Mateus 5
GUP vs ARIB
1 Bu Jesus benmirndenang birrimhyorrmerreni wanjh nungka wam kore kurrulum kumekbe yerrkang ningihni. Kaluk nawu benbukkabukkani nuye wanjh birriyikang,
1 Jesus, pois, vendo as multidões, subiu ao monte; e, tendo se assentado, aproximaram-se os seus discípulos,
2 dja dedjingmey bu benhbukkabukkani, dja kuhni yimihyimi.
2 e ele se pôs a ensiná-los, dizendo:
3 Jesus yimeng, “Bininj nawu minj kabirriburlumerren, nakka wanjh God kabenmarnekurduyime kunmak, dja wanjh kayimerran king bedberre.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 Mak bininj nawu bolkkime kabirrimarnenalkbun nawu benmarnedoweng, nakka wanjh God kabenmarnekurduyime kunmak, dja kabennjilngmarnbun.
4 Bem-aventurados os que choram, porque eles serão consolados.
5 Mak nawu bininj minj kunyid kabirriyawan, wanjh nakka God kabenmarnekurduyime kunmak, dja kabenwon kubolkwern bu kondah kurorre.
5 Bem-aventurados os mansos, porque eles herdarão a terra.
6 Mak bininj nawu munguyh kabirridjaldjare bu munguyh kabirridjalkurduyime kunmak, nakka wanjh God kabenmarnekurduyime kunmak, dja kaluk God kabenkukbarlmikenwon kunmakmak nuye dja wanjh kabirriworrkmen.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça porque eles serão fartos.
7 Mak nawu kabindikongibun birribuyika bininj, nakka wanjh God kabenmarnekurduyime kunmak, dja nungan kabendjalkongibun bedberre.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque eles alcançarão misericórdia.
8 Dja mak bininj nawu minj kabirriburrbun kunwarre, dja kabirridjalburrbun kunmak, wanjh God kabenmarnekurduyime kunmak, dja wanjh nakka kabirridarrkidnan nawu God.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque eles verão a Deus.
9 Mak nawu kabindimarnbun bininj bu kabirringurdmen kore kabirriburrenkenh, nakka wanjh God kabenmarnekurduyime kunmak, dja kaluk birriwern kabindimarneyime bu God kabenbornan.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque eles serão chamados filhos de Deus.
10 Bu bininj kabirriwokmarrkmang God, dja bu kunmekbekenh kunu birribuyika kabindinjirrhmiwon, wanjh nakka God kabenmarnekurduyime kunmak, dja mak kayimerran king bedberre.”
10 Bem-aventurados os que são perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 “Ngudda nawu kandikadjung, bu bininj ngundimarneyime kunwarre, dja bu munguyh kabirrikurrehkurren bu ngundiwiddjung, dja kunwarre ngundimarneyolyolme bu ngayekenh, wanjh God nakka ngundjalmarnekurduyime kunmak.
11 Bem-aventurados sois vós, quando vos injuriarem e perseguiram e, mentindo, disserem todo mal contra vós por minha causa.
12 Wanjh ngurridjalmarrmarr, dja mak ngurrinjilngmaknin, kaluk ngudda wanjh ngurrimang nawern namakmak bu yerrekah nawu kahdjedjenyo ngudberre kore heaven. Dja wanjh karohrok bininj kunmekbe kunwarre bindimarnekurduyimi nawu birriyungki prophets birrihni korroko.” Kuhni rowk wanjh Jesus benmarneyimeng.
12 Alegrai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; porque assim perseguiram aos profetas que foram antes de vós.
13 Dja Jesus yawoyhyimeng bedberre, “Ngudda yiman kayime djirla nawu kabirridjalbarung kore kunkanj ba bu kakanjrayekmen kunkodjkewern, minj mak kakanjnudmen. Wanjh kunmekbe kamenmenyime bu yimankek yibenngurdke bininj birriwarlahkenh rowk bu kabirrikurduyime kore kunwarre. Dja bu minj kuhni ngurrikurduyime, wanjh yiman kayime ngurriyimerran djirla manbu kawarremen kamanjyakmen, dja bininj kabirriburriwe dja kabirrimelme.”
