João 1
LIF_DEV vs NAA
1 तोलिङ्सोमुओ इक्सादिङ् खाम्बेःक्माल्ले़न् नावागे़न् चइःत् ने़मानुःल्ले़ तगिए, निङ्वाॽफु पाःन्जाक्किन्वये़रो॥ निङ्वाॽफु पाःन्जाक्किन् निङ्वाॽफुमाङ्ङिन्नु वये़ हे़क्क्याङ् खुने़ॽग निङ्वाॽफुमाङ् वये़रो॥
1 No princípio era o Verbo, e o Verbo estava com Deus, e o Verbo era Deus.
2 खुने़ॽग तोलिङ्सोमुओ निङ्वाॽफुमाङ्ङिन्नु वये़रो॥
2 Ele estava no princípio com Deus.
3 खुने़ॽलाम्मे नावागे़न् चइःत्तोबा काक् पाःन्हाॽ पोःक्खे़बारो॥ हे़क्क्याङ् कन् के़बोःङ्बाहाॽओ खुने़ॽ मे़ःन्ने थेधिक्काङ्मे़बोःक्खे़न्॥
3 Todas as coisas foram feitas por ele, e, sem ele, nada do que foi feito se fez.
4 ने़त्तिगे़न् हिङ्मन्निन् खुने़ॽनु वये़रो॥ हे़क्क्याङ् खे़न् ने़त्तिगे़न् हिङ्मन्निल्ले़ काक् मे़न्छाम् याप्मिहाॽ से़न्दाङ्गे़न् ओःत्ति पिरुसिरो॥
4 A vida estava nele e a vida era a luz dos homens.
5 खे़न् से़न्दाङ्गे़न् ओःत्तिःङ्ग माक्चिगे़न् खादाम्मो ओःत्लो, कर माक्चिगे़न् खादाम्माल्ले़ आप्फाल्ले़आङ् से़न्दाङ्गे़न् ओःत्तिःन् मे़न्नाःन्ने वाॽरो॥
5 A luz resplandece nas trevas, e as trevas não prevaleceram contra ela.
6 निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ पाङ्घुबा मनाधिक् वये़॥ खे़ल्ले़ कुमिङ्ङिङ्ग युहुन्ना वये़रो॥
6 Houve um homem enviado por Deus, e o nome dele era João.
7 काक् मे़न्छाम्गे़न् याप्मिहाॽरे़ खे़न् से़न्दाङ्गे़न् ओःत्तिःन् नसाःन् मे़जोगुर फाॽआङ् खे़न् ओःत्तिःल्ले़ कुयाःम्बेओ तोःन्दि पिसे़ खुने़ॽ त्ये़बारो॥
7 Este veio como testemunha para testificar a respeito da luz, para que todos viessem a crer por meio dele.
8 युहुन्नाःन् आबाङेग से़न्दाङ्गे़न् ओःत्ति मे़वये़न्, खुने़ॽग से़न्दाङ्गे़न् ओःत्तिःल्ले़ कुयाःम्बेओ मनाहाॽ मे़त्छे़रक् त्ये़बारो॥
8 Ele não era a luz, mas veio para dar testemunho da luz,
9 के़रे़क् मे़न्छाम् सुवाङ्हाॽ ओःत्ति के़बिबा खे़न् से़क्खादिङ् से़न्दाङ्गे़न् ओःत्तिःन्इक्सादिङ् खाम्बेःक्मो के़दाःबा वये़रो॥
9 a verdadeira luz, que, vinda ao mundo, ilumina toda a humanidade.
10 खुने़ॽ इक्सादिङ् खाम्बेःक्मो वये़ हे़क्क्याङ् खुने़ॽए इक्सादिङ् खाम्बेःक्माल्ले़न् नावागे़न् चइःत् ने़स्सुसाङ् खे़प्मो त्ये़ःल्ले़ खे़ल्ले़ कुसिङ् मे़निःत्तुन्लो॥
10 O Verbo estava no mundo, o mundo foi feito por meio dele, mas o mundo não o conheceu.
11 अक्खेलॽरिक् खुने़ॽ आबाङे कुमनाहाॽओ त्ये़साङ् खे़ङ्हाॽरे़ खुने़ॽ मे़न्दाःक्तुन्लो॥
