Mateus 25
DIV vs ARC
1 ”އެ ހިނދު މާތްރަސްކަލާނގެ ރަސްކަންފުޅު ވާނީ މިފަދައިން. ދިހަ ބިކުރުވެރި އަންހެންކުދިން އެކުދިންގެ ތެޔޮބައްތިތައް ނަގާ އެ ބައްތިތައް ދިއްލައިގެން އަލަތު ކައިވެނިވާ ފިރިހެނާއާއި ބައްދަލުކުރަން ދިއުމަށް ނުކުތް.
1 Então, o Reino dos céus será semelhante a dez virgens que, tomando as suas lâmpadas, saíram ao encontro do esposo.
2 އެކުދިންގެ ތެރޭގައި ތިބީ ނުވިސްނޭ ފަސްކުދިންނާއި ވިސްނޭ ފަސްކުދިން.
2 E cinco delas eram prudentes, e cinco, loucas.
3 ނުވިސްނޭ ފަސް އަންހެން ކުދިން އެކުދިންގެ ބައްތިތައް ގެނައި. ނަމަވެސް ބައްތިތަކަށް އަޅާނެ އިތުރު ތެލެއް ނުގެނޭ.
3 As loucas, tomando as suas lâmpadas, não levaram azeite consigo.
4 ވިސްނޭ ފަސް އަންހެން ކުދިން ދިޔައީ ބައްތިތަކާއެކު އިތުރު ތެޔޮފުޅިތައް ވެސް ހިފައިގެން.
4 Mas as prudentes levaram azeite em suas vasilhas, com as suas lâmpadas.
5 އަލަތު ކައިވެނިވާ ފިރިހެނާ އައުން ލަސްވުމާއެކު އެ ކުދިން ނިދިއައުމުން އެ ކުދިން ނިދި.
5 E, tardando o esposo, tosquenejaram todas e adormeceram.
6 ދަންވަރުގެ ވަގުތު މީހަކު ގޮވަންފެށި. ’އަލަތު ކައިވެނިވާ ފިރިހެނާ އެބައާދޭ! އޭނާއަށް މަރުހަބާ ކިޔުމަށް ތައްޔާރު ވޭ!‘
6 Mas, à meia-noite, ouviu-se um clamor: Aí vem o esposo! Saí-lhe ao encontro!
7 އެ އަންހެން ކުދިން ނިދިން ހޭލައި އެކުދިންގެ ބައްތިތައް ދިއްލައި ތައްޔާރުވި ހިނދު
7 Então, todas aquelas virgens se levantaram e prepararam as suas lâmpadas.
8 ނުވިސްނޭ ފަސް އަންހެންކުދިން ވިސްނޭ ފަސް އަންހެން ކުދިންނަށް ބުނަމުން ގެންދިޔަ. ’ކަލޭމެންގެ އަތުން ކުޑަ ތެޔޮ ފޮދެއް އަހަރެމެންނަށް ދީ! އަހަރެމެންގެ ބައްތިތައް މިވަނީ ނިވެން ކައިރިވެފައި!‘
8 E as loucas disseram às prudentes: Dai-nos do vosso azeite, porque as nossas lâmpadas se apagam.
9 ވިސްނޭ ފަސްއަންހެން ކުދިން ޖަވާބުދިން. ’ނޫން. ތިޔަހެނެއް ނުހެދޭނެ! ކަލޭމެންނަށާއި އަހަރެމެންނަށް ފުދޭނެ މިންވަރަށް އަހަރެމެންގެ އަތުގައި ތެލެއް ނެތް. ކަލޭމެން ފިހާރަޔަކަށް ގޮސް ތެޔޮގަނެގެން އަންނަން ދޭ.‘
9 Mas as prudentes responderam, dizendo:
10 ދެން މި ނުވިސްނޭ ފަސް އަންހެން ކުދިން ތެޔޮ ގަތުމަށް ޓަކައި ފިހާރައަށް ދިޔަ. އެ ވަގުތު އަލަތު ކައިވެނިވާ ފިރިހެނާ އައި. އަދި ތައްޔާރުވެ ތިބި ފަސް އަންހެން ކުދިން އަލަތު ކައިވެނިވާ ފިރިހެނާ އާއި އެކުގައި ކައިވެނީގެ ޙަފުލާއަށް ދިޔަ. އަދި އެތަނުގެ ދޮރު ބަންދުކޮށް ތަޅުލި.