13 Vós sois o sal da terra; mas se o sal se tornar insípido, com que se há de restaurar-lhe o sabor? para nada mais presta, senão para ser lançado fora, e ser pisado pelos homens.
14 “Mak ngudda kunmekbe rerrih karohrok manbu lightkenh kabenmarnebolkwolkan nawu birriwarlahkenh bininj. Ngudda mak ngurrirohrok kunred manbu manrurrkwern kaddum kore kurrulum manbu minj kawarlkkayindi!
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada sobre um monte;
15 Kaluk bininj minj kabirribirluwarlkkan bu kabirribirlukurrme kanjdji kore banikkin ngarre. Dja nakka wanjh kabirribirlubarnname kore balabala ba bu kabolkwolkan bedberre nawu kabirrihyo kore kurrambalk. Ngudda yiman kayime ngurrirohrok manbu manmekbe kunak.
15 nem os que acendem uma candeia a colocam debaixo do alqueire, mas no velador, e assim ilumina a todos que estão na casa.
16 Wanjh kunmekbe rerrih, ngudda ngurrbenmarnebolkwolka birribuyika bininj, ba bu ngundikurdunan kore kunmak ngurrihkurduyime wanjh kabirrimanjbun Kornkumo ngudberre nawu heaven kahni.” Kuhni rowk Jesus benmarneyimeng.
16 Assim resplandeça a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras, e glorifiquem a vosso Pai, que está nos céus.
17 Jesus yawoyhyimeng bedberre, “Ngudda yimankek ngurrihyime bu ngaye ngamwam ngabularrbuyinj Moses nuye mankarre dja mak kore prophets nawu ngundihbukkabukkani. Djal burrkyak. Ngaye ngamwam ba bu ngakurduyime kore bedda birriyingkihbimbom ngardduk.
17 Não penseis que vim destruir a lei ou os profetas; não vim destruir, mas cumprir.
18 Woybukkih duninjh marneyime ngudberre, minj njale kabularrbuyindan kore mankarre kabimbuyindi. Minj kayakmen manbu kundjalyahwurd duninjh kore kabimbuyindi, wanjh yerrekah bu kayiburnbun rowk kaddum dja mak kondah kurorre wanjh kabalyakmen rowk. Manbu mankarre rowk kabimbuyindi, wanjh kadjalkurduyimerran.
18 Porque em verdade vos digo que, até que o céu e a terra passem, de modo nenhum passará da lei um só i ou um só til, até que tudo seja cumprido.
19 Wanjh nawu kabakke manbu manbubuyika mankarreyahwurd, dja mak bu kabenbalbukkabukkan nawu birribuyika bininj bu minj kabirrimarrkmang manmekbe mankarreyahwurd, wanjh nakka minj kangeykimuk kore God nawu King Kawohrnan Rowk. Dja nangale nawu kamarrkmang manmekbe manbu mankarre, dja mak bu kabenbalbukkan nawu birribuyika bininj bu kabirrimarrkmang manmekbe mankarre, wanjh nakka kakukenmen kaddum kore God nawu King Kawohrnan Rowk.
19 Qualquer, pois, que violar um destes mandamentos, por menor que seja, e assim ensinar aos homens, será chamado o menor no reino dos céus; aquele, porém, que os cumprir e ensinar será chamado grande no reino dos céus.
20 Dja wanjh marneyime mandjad, ngurriwernhmarrkma God nuye mankarre dja yuwn ngurrbenngunjdjikan nawu Pharisees, dja nawu mankarre kabindihbukkan. Bedda minj kabirriwernhkarrme God nuye mankarre. Ngudda wanjh kunukka ngurrbenyurrhkemen kore ngurridjalmarrkma mankarre rowk, dja bu burrkyak, wanjh minj ngurringimen kaddum kore God kawohrnan rowk.” Kuhni rowk Jesus yimeng.