11 Veio para o que era seu, e os seus não o receberam.
12 कर खुने़ॽ नसाःन् के़जोःक्पाहाॽ नु निङ्वाॽओ के़दाःक्पाहाॽ के़रे़क् निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ कुमुॽइदाङ्साः पोःङ्मा युक् पिरुसिरो॥
12 Mas, a todos quantos o receberam, deu-lhes o poder de serem feitos filhos de Deus, a saber, aos que creem no seu nome,
13 खे़ङ्हाॽग मा-बालाम् सामे़वाःन्छिङ्बा नु मे़न्छाम् निङ्वाॽलाम्बा सा-ए मे़बोःक्खे़बा मे़ःन्, कर निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ खे़ङ्हाॽ आबाङे कुस्साः चोगुसिबारो॥
13 os quais não nasceram do sangue, nem da vontade da carne, nem da vontade do homem, mas de Deus.
14 निङ्वाॽफु पाःन्जाक्किन् नासिङ्गे़न् थक्लादिङ् पोःक्खे़आङ् इक्सादिङ् खाम्बेःक्मो आनिॽ लुम्मो वये़रो॥खुने़ॽग लुङ्गुम् नु से़क्खाःल्ले़ कुधिम् चोगे़आङ् कुमिमिदिङ्ङिन् आनिःसुम्माङ् आवाॽरो॥ खे़न् मिमिदिङ्ङिन् पानुदिङ् पाः निङ्वाॽफुमाङ्लाम् के़दाःबा थिक्लक् कुस्साःल्ले़न् हे़क्तङ्बा चोगे़रो॥
14 E o Verbo se fez carne e habitou entre nós, cheio de graça e de verdade, e vimos a sua glória, glória como do unigênito do Pai.
15 युहुन्नाःल्ले़ खुने़ॽ कुयाःम्बेओ मनाहाॽ यम्बा इक्लाःल्ले़ अक्खे मे़त्तुसि, “इङ्गाॽ खुने़ॽ कुयाःम्बेओ अक्खेलॽरिक् पाःत्तुङ्ङाङ् वये़, ‘आएगाङ् के़दाःबाङ्ग इङ्गाॽनुःल्ले़ पयम् यम्बारो, थेआङ्भे़ल्ले़ खुने़ॽ इङ्गाॽनुःल्ले़आङ् तगिसा वये़रो॥’”
15 João dá testemunho a respeito dele e exclama: — Este é aquele de quem eu dizia: “Ele vem depois de mim, mas é mais importante do que eu, pois já existia antes de mim.”
16 खुने़ॽ कुलुङ्गुम् कुधिम्लाम् हाङ्वासाम्मे हाङ्वासाम् आघोःसुम्माङ् आवाॽरो॥
16 Porque todos nós temos recebido da sua plenitude e graça sobre graça.
17 थेआङ्भे़ल्ले़ निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ साम्योथिम्मिन् मोसालाम्बा आबिरे़, कर लुङ्गुम्मिन् नु से़क्खाःङ्ग ये़सु ख्रिस्तलाम्बाए त्ये़बारो॥
17 Porque a lei foi dada por meio de Moisés; a graça e a verdade vieram por meio de Jesus Cristo.
18 निङ्वाॽफुमाङ्ङिङ्ग आत्तिल्ले़आङ् आप्फाल्ले़आङ् मे़न्निए वाॽरो, कर पानुदिङ् पाः निङ्वाॽफुमाङ्ङिन्नु सोरिक् के़वाॽबा थिक्लक् कुस्साःल्ले़ निङ्वाॽफुमाङ्ङिन् ओसेःन्दाङ् चोगुआङ् वाॽरो॥
18 Ninguém jamais viu Deus; o Deus unigênito, que está junto do Pai, é quem o revelou.
19 यरुसले़म्बा यहुदि लाम्लोःबाहाॽरे़ निङ्वाॽफुसाम्बाहाॽ नु माङ्हिम्मो सेवा के़जोःक्पा ले़बिहाॽ युहुन्नाओ खे़ने़ॽ हाःत्ने़न्बे? लॽरिक् सेःन्दोःसे़ मे़बाङ्सुसिल्ले़ युहुन्नाःल्ले़ कुदोःन्दिन् अक्तङ्बा चोगे़रो॥
19 Este foi o testemunho de João, quando os judeus lhe enviaram de Jerusalém sacerdotes e levitas para perguntar: “Quem é você?”