10 E, tendo elas ido comprá-lo, chegou o esposo, e as que estavam preparadas entraram com ele para as bodas, e fechou-se a porta.
11 މި ނުވިސްނޭ ފަސް އަންހެން ކުދިން ތެޔޮ ގަނެގެން އައިސް ގޮވި. ’ސާހިބާ! ސާހިބާ! އަހަރެމެން އެތެރެއަށް ވައްދާ!‘
11 E, depois, chegaram também as outras virgens, dizendo: Senhor, senhor, abre-nos a porta!
12 ނަމަވެސް އަލަތު ކައިވެނިވާ ފިރިހެނާ ޖަވާބުދިން. ’އަހަރެން މިބުނަނީ ތެދެއް. އަހަރެންނަކަށް ކަލޭމެން ތީ ކޮންބައެއް ކަމެއް ވެސް ނޭނގޭ.‘“
12 E ele, respondendo, disse: Em verdade vos digo que vos não conheço.
13 އީސާގެފާނު މި މާނަފުން ވާހަކަ މިފަދައިން ވިދާޅުވެ ނިންމަވާލައްވަމުން ވިދަޅުވިއެވެ. ”އަބަދުވެސް ތައްޔާރުގައި ތިބޭ! މި ހުރިހާ ކަމެއް ހިނގައިދާނީ ކޮން ދުވަހެއްގައި، ކޮން ވަގުތެއްގައިކަން، ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނޭނގޭނެ.“
13 Vigiai, pois, porque não sabeis o Dia nem a hora em que o Filho do Homem há de vir.
14 ”މާތްރަސްކަލާނގެ ރަސްކަންފުޅު ވާނީ މިފަދައިން. މީހަކު ދުރު ދަތުރަކަށް ދިއުމަށް ޓަކައި ތައްޔާރުވެ އޭނާގެ މިލްކުގައިވާ ހުރިހާ ތަކެއްޗެއްގެ މައްޗަށް އޭނާގެ ތިން ޚާދިމުން ވެރިކުރުވި.
14 Porque isto é também como um homem que, partindo para fora da terra, chamou os seus servos, e entregou-lhes os seus bens,
15 ކޮންމެ ޚާދިމަކަށް ވެސް އޭނާ ޙަވާލުކުރީ އެމީހެއްގެ ގާބިލުކަން ހުރި މަސައްކަތެއް. އޭގެތެރެއިން އެއް ޚާދިމަށް ފަސްހާސް ރަން ފައިސާފޮތި އޭނާ ދިން. އަނެއް ޚާދިމަށް ދެހާސް ރަން ފައިސާފޮތި އޭނާ ދިން. އަދި ދެން ހުރި ޚާދިމަށް ރަނުގެ އެއްހާސް ރަން ފައިސާފޮތި ދިން. ދެން އޭނާ އޭނާގެ ދަތުރު ފެށި.
15 e a um deu cinco talentos, e a outro, dois, e a outro, um, a cada um segundo a sua capacidade, e ausentou-se logo para longe.
16 ފަސްހާސް ރަން ފައިސާފޮތި ހަވާލުކުރެވުނު ޚާދިމު އަވަހަށް ގޮސް އެ ފައިސާއިން އިތުރަށް ފަސްހާސް ރަން ފައިސާފޮތީގެ ފައިދާ ހޯދި.
16 E, tendo ele partido, o que recebera cinco talentos negociou com eles e granjeou outros cinco talentos.
17 ހަމަ މި ގޮތަށް ދެހާސް ރަން ފައިސާފޮތި ހަވާލުކުރެވުނު ޚާދިމު އެ ފައިސާއިން އިތުރަށް ދެހާސް ރަން ފައިސާފޮތީގެ ފައިދާ ހޯދި.
17 Da mesma sorte, o que
18 ނަމަވެސް އެއްހާސް ރަން ފައިސާފޮތި ހަވާލުކުރެވުނު ޚާދިމު ގޮސް ސާހިބާގެ ފައިސާ ބިމުގައި ވަޅުލައި ފޮރުވި.
