Daniel 2
IZZ vs NAA
1 O be l'apha, kwe Nebukadineza apha labọ, ọ watarụ abụru eze; ọ rwọkashia nrwọ. Nrwọ ono nọdu atsụ iya l'ẹhu shii. Ọphu mgbẹnya ekweẹdu iya atụtu.
1 No segundo ano do seu reinado, Nabucodonosor teve uns sonhos que o deixaram perturbado e sem poder dormir.
2 Tọbudu iya bụ; eze zia g'e je ekuaru iya ndu jibya; mẹ ndu agwụgwo; mẹ ndu karụ akaka; mẹ ndu maru ẹnya kpokpode g'ẹphe bya ezeeru iya nrwọ ono, ọ rwọru ono. Ẹphe tụko bya bya akụru l'iphu eze.
2 Então o rei mandou chamar os magos, os encantadores, os feiticeiros e os caldeus, para que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Eles vieram e se apresentaram diante do rei.
3 Eze sụ phẹ: “Mu rwọru nrwọ; ọ bụru iphe, atsụ mu l'ẹhu shii gẹ mu eeshi maru ishi nrwọ ono.”
3 Ele lhes disse: — Tive um sonho e fiquei perturbado, querendo saber que sonho foi esse.
4 Ndu maru ẹnya kpokpode bya egude opfu ndu Arámu pfuru nụ eze sụ iya: “Gụbe eze; nọdukwa ndzụ ojejoje! Jiko zenaaru anyịbe ohu ngu phẹ nrwọ ọbu g'anyi akọoru ngu iphe, bụ ishi iya.”
4 Os caldeus disseram ao rei em aramaico: — Que o rei viva eternamente! Conte o sonho a estes seus servos, e daremos a interpretação.
5 Eze bya eyeeru ndu maru ẹnya kpokpode ono ọnu sụ phẹ: “Mu gbuwaru iya unu tororo. Unu -emedu g'a maru iphe, mu rwọru maru iphe, bụ ishi iya; l'a lakashịa unu iphuriba iphuriba wụshi; l'e mee ụlo unu g'ọ bụgbaaru ikpọzu.
5 Mas o rei respondeu aos caldeus: — Uma coisa é certa: se não me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês serão despedaçados, e as casas de vocês serão reduzidas a ruínas.
6 Obenu lẹ-a; teke ọ bụ l'unu meru; a maru iphe, mu rwọru bya amaru iphe, ishi iya bụ; mu emeeru unu iphe-ọma, ha shii; bua unu obunggo; bya akwabẹ unu oke ùbvù, parụ ẹka. Noo g'o gude mu sụ unu-a; unu kọoru mu iphe, mu rwọru; unu akọo iphe, ishi iya bụ.”
6 Mas, se me contarem o sonho e a sua interpretação, vocês receberão de mim dádivas, prêmios e grandes honras. Portanto, contem-me o sonho e a sua interpretação.
7 Ẹphe byakwa eyeeru iya ọnu k'ugbo ẹbo sụ iya: “Jiko g'eze zeerụro ndu bụ ohu iya iphe, ọ rwọru; g'a kọoru iya iphe, ishi iya bụ.”
7 Os caldeus responderam pela segunda vez: — Que o rei conte o sonho a estes seus servos, e nós lhe daremos a interpretação.
8 No iya; eze sụ phẹ: “Iphe, mu makahakpọoru nta-a bụ l'ọo mbọku bẹ unu achịla; noo kẹle ọphu unu a-nyata bụ lẹ mu gbuwaru unu opfu tororo.
8 O rei respondeu: — Bem percebo que vocês estão querendo ganhar tempo, porque sabem que o que eu disse está resolvido,
9 Lẹ-a: Ọ -bụru l'unu te emeduru g'a maru iphe, mu rwọru lẹ nrwọ-a; bẹ e kpeakwaru unu ikpe lanụ kabuaru unu; noo l'unu chịwaru idzu l'unu a-bya anọdu adzụshi ụka; epfushi opfu, rehuru erehu l'iphu mu gbiriri jasụ mbọku agbanwee. Ọo ya bụ; unu -kọoru mu iphe, mu rwọru lẹ nrwọ-a; mu amakwanụru l'unu a-dụ-a ike kọo iphe, ishi iya bụ.”