20 युहुन्नाःल्ले़ इङ्गाॽ निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ सेःन्दुबा ख्रिस्त मे़ःन्नारो लॽरिक् कुदोःप्मा नोगप् पिरुसि॥
20 Ele confessou e não negou; confessou: — Eu não sou o Cristo.
21 हे़क्केःल्ले़ खे़ङ्हाॽरे़ सेःन्मे़दोसु, “हे़क्केने़ फाॽग्र खे़ने़ॽ हाःत्ने़बे? खे़ने़ॽ माङ्निङ्वाॽपाःन् के़बाःप्पा एलियाःन्ने़न्बि?”युहुन्नारे़ खे़ङ्हाॽ मे़त्तुसि, “इङ्गाॽ मे़ःन्नाॽरो॥” खे़ङ्हाॽरे़ याम्मो सेःन्मे़दोसु, “खे़ने़ॽ माङ्निङ्वाॽपाःन् के़बाःप्पाने़बि?” इङ्गाॽ मे़ःन्नाॽरो लॽरिक् याम्मो मे़त्तुसि॥
21 Diante disso, lhe perguntaram: — Quem é você, então? Você é Elias? Ele disse: — Não sou. Então perguntaram: — Você é o profeta? Ele respondeu: — Não, não sou.
22 हे़क्केःल्ले़ खे़ङ्हाॽरे़ याम्मो सेःन्मे़दोसु, “हे़क्केने़ फाॽग्र खे़ने़ॽ हाःत्ने़बे? आनिगे़ याप्मि के़बाङ्बाहाॽ थे नोगप् पिरुम्सिम्बे़बाबे? खे़ने़ॽ हाःत्ने़बे फाॽआङ् से़क्खा याप्मि आमे़त्ते़ॽओ?”
22 Disseram-lhe, então: — Diga quem é você, para podermos dar uma resposta àqueles que nos enviaram. O que é que você diz a respeito de si mesmo?
23 युहुन्नारे़ माङ्निङ्वाॽपाःन् के़बाःप्पा यसैयाःल्ले़ कुबाःन् सुत्लाओ खे़ङ्हाॽ नोगप् पिरुसि,
23 Então ele respondeu: — Eu sou “a voz do que clama no deserto: Endireitem o caminho do Senhor”, como disse o profeta Isaías.
24 हे़क्क्याङ् यहुदिहाॽरे़ मे़बाङ्घुसिबा खे़न् फरिसिहाॽरे़
24 Ora, os que haviam sido enviados eram do grupo dos fariseus.
25 खे़ने़ॽ निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ के़सेःन्दे़बा ख्रिस्त, एलिया हे़क्क्याङ् आनिगे़ हाङ्घुम्बे़बा माङ्निङ्वाॽपाःन् के़बाःप्पे़न्नाङ् मे़ःन्ने़ फाॽग्र थेआङ् बप्तिस्मा के़बिरुसिबाबे लॽरिक् सेःन्मे़दोसु॥
25 E perguntaram a João: — Então por que você batiza, se não é o Cristo, nem Elias, nem o profeta?
26 हे़क्केःल्ले़ युहुन्नारे़ खे़ङ्हाॽ नोगप् पिरुसि, “इङ्गाॽग च्वाःत्तिल्ले़ बप्तिस्मा पिरुङ्सिङ्लो, कर खिनिॽ लुम्मो कुसिङ् के़न्निःत्तुम्मिन्बा मनाधिक् वाॽरो॥
26 João respondeu: — Eu batizo com água, mas no meio de vocês está alguém que vocês não conhecem.
27 इङ्गाॽ आएगाङ् के़दाःबाङ्ग खुने़ॽएरो॥ इङ्गाॽग योःक् कुइसिःक् कुलाङ्सुःप्नाम्हाॽ फाःङ्माआङ् मे़लाॽआन्लो॥”