20 Pois eu vos digo que, se a vossa justiça não exceder a dos escribas e fariseus, de modo nenhum entrareis no reino dos céus.
21 Wanjh Jesus yawoyhyolyolmeng dja yimeng, “Ngudda ngurribekkang nawu mawahmawah ngudberre nawu kunkare God benbengdayhkeng, yimeng, ‘Yuwn nangale kabibun nabuyika kabikukkurrme. Nangale nawu kabibun kabikukkurrme nabuyika bininj, wanjh nakka ngadjaldjadme dja ngabun’.
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e, Quem matar será réu de juízo.
22 Dja ngaye wanjh bolkkime marneyime ngudberre, bu yirrung nawu ngunedanginj, wanjh kunukka Ngabbard God ngundjadme dja ngunbun. Mak bu kunwarre duninjh yimarneyime nawu ngunedanginj, wanjh nakka ngundidjadme bininj nawu kabirriyerrkan kore Sanhedrin. Dja bu ngudda yimarneyime nawu ngunedanginj, ‘Ngudda yidjalbengwarr!’, wanjh kunukka yiwarreworren dja Ngabbard God ngunburriwe kanjdji ba bu yikukrung kore hell.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que se encolerizar contra seu irmão, será réu de juízo; e quem disser a seu irmão: Raca, será réu diante do sinédrio; e quem lhe disser: Tolo, será réu do fogo do inferno.
23 Mah wanjh, bu yiwon God nawu namakmak yikurrme kore altar, dja kunubewu ngudda yiburrbun nawu ngunedanginj kadjalnjilngwarre bu nguddakenh,
23 Portanto, se estiveres apresentando a tua oferta no altar, e aí te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 wanjh yikurrmen dja yibawon nawu namak yiwoyinj God darnkih kore altar, dja yiray ngunewokmarnburrimen werrk nawu ngunedanginj. Yerre wanjh yimdurndeng wanjh yiwon God nawu njalehnjale namak.”
24 deixa ali diante do altar a tua oferta, e vai conciliar-te primeiro com teu irmão, e depois vem apresentar a tua oferta.
25 “Dja mak bu nawu nguneyidko ngunkurrme kore court, wanjh werrkwerrk yimarnbu namekbe bininj bu ngunedabbolknin kore manbolh ngunerengehre. Dja bu burrkyak, wardi kunukka nawu nguneyidko ngunkukweykan kore judge, wanjh nawu judge kabibalbidkenwon djamun nawu ngunbalkurrme kore yibalrurrkkendi.
25 Concilia-te depressa com o teu adversário, enquanto estás no caminho com ele; para que não aconteça que o adversário te entregue ao guarda, e sejas lançado na prisão.
26 Wanjh marneyime bu woybukkih duninjh, ngudda minj yibolkbawon kumekbe kore yihrurrkkendi dja ngaleng yiyakwon rowk nawu kore yikarremulewan.” Kuhni rowk Jesus yimeng bedberre.
26 Em verdade te digo que de maneira nenhuma sairás dali enquanto não pagares o último ceitil.
27 Wanjh Jesus yimeng, “Ngudda ngurribekkang kore kunkareni, bu bininj birriyimi, ‘Manbu mankarre kayime, yuwn yibalkurduyime kunwarre bu yibaldjirdmang daluk ngalbu ngokko kakarrme nabininjkobeng, mak bininj nawu ngokko kakarrme ngalbininjkobeng.’
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Dja ngaye wanjh marneyime ngudberre, nangale nawu kabinan ngalbu daluk ba bu kabikukwurrmang, wanjh nungka kadjare kunwarre kabimarneyime ngalmekbe daluk, mak kore kukodjkulu nuye nakka wanjh ngokko kunwarre yingkihyimeng ngaleng ngarre ngalmekbe daluk.
28 Eu, porém, vos digo que todo aquele que olhar para uma mulher para a cobiçar, já em seu coração cometeu adultério com ela.