18 Mas o que recebera um foi, e cavou na terra, e escondeu o dinheiro do seu senhor.
19 އޭގެ ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއްގެ ފަހުން ސާހިބު މީހާ އެނބުރި އައި. އަދި ތިން ޚާދިމުންގެ ކައިރީގައި އޭނާގެ ފައިސާއިން އެބައިމީހުން ކުރީ ކޮންކަމެއްތޯ އެހި.
19 E, muito tempo depois, veio o senhor daqueles servos e ajustou contas com eles.
20 ފަސްހާސް ރަންފައިސާފޮތި ހާވަޅުކުރެވުނު ޚާދިމު އައިސް ބުނި. ’ސާހިބާ އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކުރީ ފަސްހާސް ފައިސާފޮތި. މިހިރީ އަޅުގަނޑު ވިޔަފާރިކޮށްގެން ހޯދި އިތުރު ފަސްހާސް ފައިސާފޮތި.‘
20 Então, aproximou-se o que recebera cinco talentos e trouxe-lhe outros cinco talentos, dizendo: Senhor, entregaste-me cinco talentos; eis aqui outros cinco talentos que ganhei com eles.
21 ސާހިބުމީހާ ބުނި. ’ވަރަށް ރަނގަޅު. ކަލެއަކީ ރަނގަޅު ވަފާތެރި ޚާދިމެއް. ކަލޭ ކުޑަ ފައިސާގެ މިންވަރަށް ވަފާތެރިވި. އެހެންވެ އަހަރެން ކަލެއާ ގިނަ މުދާތައް ހަވާލު ކުރާނަން. އަހަރެންގެ ކައިރިއަށް އައިސް އަހަރެންގެ މި އުފަލުގައި ބައިވެރިވޭ.‘
21 E o seu senhor lhe disse: Bem Sobre o pouco foste fiel, sobre muito te colocarei; entra no gozo do teu senhor.
22 އެއަށް ފަހު ދެހާސް ރަން ފައިސާފޮތި ހާވަޅުކުރެވުނު ޚާދިމު އައިސް ސާހިބުމީހާއަށް ބުނި. ’ސާހިބާ އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކުރީ ދެހާސް ފައިސާފޮތި. މިހިރީ އަޅުގަނޑު ވިޔަފާރިކޮށްގެން ހޯދި އިތުރު ދެހާސް ފައިސާފޮތި.‘
22 E, chegando também o que tinha recebido dois talentos, disse: Senhor, entregaste-me dois talentos; eis que com eles ganhei outros dois talentos.
23 ސާހިބުމީހާ ބުނި. ’ވަރަށް ރަނގަޅު. ކަލެއަކީ ރަނގަޅު ވަފާތެރި ޚާދިމެއް. ކަލޭ ކުޑަ ފައިސާގެ މިންވަރަށް ވަފާތެރިވި. އެހެންވެ އަހަރެން ކަލެއާ ގިނަ މުދާތައް ހަވާލު ކުރާނަން. އަހަރެންގެ ކައިރިއަށް އައިސް އަހަރެންގެ މި އުފަލުގައި ބައިވެރިވޭ.‘
23 Disse-lhe o seu senhor: Bem
24 އެއަށް ފަހު އެއްހާސް ރަން ފައިސާފޮތި ހާވަޅުކުރެވުނު ޚާދިމު އައިސް ސާހިބުމީހާއަށް ބުނި. ’ސާހިބާ. އަޅުގަނޑަށް ސާހިބާގެ ހަރުކަށިކަން އެނގޭ. ސާހިބާ ހައްދާފައި ނުވާ ދަނޑުން ގޮވާން ކަނޑާ. އަދި ސާހިބާ ފަސްގަނޑު ނުޖަހާ ބިމުން ފަޅާ ގަހުން ގޮވާން އެއްކުރޭ.