27 Ele vem depois de mim, mas não sou digno de desamarrar as correias das suas sandálias.
28 कन् पाःन्निङ्ग यर्दन यङ्घङ्ङिल्ले़ नाधाःम्बिबा बे़थानि पाङ्भेॽओ पोःक्खे़आङ् वये़, खे़प्मोए युहुन्नाःल्ले़ बप्तिस्मा पिरुसिर यागे़रो॥
28 Essas coisas aconteceram em Betânia, do outro lado do Jordão, onde João estava batizando.
29 कुदाःन्दिक्मा युहुन्नाःल्ले़ ये़सुःन् खुने़ॽ ले़प्माङ् फे़रे़र पत्छे़बा निःसुआङ् अक्खे पाःत्तु, “ओमे़त्ते़म्मे़ॽ, इक्सादिङ् खाम्बेःक्मोबा लायो लासोःत्हाॽ के़गुबाआङ् के़देॽबा निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ कुमे़ल्लुक्साःन्खा फे़न्ल पत्लो!
29 No dia seguinte, vendo que Jesus vinha em sua direção, João disse: — Eis o Cordeiro de Deus, que tira o pecado do mundo!
30 आएगाङ् के़दाःबाङ्ग इङ्गाॽनुःल्ले़ पयम् यम्बारो, थेआङ्भे़ल्ले़ खुने़ॽ इङ्गाॽनुःल्ले़आङ् तगिसा वये़रो लॽरिक् इङ्गाॽ खुने़ॽ कुयाःम्बेओए पाःत्तुङ्ङाङ् वये़बारो॥
30 Este é aquele a respeito de quem eu falava, quando disse: “Depois de mim vem um homem que é mais importante do que eu, porque já existia antes de mim.”
31 तगिग इङ्गाॽ आबाङेआङ् खुने़ॽ कुसिङ् मे़न्निःत्ते वयाङ् कर खुने़ॽ इस्राइल लाजेॽओ ओसेःन्धाक्सिङ्ल फाॽआङ् च्वाःत्तो बप्तिस्मा पिरुङ्सिङ्ल त्याङ्बारो॥”
31 Eu mesmo não o conhecia, mas vim batizando com água a fim de que ele fosse manifestado a Israel.
32 हे़क्क्याङ् युहुन्नाःल्ले़ याम्मो पाःत्तु, “इङ्गाॽ सेसेमाङ्ङिन् साङ्ग्राम्पेदाङ्ङोलाम् पुत्तुःक्के हे़क्के खुने़ॽओ चुक्ते़आङ् युङे़बा निःसुङ्लो
32 E João testemunhou, dizendo: — Vi o Espírito descer do céu como pomba e pousar sobre ele.
33 खुने़ॽए ख्रिस्तरो फाॽआङ् कुसिङ् मे़न्निःप्पे़न्लो, कर च्वाःत्तो बप्तिस्मा पिसे़ याप्मि के़बाङ्बा निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ आत्तिन् सम्दाङ् सेसेमाङ्ङिन् युःआङ् चुक्पा के़निःसुॽ, खे़ने़ॽ के़हाङ्घुबाङ्ग खुने़ॽएरो, हे़क्क्याङ् खुने़ॽए सेसेमाङ्ङिल्ले़ बप्तिस्मा पिरुसिॽ फाॽआङ् मे़त्ताङ्लो॥
33 Eu não o conhecia; aquele, porém, que me enviou a batizar com água me disse: “Aquele sobre quem você vir descer e pousar o Espírito, esse é o que batiza com o Espírito Santo.”
34 हे़क्क्याङ् कन् पाःन्हाॽ ये़सुओ पोःक्खे़बा निःसुङ्ङाङ् खुने़ॽए निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले कुस्साःफाॽआङ् कुसिङ् निःत्तुङ्ङाङ् मनाहाॽ तोःन्दि पिरुङ्सिङ्लो॥”
34 Pois eu mesmo vi e dou testemunho de que ele é o Filho de Deus.
35 कुदाःन्दिक्मा याम्मो युहुन्नाःन् ने़प्फु कुहुॽसाम्बाहाॽनु खे़प्मो वये़ल्ले़,
35 No dia seguinte, João estava outra vez na companhia de dois dos seus discípulos
36 ये़सुःन् खुनिॽ पेसाङ्लाम् पेर पत्छे़बा निःसुआङ् युहुन्नाःल्ले़ खुने़ॽ ओमे़त्तुर अक्खे पाःत्तु, “निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ कुमे़ल्लुक्साःन् ओमे़त्ते़म्मे़ॽ!”