29 Dja bu kunmim kukun ngunmarnbun bu kunwarre yiyime, wanjh yimimbebkerrimen dja yimimburriwemen. Kunukka kamak bu yiwe yikahwi kunkilehkilelk kore kunburrk ke dja wardi mak ngunmokenkukburriwe kore hell.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Mak manbu kunbid kukun bu ngunmarnbun kunwarre yiyime, wanjh yibiddadjkerrimen dja yiburriwemen. Wanjh kunukka kamak bu yiwe yikahwi kunburrk ke dja wardi ngunmokenkukburriwe kore hell.”
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que vá todo o teu corpo para o inferno.
31 Kuhni mak Jesus yimeng, “Ngurriburrbun kore mankarre kahyime, ‘Nangale nawu kabibawon ngalbininjkobeng nuye wanjh nakka kabiwon djurra kore kahbimbuyindi bu kabenebaworrenkenh.’ [Deuteronomy 24:1]
31 Também foi dito: Quem repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Dja ngaye marneyime ngudberre, nangale nawu kabibawon ngalbininjkobeng nuye wanjh kunukka nakka kabibalhdjurrkkan bu kunwarre kabalkurduyime bu kabibalmang nabuyika bininj. Dja med, ngaleng, bu ngalmekbe ngalbininjkobeng kabimang nabuyika bininj dja kabeneyo, wanjh kunmekbe nawu nabininjkobeng kabibawon. Kuhni bu mandjad. Kuhni mak bu nangale kabenemarren ngalmekbe daluk ngalbu kabibawon nabininjkobeng ngaleng ngarre, kunukka wanjh kunwarre kakurduyime bu kabenemarren ngalmekbe daluk ngalbu ngokko kabibawon nawu nayungki benehni.” Kuhni rowk bu Jesus yimeng.
32 Eu, porém, vos digo que todo aquele que repudia sua mulher, a não ser por causa de infidelidade, a faz adúltera; e quem casar com a repudiada, comete adultério.
33 Wanjh Jesus yimeng, “Ngudda ngurribekkang kore korroko manbu mankarre benbenghdaykeng nawu ngad kadberre namud, ‘Yuwn ngurribakke kore ngokko ngurriwokkurrmerren nuye nawu Kawohrnan Rowk!’
33 Outrossim, ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás para com o Senhor os teus juramentos.
34 Dja ngaye marneyime ngudberre, yuwn bu ngurriwokkurrmerren! Yuwn ngurriwokkurrmerren bu ngurringeymang kaddum heaven, dja kumekbe wanjh kore God kahni.
34 Eu, porém, vos digo que de maneira nenhuma jureis; nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 Mak yuwn ngurringeymang kondah kurorre dja kumekbe wanjh God kahmelme. Mak yuwn ngurriwokkurrmerren bu ngurringeymang Jerusalem, dja kumekbe kunred nuye nawu nawernhkimuk King!
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei;
36 Mak minj ngudmandeleng bu ngurringeymarren kore ngudberrekih ngurriwokkurrmerren. Wanjh kunukka ngurridjalngudjwarre, dja manbu manwohkudji kunngabek minj mak yimarnbun bu yiwohngabekburlerri mak yika yiwohngabekbele.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um só cabelo branco ou preto.
37 Dja bu ngurridjare ngurriwokkurrmerren, wanjh kuhni kunbuyika ngurridjalyimen, ‘Yoh’, mak yika ‘Burrkyak.’ Wanjh kunukka woybukkih bu ngurriyime. Dja bu ngurribalwernwon bu ngurribalyime kunwern, wanjh makka kumdolkkang kore nawu Nawarre Duninjh.” Kuhni rowk bu Jesus yimeng.
37 Seja, porém, o vosso falar: Sim, sim; não, não; pois o que passa daí, vem do Maligno.
38 Wanjh Jesus yimeng, “Ngudda ngurribekkang kore manbu mankarre yimeng, ‘Bu bininj ngunmarneyidngalke ke, wanjh yidjalbun. Bu nungka ngunmimdong, wanjh ngudda yimimdo. Bu nungka ngunyidbakke, wanjh ngudda yiyidbakkemen nuye!’
