi orima Devid abẹ, Devid ọn-ọrọbh otzor-ẹ ka for k'ọkpaama.
48 Quando o filisteu se levantou e veio chegando para se defrontar com Davi, este se apressou e correu ao combate, a encontrar-se com o filisteu.
49 Devid ọnọhma ọbọhk k'ẹkpa chẹ ọrọbha ọtza okhe k'ibhar-atza sẹ, ọtzọbh oPhilistiya-jinọng nwa m'itzitzikha-ttem. Ọtza nwuma otzor-otzor ọnwẹ-ẹ k'itzitzikha-ttem, otto okhubha itzitzikha m'irerek.
49 E Davi, metendo a mão no alforje, tirou dali uma pedra e com a funda lha atirou, ferindo o filisteu na testa; a pedra se lhe cravou na testa, e ele caiu com o rosto em terra.
50 Mẹ wọ, wa Devid otzima ibhar-atza sẹ-sẹ ọmaana ọtza okhema oPhilistiya-jinọng nwa, kaambi da iwa oni ọkkangkkaang otzim, wa okhebha mẹ ọfhẹ-ẹ.
50 Assim Davi prevaleceu contra o filisteu com uma funda e com uma pedra; feriu-o e o matou; e não havia espada na mão de Davi.
51 Devid ottima ẹbhar otza okhebh-ẹ kẹ da otto, ọrọbha ọkkangkkaang kw'oPhilistiya-jinọng nwuma k'ọpa kwẹ. Mẹ wọ, otzima ọkkangkkang nwuma ọkpaar-ẹ eho bi tteng.
51 Correu, pois, Davi, pôs-se em pé sobre o filisteu e, tomando a espada dele e tirando-a da bainha, o matou, decepando-lhe com ela a cabeça. Vendo então os filisteus que o seu campeão estava morto, fugiram.
52 Mẹ wọ, ajinọng p'Israẹl ọmaana pa Juda am-awuri amọng, achina ororo akhubh aPhilistiya ka nnam maa, bẹ atza apyiri k'ebhonho cha Gat, ọmaana mbaakhamma s'Ẹkrọn. Abukhi pabẹ ayima m'ọkkadeden kw'achin Sharayim maa apyiri Gat ọmaana Ẹkrọn.
52 Então os homens de Israel e de Judá se levantaram gritando, e perseguiram os filisteus até a entrada de Gai e até as portas de Ecrom; e caíram os feridos dos filisteus pelo caminho de Saraim até Gate e até Ecrom.
53 Mada anọng p'Israẹl akpa nnam kẹ da bẹ akhubhi aPhilistiya, bẹ atzima ẹkhakhaama ch'ẹhaabh-ọhaabh cha bẹ achi ọgbọm atzima afona k'ibhingabe s'aPhilistiya, akhuna.
53 Depois voltaram os filhos de Israel de perseguirem os filisteus, e despojaram os seus arraiais.
54 Wa Devid otzima eho ch'oPhilistiya-jinọng nwuma, ọbhana ka Jẹrusalẹm, ọtzọkha egbongkpo py'oPhilistiya-jinọng nwa, ohok k'ikhira sẹ.
54 Davi tomou a cabeça do filisteu e a trouxe a Jerusalém; porém pôs as armas dele na sua tenda.
55 Mada Saul ore da Devid om-ofona bi, otza orima oPhilistiya-jinọng nwa abẹ, wa ọbọbh Abnẹr kw'ode odenho kw'agbong-nọng bi, “Odikkobh nwa ode nnwa kw'anyi o?”
55 Quando Saul viu Davi sair e encontrar-se com o filisteu, perguntou a Abner, o chefe do exército: De quem é filho esse jovem, Abner? Respondeu Abner: Vive a tua alma, ó rei, que não sei.
56 Mẹ wọ, ọvaarnọng oben bi, “Rọhng atza aronga ọnọng kw'ode otte kw'odikkobh nnwa nwa.”
56 Disse então o rei: Pergunta, pois, de quem ele é filho.
57 Mada Devid ofon kẹ da ofhu oPhilistiya-jinọng nwa okhuna bi, kpaar, Abnẹr otzim-ẹ k'ọbọhk ochena Saul, da otzim-otzim eho ch'oPhilistiya-jinọng nwa ma mbọhk.
57 Voltando, pois, Davi de ferir o filisteu, Abner o tomou consigo, e o trouxe à presença de Saul, trazendo Davi na mão a cabeça do filisteu.
58 Mẹ wọ e, Saul ọbọbh-ẹ bi, “Odikkobh, kọ ade nnwa kw'anyi?”
58 E perguntou-lhe Saul: De quem és filho, jovem? Respondeu Davi: Filho de teu servo Jessé, belemita.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Samuel 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.