36 e, vendo Jesus passar, disse: — Eis o Cordeiro de Deus!
37 युहुन्नाःल्ले़ हे़क्के पाःत्तुबा कुहुॽसाम्बाहाॽरे़ खे़प्से़त्छुआङ् ये़सुःन् तिम्दे़सुरो॥
37 Os dois discípulos, ouvindo-o dizer isso, seguiram Jesus.
38 ये़सुःन् एगाङ् हिसिङ्ङिल्ले़ खे़ङ्हाॽ कुएगाङ् फे़रे़त्छिबा निःसुसिआङ् सेःन्दोसुसि, “खिन्छिॽ थे़माःन् के़गोःत्छुर के़वाॽसिबाबे?” खे़ङ्हाॽरे़ नोगप् पिरे़त्छु, “रब्बि (खे़न् फाॽइङ्ग ‘सिक्साम्बे’ पोःङ्लो) खे़ने़ॽ आत्तो के़याःक्पे?”
38 E Jesus, voltando-se e vendo que o seguiam, disse-lhes: Eles disseram: — Rabi, onde o senhor mora? (“Rabi” quer dizer “Mestre”.)
39 ये़सुरे़ खे़ङ्हाॽ मे़त्तुसि, “फे़रे़त्छे़ॽआङ् ओमे़त्ते़त्छे़ॽ॥” हे़क्क्याङ् खे़ङ्हाॽ कुमुक् लिसि (४) मुक्ते़आङ् वये़ल्ले़ पेसिआङ् खे़ङ्हाॽरे़ ये़सुःन् युङे़बा ते़न्निन् ओमे़त्ते़त्छु॥ खे़ङ्हाॽ खे़न् ये़न् ये़सुःन्नुए याःक्ते़त्छिरो॥
39 Jesus respondeu: Então eles foram, viram onde Jesus estava morando e ficaram com ele aquele dia. Eram mais ou menos quatro horas da tarde.
40 खे़न् ने़प्फुहाॽओ थिक्किङ्ग सिमोन पत्रुसरे़ कुन्साॽ आन्द्रियासे़न् वये़रो॥ खुने़ॽग बप्तिस्मा के़बिबा युहुन्नाःल्ले़ पाःत्तुबा के़घे़म्बा नु ये़सुःन्नु लाङ्गे़घेःक्पा वये़रो॥
40 André, o irmão de Simão Pedro, era um dos dois que tinham ouvido o testemunho de João e seguido Jesus.
41 अन्द्रियासरे़ काक्नु तगि कुम्भुॽ सिमोने़न्तुमुआङ् मे़त्तु, “आन्छिगे़ मसिह मे़प्मनाबा निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ सेःन्दुबा ख्रिस्ते़न्तुमे़त्छुगे़रो” (ग्रिक पाःन्दाङ्ङो “‘ख्रिस्त’ पोःङ्, हिब्रु पाःन्दाङ्ङो ‘मसिह’” पोःङ्लो)॥
41 Ele encontrou primeiro o seu próprio irmão, Simão, a quem disse: — Achamos o Messias! (“Messias” quer dizer “Cristo”.)
42 हे़क्क्याङ् अन्द्रियासरे़ सिमोने़न् ये़सुरो तारुल्ले़ ये़सुरे़ नुःरिक् ओमे़त्तुर अक्खे मे़त्तु, “खे़ने़ॽग युहुन्नाःल्ले़ कुस्साः सिमोन्ने़रो, हे़क्क्याङ् खे़ने़ॽग के़फास लॽरिक् के़म्मे़त्लो” (खे़न् फाॽइङ्ग “पत्रुस” पोःङ्)॥
42 E o levou a Jesus. Jesus olhou para ele e disse:
43 हे़क्क्याङ् कुदाःन्दिक्मा ये़सुरे़ गालिल थुम्मो पेःक्मा निङ्वाॽ चोगु॥ खुने़ॽ फिलिप्पे़न् तुमुआङ् अक्खे मे़त्तु, “इङ्गाॽ तिम्दाङ्ङे़ॽओ॥”
43 No dia seguinte, Jesus resolveu ir para a Galileia e encontrou Filipe, a quem disse:
44 आल्ल फिलिप्पे़ङ्ग, आन्द्रियास नु पत्रुसरे़ खुन्छिॽ बे़थसेदा पाङ्जुम् के़युङ्बा वये़रो॥