9 isto é, se não me contarem o sonho, todos vocês receberão a mesma sentença. Vocês combinaram dizer palavras mentirosas e perversas na minha presença, esperando que a situação mude. Portanto, contem-me o sonho, e saberei que vocês podem me dar a interpretação.
10 Ndu ono, maru ẹnya kpokpode ono bya asụ eze: “Ọ tọ dụkwa nemadzụ, nọ l'eliphe-a, a-dụ ike meeru eze iphe ono, oopfu g'e meeru iya ono. Ọphu ọ dụkwa eze g'údù iya; ọzoo ike iya ahahabe, sụjewaru ndu jibya alị iya; ọzoo ndu emeje ọmamanshi; ọzoo ndu maru ẹnya kpokpode g'ẹphe meeru iya ẹgube iphe ọwa-a, ị sụru g'e meeru ngu-a.
10 Os caldeus responderam na presença do rei: — Não há nenhum mortal sobre a face da terra que possa fazer o que o rei exige. Nunca houve um rei, por maior e mais poderoso que fosse, que tenha exigido semelhante coisa de um mago, encantador ou caldeu.
11 Iphe, gụbe eze sụru g'e meeru ngu shihunụkakwaru ike. Ọphu ọ dụdu nemadzụ adụ ike ekpuha iya egoshi eze; ghahaẹpho agwa agwa; ọphu ẹphe lẹ nemadzụ ebukwanụ.”
11 Isso que o rei exige é difícil, e não há ninguém que o possa revelar diante do rei, a não ser os deuses, e estes não moram entre os mortais.
12 Ọ bụru iphe ono meru g'o gude ẹhu ghuahaa eze eghu shingushingu; ẹhu gbangahụ iya. Ọ tụa ekemu sụ g'a tụkokpoepho ndu maru iphe l'alị Bábilọnu gbushikọta.
12 Ao ouvir isto, o rei ficou tão irado e furioso, que mandou matar todos os sábios da Babilônia.
13 Ekemu eze ono tụkonu ẹkameka jedzuru l'a sụru g'a tụko ndu maru iphe gbushia. E yenu nemadzụ g'ẹphe je achọ Danẹlu yẹe ọ̀nyà iya phẹ g'e gbua phẹ.
13 Saiu o decreto, segundo o qual os sábios deviam ser mortos. Foram buscar também Daniel e os seus companheiros, para que fossem mortos.
14 O be teke Ariyọku, bụ onye-ishi ndu nche eze tụgburu jeshia egbushi ndu bụkota ndu maru iphe l'alị ndu Bábilọnu; Danẹlu bya ejikpọepho obu oyi gude mmamiphe yeeru iya ọnu.
14 Então Daniel, com cautela e prudência, foi falar com Arioque, chefe da guarda do rei, que tinha saído para matar os sábios da Babilônia.
15 Iphe, ọ jịru Ariyọku bụ: “?Bụ gụnu meru g'o gude eze tụa ekemu ọphu ada ẹhuka ẹhuka ẹgube ọwa-a?” Ọo ya bụ; Ariyọku bya eworu iphe, ada nụ woru kọoru Danẹlu.
15 Daniel perguntou a Arioque, encarregado do rei: — Por que esse decreto do rei é tão urgente? Então Arioque explicou o caso a Daniel.
16 Danẹlu bya abahụ bya eje arwọo eze; ẹphe l'iya tụa ọnu teke oo-gude bya akọoru iya iphe, o rwọru lẹ nrwọ ono.
16 Daniel foi falar com o rei, para pedir que lhe desse tempo, e ele revelaria ao rei a interpretação.
17 No iya; Danẹlu bya alaa unuphu bya eje eworu iphe, ada nụ woru kọoru ọ̀nyà iya phẹ, bụ Hananaya; waa Mishẹlu; waa Azaríya.