24 Mas, chegando também o que recebera um talento disse: Senhor, eu conhecia-te, que és um homem duro, que ceifas onde não semeaste e ajuntas onde não espalhaste;
25 އެހެންވެ އަޅުގަނޑު ބިރުން ސާހިބާގެ ފައިސާ ގެންގޮސް ބިމުގައި ވަޅުލައި ފޮރުވީން. މިއޮތީ ސާހިބާގެ އެއްހާސް ރަން ފައިސާފޮތި.‘
25 e, atemorizado, escondi na terra o teu talento; aqui tens o
26 ސާހިބުމީހާ ބުނި. ’ކަލެއަކީ ނުބައި އަދި ކަންނެތް ޚާދިމެއް! އަހަރެން ހައްދާފައި ނުވާ ދަނޑުން ގޮވާން ކަނޑާ ކަމާއި އަދި އަހަރެން ފަސްގަނޑު ނުޖަހާ ބިމުން ފަޅާ ގަހުން ގޮވާން އެއްކުރާކަން ކަލޭ ދަނޭ.
26 Respondendo, porém, o seu senhor, disse-lhe: Mau e negligente servo; sabes que ceifo onde não semeei e ajunto onde não espalhei;
27 ދެން އެހެންވީރު އަހަރެންގެ ފައިސާ ކަލޭ ބެންކެއްގައި ބެހެއްޓި ނަމަ އެންމެ ކުޑަމިނުން އަހަރެން އައުމުން އޭގެ ފައިދާ އަހަރެންނަށް ލިބުނީ ހެއްނޫން؟‘
27 devias, então, ter dado o meu dinheiro aos banqueiros, e, quando eu viesse, receberia o que é meu com os juros.
28 ދެން ސާހިބުމީހާ އޭނާގެ އެހެން ޚާދިމުންނަށް ބުނި. ’އޭނާގެ އަތުގައިވާ އެއްހާސް ރަނުގެ ފައިސާފޮތި އަތުލާ ދިހަހާސް ފައިސާފޮތި ހުރި މީހާއަށް ދީ.
28 Tirai-lhe, pois, o talento e dai-o ao que tem os dez talentos.
29 އެމީހަކާ ހަވާލުކުރެވޭ އެއްޗެއް ރަނގަޅު ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރާ މީހާއަށް ފުދި އިތުރަށް ލިބޭނެ. އެމީހަކު އޭގެ ބޭނުން ރަނގަޅު ގޮތުގައި ނުކުރާ މީހެއްގެ އަތުގައި ހުރި އެތިކޮޅުވެސް އަތުލެވޭނެ.
29 Porque a qualquer que tiver será dado, e terá em abundância; mas ao que não tiver, até o que tem ser-lhe-á tirado.
30 މި ބޭކާރު ޚާދިމު ބޭރުގެ އަނދިރި ގަނޑުގެ ތެރެއަށް އެއްލާލާ! އެތަނުގައި ލިބިދޭ ވޭނުން މީހުން ރޮއި އަދި ދަތް ކުނޑިވިކަމުން ދާނެ.‘“
30 Lançai, pois, o servo inútil nas trevas exteriores; ali, haverá pranto e ranger de dentes.
31 ”އިންސާނާގެ ދަރިކަލުން އެކަލޭގެފާނުގެ މަތިވެރިކަމާއެކު އެކަލޭގެފާނުގެ މަލާއިކަތުންނާއިއެކު ވަޑައިގެން އެކަލޭގެފާނުގެ ޝާހީ ތަޚުތުކޮޅުގައި އިށީނދެ ވަޑައިގެން އިންނަވާނެ.
31 E, quando o Filho do Homem vier em sua glória, e todos os santos anjos, com ele, então, se assentará no trono da sua glória;
32 އަދި އެންމެހާ ޤައުމުތަކުގެ މީސްތަކުން އެކަލޭގެފާނުގެ ކުރިފުޅުމައްޗަށް ގެނެވޭނެ. އެ ހިނދު އެކަލޭގެފާނު އެ މީސްތަކުން ދެބައިކުރައްވާނެ. އެއީ ބަކަރި ހުއިހައްޕާ މީހަކު ކަންބަޅި އާއި ބަކަރި ވަކިކުރާ ފަދައިން.
32 e todas as nações serão reunidas diante dele, e apartará uns dos outros, como o pastor aparta dos bodes as ovelhas.