44 Esse Filipe era de Betsaida, cidade de André e de Pedro.
45 फिलिपरे़ नाथाने़ल्ले़न् तुमुआङ् मे़त्तु, “आनिगे़ग मोसा नु माङ्निङ्वाॽपाःन् के़बाःप्पाहाॽरे़आङ् साम्योसाप्लाओ मे़साप्तुआङ् के़बप्पा युसुफरे़ कुस्साः नासरतबा ये़सुःन् तुमुम्बे़रो॥”
45 Filipe encontrou Natanael e lhe disse: — Achamos aquele de quem Moisés escreveu na Lei, e a quem se referiram os profetas: Jesus, o Nazareno, filho de José.
46 हे़क्केःल्ले़ नाथाने़लरे़ कुनिङ्वाॽ मये़र पाःत्तु, “मे़ःम्बे़! नासरतलाम् नुःबा पाःन्हाॽ ताबि हौ?”हे़क्केःल्ले़ फिलिपरे़ मे़त्तु, “खे़ने़ॽ आबाङे फे़रे़ॽआङ् ओमे़त्ते़ॽओ॥”
46 Então Natanael perguntou: — De Nazaré pode sair alguma coisa boa? Filipe respondeu: — Venha ver!
47 ये़सुरे़ नाथाने़ल्ले़न् निःत्ताङ् फे़रे़र पत्छे़बा निःसुआङ् मे़त्तु, “ओमे़त्ते़म्मे़ॽओ, से़क्खाबा इस्राइलिःन् फे़न्ल पत्लो॥ खुने़ॽ कुनिङ्वाॽबो थेआङ् ताप्फे़ःम्बा होःप्लो॥”
47 Jesus viu Natanael se aproximar e disse a respeito dele:
48 हे़क्केःल्ले़ नाथाने़लरे़ सेःन्दोसु, “मे़ःम्बे़, खे़ने़ॽ आक्खेलॽरिक् इङ्गाॽ कुसिङ् के़निःत्ताङ्बे?” ये़सुरे़ नोगप् पिरु, “फिलिपरे़ मे़न्उःत्ते के़वये़ल्ले़सा खे़ने़ॽग पःत्छेॽ बुङ्मो के़वये़बा निःने़रो॥”
48 Natanael perguntou a Jesus: — De onde o senhor me conhece? Jesus respondeu:
49 नाथाने़लरे़ नोगप् पिरु, “सिक्साम्बे, खे़ने़ॽग निङ्वाॽफुसाःने़रो, खे़ने़ॽग इस्राइलबा हाङ्ने़रो॥”
49 Então Natanael exclamou: — Mestre, o senhor é o Filho de Deus! O senhor é o Rei de Israel!
50 ये़सुरे़ खे़न् मे़त्तु, “मे़ःम्बे़! खे़ने़ॽ पःत्छेॽ बुङ्मो के़वये़बा निःने़ लॽरिक् मे़त्ने़बाल्ले़ चोगुल्ले़सा नसाःन् के़जोगुबाबि? कर कन्नुःल्ले़आङ् यम्बा पाःन्हाॽ के़निःसुॽरो॥”
50 Ao que Jesus lhe respondeu:
51 खुने़ॽ आल्लसाङ् योॽरुर पाःत्तु, “खे़ने़ॽ से़क्खाए मे़त्ने़ॽ, साङ्ग्राम्पेदाङ्ङिन् हन्नाङ् निङ्वाॽफुमाङ्ङिल्ले़ कुमाङ्लाइङ्बाहाॽ मे़न्छाम्साःओमे़युबा नु थाःङ् मे़बेःक्पा के़निःसुसिॽरो॥”
51 E acrescentou:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?