17 Então Daniel foi para casa e explicou a situação a Hananias, Misael e Azarias, seus companheiros,
18 Ọ karụ phẹ g'ẹphe jepfukwa Chileke, bu l'igwe g'ọ phụaru phẹ obu-imemini; goshi phẹ iphe ọwa-a, bụ iphe, e domiru edomi-a; k'ọphu yẹbedua yẹe ndu ọ̀nyà iya; ẹphe lẹ ndu maru iphe l'alị Bábilọnu ata atụkodu laa l'iswi.
18 para que pedissem misericórdia ao Deus do céu sobre este mistério, a fim de que Daniel e os seus companheiros não fossem mortos com o resto dos sábios da Babilônia.
19 Tọbudu iya bụ; e kpuhaa iphe ono, e domiru edomi ono goshi Danẹlu l'ọphulenya l'ẹnyashi. O woru ekele kele Chileke ọphu bu l'imigwe.
19 Então o mistério foi revelado a Daniel numa visão de noite. Daniel bendisse o Deus do céu,
20 Danẹlu kele Chileke sụ:
20 dizendo: “Bendito seja o nome de Deus, de eternidade a eternidade, porque dele é a sabedoria e o poder!
21 Ọo ya agbanweje mbọku yẹle
21 É ele quem muda o tempo e as estações, remove reis e estabelece reis; ele dá sabedoria aos sábios e entendimento aos inteligentes.
22 Iphe, dụ omilomi bya abụru
22 Ele revela o profundo e o escondido; conhece o que está em trevas, e com ele mora a luz.
23 Ọ bụru gụbe Chileke kẹ nna
23 Ó Deus de meus pais, eu te agradeço e te louvo, porque me deste sabedoria e poder, e agora me revelaste o que te pedimos, porque nos fizeste saber este caso do rei.”
24 Tọbudu iya bụ; Danẹlu bya ejepfu Ariyọku, bụ onye eze yeru g'o gbushia ndu maru iphe l'alị Bábilọnu ono. O jepfu iya je asụ iya: “Te ejehẹkwa egbushi ndu maru iphe l'alị ndu Bábilọnu. Duta mu jepfu eze gẹ mu je akọoru iya ishi nrwọ, ọ rwọru.”
24 Por isso, Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei tinha encarregado de exterminar os sábios da Babilônia. Daniel entrou e lhe disse: — Não mate os sábios da Babilônia! Leve-me à presença do rei, e revelarei ao rei a interpretação.
25 Ọ bụru iya bụ lẹ Ariyọku abya emee ẹgwegwa duru Danẹlu dujeru eze. O rwua bya asụ eze-a: “Mu hụmakwaru onye e-goshi eze iphe, ọ rwọru lẹ nrwọ. Onye ono gbẹkwa bụru onye shi lẹ ndu a kpụru lẹ ndzụ l'alị Jiuda.”
25 Então Arioque depressa levou Daniel à presença do rei e lhe disse: — Achei um dos filhos dos exilados de Judá, que revelará ao rei a interpretação.
26 Eze sụ Danẹlu-a; iphe, a gụru Danẹlu bụ Beluteshaza: “?Ịi-dụ ike kọoru mu iphe, mu rwọru lẹ nrwọ bya epfuaru mu iphe, ishi iya bụ tọo?”
26 O rei perguntou a Daniel, cujo nome era Beltessazar: — Você é capaz de me contar o que vi no sonho e qual é a sua interpretação?
27 Danẹlu yeeru eze ọnu sụ iya: “Ọ tọ dụkwa onye maru iphe; ọzoo onye emeje ọmamanshi; ọzoo onye jibya; ọzoo onye karụ akaka, adụ ike egoshi eze iphe ono, e domiru edomi ono, eze sụru g'e goshi iya ono.
27 Daniel respondeu na presença do rei: — O mistério que o rei exige, nem sábios, nem magos nem encantadores o podem revelar.