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, e dente por dente.
39 Dja ngaye wanjh marneyime ngudberre, yuwn ngurridangwerren nawu nawarre bininj. Bu nangale bininj ngunkiyarrkdong kore kukun, wanjh yiborledmen, dja yibawon ngunkiyarrkdong kore kudjakku warridj!
39 Eu, porém, vos digo que não resistais ao homem mau; mas a qualquer que te bater na face direita, oferece-lhe também a outra;
40 Mak bu bininj ngunkan kore court ba bu ngunmarnbun yikarremulewan njalehnjale, dja wardi nawu judge ngunmarneyime, ‘Yiwo nahni bininj nawu shirt ke!’, wanjh yidjalwo. Dja ngaleng, yidjalwon ke manburrba warridj.
40 e ao que quiser pleitear contigo, e tirar-te a túnica, larga-lhe também a capa;
41 Mak bu bininj ngundjurrkkan bu ngunedjarrkre mankudji kilometre wanjh yimarneyimen bu yire bokenh kilometres nungka dorrengh.
41 e, se qualquer te obrigar a caminhar mil passos, vai com ele dois mil.
42 Kuhni mak kunbuyika marneyime, bu nangale ngundjawan njalehnjale, wanjh yiwo. Yuwn yikaybun nangale nawu kadjare bu ngundjawan.” Kuhni rowk bu Jesus yimeng.
42 Dá a quem te pedir, e não voltes as costas ao que quiser que lhe emprestes.
43 Wanjh Jesus yimeng, “Ngudda ngurribekkang kore manbu mankarre kayime, ‘Ngurrimarnedjarenin nawu ngurriredbo, dja ngurrbenwidna nawu ngurriyidko.’ [Leviticus 19:18]
43 Ouvistes que foi dito: Amarás ao teu próximo, e odiarás ao teu inimigo.
44 Dja ngaye wanjh ngayime ngudberre, ngurrbenmarnedjarenin nawu ngurriyidko. Ngurridin yiwarrudj bedberre nawu ngundirrung.
44 Eu, porém, vos digo: Amai aos vossos inimigos, e orai pelos que vos perseguem;
45 Bu kuhni yikurduyime, wanjh kunukka woybukkih duninjh bu ngudda wurdwurd nuye Kornkumo ngudberre nawu heaven kahni. Dja nungka wanjh kamarnbun manbu kundung bu karrungbebme dja kabenwolkan nawu birrimak bininj dja mak nawu birriwarre bininj, mak mandjewk kamunkewe bedberre nawu kunmak kabirrikurduyime dja nawu kunwarre kabirrikurduyime.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai que está nos céus; porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons, e faz chover sobre justos e injustos.
46 Kaluk bu ngudda ngurrbenmarnedjare djalbininj nawu bedda ngundimarnedjare, wanjh nakka minj ngurrimang nawu namakmak kahdjedjenyo ngudberre. Mak bininj birriwarre nawu manbu taxkenh kunwardde kabirrihmang, nakka wanjh kunmekbe yerreh kabirrimarnedjaremerren.
46 Pois, se amardes aos que vos amam, que recompensa tereis? não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Mak bu ngurrikimang birridjalkudji nawu ngurridangerrinj bininj, wanjh ngudda minj ngurrbenyurrhke birribuyika bininj nawu kabirrikurduyime karohrok. Wanjh bininj nawu minj kabirriburrbun God duninjh, nakka wanjh kabirrikurduyime!
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis demais? não fazem os gentios também o mesmo?
48 Mah, wanjh kandibekkka. Ngudberre Kornkumo nawu heaven kahni, wanjh kadjalkurduyime kundjalmak munguyh munguyh. Wanjh ngudda ngurrikurduyimen karohrok kore nungka, dja ngurridjalkurduyime kundjalmak munguyh munguyh.”
48 Sede vós, pois, perfeitos, como é perfeito o vosso Pai celestial.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?