28 Obenu l'o nweru Chileke, bu l'igwe; onye egoshije nemadzụ iphe, e domiru edomi. Ọo onye ono wotaru iphe, e-mechaa mee nụ l'iphu woru kpuhaa goshi gụbe eze, bụ Nebukadineza. Nrwọ, ị rwọru; yẹe ọphulenya, ị phụru l'egomunggo teke ono, ị zẹ l'iphe-azẹe ngu ono baa:
28 Mas há um Deus no céu, que revela os mistérios, pois fez saber ao rei Nabucodonosor o que vai acontecer nos últimos dias. O sonho e as visões que o senhor teve, quando estava em sua cama, são estes:
29 “Sụ-a; teke ono, ị zẹ azẹe ono; gụbe eze; bẹ ọriri ngu gbarwuru l'iphe, e-me l'iphu. Ọ bụru iya bụ l'onye ono, ekpuhajẹ iphe, e domiru edomi goshi ono kpuhaa iphe, e-mechaa mee nụ goshi ngu.
29 — Quando o senhor, ó rei, estava na sua cama, surgiram em sua mente pensamentos a respeito do que vai acontecer no futuro. Deus, que revela os mistérios, revelou ao senhor o que vai acontecer.
30 A byakwanụ l'ẹhu kẹ mbẹdua; ọ tọ bụkwa l'ọo l'ọo mu kachaa amaru iphe meru g'o gude e kpuhaa iphe-a, e shi domia edomia goshi mu. Iphe, e goshiru mu iya bụkwa k'ọphu gụbe eze a-maru ishi iphe, ị rwọru lẹ nrwọ; maru ishi iphe, ị rịru l'ọkpoma ngu.
30 Quanto a mim, este mistério me foi revelado, não porque exista em mim mais sabedoria do que em todos os outros homens, mas para que a interpretação fosse revelada ao rei, e para que ele entenda o que passou pela sua mente.
31 “Sụ-a; gụbe eze; iphe, ị hụmaru bụ iphe, a kpụru; ọ dụ gẹ nemadzụ. Iphe ọbu paa ẹjo ẹka; tẹme ọ nọdu echi kẹ swachaswacha; pfụru l'iphu ngu; ụgbugba iya nọdu eye ebvu.
31 — O senhor, ó rei, estava olhando e viu uma grande estátua. Esta, que era imensa e de extraordinário esplendor, estava em pé, bem na sua frente; e a aparência dela era terrível.
32 Iphe, e gude mee ishi iphe ono bụ ọkpobe mkpọla-ododo. A bya egude mkpọla-ọchaa mee ọkpoma iya yẹe ẹka iya. Ọ bụru onyirubvu bẹ e gude mee mkputẹpho iya jasụ l'ụtapfu iya.
32 A cabeça era de ouro puro, o peito e os braços eram de prata, o ventre e os quadris eram de bronze;
33 A bya egude ígwè mee oshi-ọkpa iya. A bya eworu ígwè gwakọbe l'ụrwa gude mee e -shi l'olu-ọkpa iya jasụ l'ọbochi-ọkpa iya.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram em parte de ferro e em parte de barro.
34 Tọbudu iya bụ; g'iigbukpọe ya phọ igo ono; mkpuma kụkpofu; ọle ọ tọ bụkwa ẹka nemadzụ bẹ e gude kụkpofu iya. Mkpuma ono bya adaa akpụrakpu ono l'okpurukpu ọkpa iya ono, e gude ngwaragwa ígwè yẹe ụrwa mee ono; o tsuẹ ya phọ yọgiri yọgiri.
34 Enquanto o senhor estava olhando, uma pedra foi cortada sem auxílio de mãos humanas, atingiu a estátua nos pés de ferro e de barro e os despedaçou.
35 No iya; ígwè ono; yẹe ụrwa ono; waa onyirubvu ono; mẹ mkpọla-ọchaa ono; mẹ mkpọla-ododo ono tụkoepho g'ọ hakọta tụkaa nanụnanu; dụepho g'udzu ẹswa balị, aaphụshi l'ụguru l'ẹka eetsuje balị. Phẹrephere zikashịa ya rengurengu k'ọphu bụ l'o to nwedu onye hụmabaaru udo mee ya. Mkpuma ono, tupyashịru iya nụ ono bya abụerupho oke úbvú, tụkoerupho mgboko l'ọphu sweta.
35 O ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram despedaçados no mesmo instante, e se fizeram como a palha das eiras no verão. O vento os levou, e deles não se viu mais nenhum vestígio. Mas a pedra que atingiu a estátua se tornou uma grande montanha, que encheu toda a terra.
36 “Noo g'ị rwọru iya bụ ono. Nta-a bụ g'anyi bya akaru gụbe eze iphe, ishi iya bụ.
36 — Este é o sonho; e também a sua interpretação diremos ao rei.
37 Ọo gụbe eze bẹ bụ eze ndu bụkota eze l'eliphe. Ọ bụru ngu bẹ Chileke k'igwe nụru alị-eze bya anụ ngu ọkpehu; bya emee g'ị dụ ike; mee g'ụ́dù ngu paa ẹka.
37 O senhor, ó rei, que é rei de reis, a quem o Deus do céu conferiu o reino, o poder, a força e a glória;
38 Ọo ngu bẹ o yeru nemadzụ l'ẹka; yẹe anụ, bu l'ẹgbudu; yẹe ẹnu, ephe l'eli. O meru g'ọ bụru ngu a-bụru eze phẹ g'ẹphe hakọta l'ẹkameka, ẹphe bu. Ọo gụbedua bụ ishi iya ono, e gude mkpọla-ododo mee ono.
38 em cujas mãos foram entregues os filhos dos homens, onde quer que eles habitem, e os animais do campo e as aves do céu, para que dominasse sobre todos eles, o senhor, ó rei, é a cabeça de ouro.
39 “Ị -bụchaerupho eze bẹ onye ọzo a-nọ-tsota ngu. Alị-eze k'ono bẹ ẹnya a-lwa. Ono -gbẹshi; ọzo abata. Onye eze k'alị-eze k'ono a-bụru onye-ishi ndiphe l'ophu; ọle ẹnya a-kabakpọo ya rọ alwalwa. Ono bụ iya bụ onyirubvu ono.
39 — Depois do senhor, se levantará outro reino, inferior ao seu; e um terceiro reino, de bronze, que terá domínio sobre toda a terra.
40 K'ẹno e-mechakwarọ dụfukwapho. Ono e-shihu ike g'ígwè; noo kẹle ọ tọ dụdu iphe, ígwè te egwejedu arakabya. Ọ bụru g'ígwè etsupyashịje iphe ono bụ g'oo-tsukpọshi alị-eze ọphu ọ bapfutaru; gwee ya arakabya.
40 O quarto reino será forte como o ferro; pois o ferro quebra e despedaça tudo; como o ferro quebra todas as coisas, assim esse reino fará em pedaços e destruirá todos os outros.
41 Ọbochi-ọkpa iya yẹe mkpụshi-ọkpa iya ono, e wotaru ígwè gwakọbe l'ụrwa gude mee ono; nọ-chiru ẹnya alị-eze ono teke oo-mecha kekashịa onwiya ekekashị; ọle o nweru ndu ọphu e-shihu ike g'ígwè; ọo ẹpho g'ị hụmaru iya bụ g'ọo-dụ; ígwè, a gwakọberu ụrwa.
41 — Quanto aos pés e aos dedos dos pés que o senhor viu, que eram em parte de barro de oleiro e em parte de ferro, isto significa que esse será um reino dividido. Contudo, haverá nele alguma coisa da firmeza do ferro, porque o senhor viu o ferro misturado com barro.
42 Ọ bụru ẹgube ono, mkpụshi-ọkpa iya ibiya ọphuu a-bụru ígwè; ibiya ọphuu abụru ụrwa ono bụ g'alị-eze ono a-dụ; ibiya lanụ e-shihu ike; ibiya ọphuu a-dụ nyẹgenyege.
42 Como os dedos dos pés eram em parte de ferro e em parte de barro, assim, por um lado, o reino será forte e, por outro, será frágil.
43 Ọo ẹgube ono, ị hụmaru l'e wotaru ígwè gwakọbe l'ụrwa, a gwọru agwọgwo ono; bụ gẹ ndu ono a-nọdu a-gwa onwophẹ ngwaragwa l'alụgba nwanyị. Ọle ẹphe taa byadu atụgba bụru nanụ; ẹgube ono, e tee wotajẹdu ígwè gwakọbe l'ụrwa g'ọ tụgba ono.
43 Quanto ao ferro misturado com o barro que o senhor viu, isto significa que procurarão se misturar por meio de casamentos, mas não se ligarão um ao outro, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 “Ọ bụru teke ndu ono, a-bụru eze ono bẹ Chileke k'imigwe e-gude ẹka iya meta alị-eze ọphu a ta abyadụ e-mebyishi. Ọphu ọ dụdu onye byaru a-nochibaa ọkwa eze k'ono. Ọo-kụpyashikota alị-eze ono g'ọ ha gwee phẹ arakabya mee ẹphe taa dụbaedu; yẹbedua anọdu jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.
44 Mas, nos dias desses reis, o Deus do céu levantará um reino que jamais será destruído e que não passará a outro povo. Esse reino despedaçará e consumirá todos esses outros reinos, mas ele mesmo subsistirá para sempre,
45 Ọo ya bụ ọphulenya ono, ị phụru hụma mkpuma, a kụkpotaru l'eli úbvú; ọphu ọ bụdu ẹka nemadzụ bẹ e gude kụkpota iya ono; mbụ mkpuma ono, tụkposhiru ígwè yẹe onyirubvu yẹe ụrwa; waa mkpọla-ọchaa yẹe mkpọla-ododo tsua ya pyakapyaka ono.
45 assim como o rei viu que do monte foi cortada uma pedra, sem auxílio de mãos humanas, e ela despedaçou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. O Grande Deus revelou ao rei o que vai acontecer no futuro. Certo é o sonho, e fiel é a sua interpretação.
46 Tọbudu iya bụ; eze, bụ Nebukadineza daẹpho kpurumu woru iphu bube l'alị gude kwabẹ Danẹlu ùbvù; bya asụ g'e gude iphe-ngwẹja; yẹe ụ̀nwù-isẹnsu gwaa Danẹlu g'aagwajẹ iphe-a.
46 Então o rei Nabucodonosor se inclinou e se prostrou com rosto em terra diante de Daniel. Ordenou que oferecessem a Daniel uma oferta de cereais e incenso.
47 Eze bya asụ Danẹlu-a: “Ọo eviya; Chileke ngu bụ Chileke nwekọta agwa, nọkota nụ; bya abụru Nnajịuphu, nwekọta ndu eze l'ophu; bya abụru onye ekpuhajẹ iphe, e domiru edomi goshi; noo kẹle ọwa-a bẹ ị kọtakpoerupho g'ọ dụ.”
47 O rei disse a Daniel: — Certamente o Deus que vocês adoram é o Deus dos deuses e o Senhor dos reis. Ele é quem revela os mistérios, pois você foi capaz de revelar este mistério.
48 Eze bya eworu oke ọkwa nụ Danẹlu bya anụshia ya ikpoto iphe, dugbaa okee okee; bya emee ya onye-ishi, a-nọdu elekọta alị ndu Bábilọnu l'ophu; bya emee ya onye-ishi l'iphe, bụkpoo ndu maru iphe l'alị ndu Bábilọnu l'ophu.
48 Então o rei engrandeceu Daniel e lhe deu muitos e grandes presentes. Ele o pôs como governador de toda a província da Babilônia. Também o fez chefe supremo de todos os sábios da Babilônia.
49 Danẹlu bya arwọo eze; ọ bya eworu Sheduraku; yẹe Mishaku; waa Abedinego mekwaaphọ ndu bụ ishi mgbazi l'alị Bábilọnu; obenu lẹ Danẹlu bẹ e meru o buru l'ibe eze.
49 A pedido de Daniel, o rei pôs Sadraque, Mesaque e Abede-Nego como administradores da província da Babilônia; mas Daniel permaneceu na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?