33 އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ކަނާތްފަރާތަށް ކަންބަޅިތައް ލައްވައި ވާތްފަރާތަށް ބަކަރިތައް ލައްވާނެ.
33 E porá as ovelhas à sua direita, mas os bodes à esquerda.
34 ދެން ރަސްގެފާނު އެމަނިކުފާނުގެ ކަނާތްޕުޅު ފަރާތުގައި ތިބި މީސްތަކުންނަށް ވިދާޅުވާނެ. ’އަހަރެންގެ ބައްޕާފުޅު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ބަރަކާތް ލައްވައިފި! ދުނިޔެ އުފެއްދެވުމުގެ ކުރިން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޓަކައި ތައްޔާރު ކުރެވިފައިވާ ރަސްކަން ލިބިގަތުމަށް އާދޭ.
34 Então, dirá o Rei aos que Vinde, benditos de meu Pai, possuí por herança o Reino que vos está preparado desde a fundação do mundo;
35 އަހަރެން ބަނޑުހައިވެފައިވީ ހިނދު ތިޔަބައިމީހުން އަހަރެންނަށް ކާން ދިނީން. އަހަރެން ކަރުހިއްކައިގެންފައިވީ ހިނދު އަހަރެންނަށް ބޯނެ ފެންފޮދެއް ދިން. އަހަރެން ބީރައްޓެއްސެއްގެ ގޮތުގައި ވީހިނދު ތިޔަބައިމީހުންގެ ގޭގައި ބަހައްޓައިދިން.
35 porque tive fome, e destes-me de comer; tive sede, e destes-me de beber; era estrangeiro, e hospedastes-me;
36 އަހަރެން އޮރިޔާން ޙާލުގައި ވީހިނދު އަހަރެންގެ އައުރަ ނިވާކުރުމަށް ޓަކައި ފޭރާން ދިން. އަހަރެން ބަލިމަޑު ކަމުގައިވީ ހިނދު އަހަރެންނާއި މެދު ތިޔަބައިމީހުން އަޅާލުން ބެހެއްޓި. އަދި އަހަރެން ޖަލުގައި ހައްޔަރުވި ހިނދު އަހަރެންގެ ކައިރިއަށް ތިޔަބައިމީހުން ޒިޔާރަތް ކުރި.‘
36 e vestistes-me; adoeci, e visitastes-me; estive na prisão, e fostes ver-me.
37 ދެން އެ ޞާލިޙުން ރަސްގެފާނަށް ދަންނަވާނެ. ’އޭ ސާހިބު މަނިކުފާނު! އަޅުގަނޑުމެން ކޮން އިރަކުތޯ ތިޔަ މަނިކުފާނު ބަނޑުހައިކަން މަތީ ހުންނަވަނިކޮށް ފެނިގެން ފަރިއްކޮޅު އެރުވީ؟ ފެންބޮވައިގެން ހުންނަވަނިކޮށް ފެންފޮދު އެރުވީ؟
37 Então, os justos lhe responderão, dizendo: Senhor, quando te vimos com fome e
38 ތިޔަ މަނިކުފާނު ބީރައްޓެއްސެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނަވަނިކޮށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ގެޔަށް ވެދެވަޑައިގަތުމަށް ދެންނެވީ؟ އޮރިޔާން ހާލުގައި ވަނިކޮށް ހެނދުންކޮޅެއް އެރުވީ؟
38 E, quando te vimos estrangeiro e
39 އަދި މަނިކުފާނު އާލާސްކަންފުޅާ އޮންނަވަނިކޮށް ނުވަތަ ޖަލުގައި އޮންނަވަނިކޮށް ޒިޔާރަތް ކުރީ؟‘
39 E, quando te vimos enfermo ou na prisão e fomos ver-te?
40 ރަސްގެފާނު ޖަވާބުގައި ވިދާޅުވާނެ. ’އަހަރެން މިބުނަނީ ތެދެއް. މީސްތަކުންގެ ތެރޭން އަހަރެންނަށް އިމާންވާ އެންމެ ދެރަ މީހާއާ މެދު އެފަދަ ކަމެއް ކުރިޔަސް އެކަމެއް އެކޮށްދެވުނީ އަހަރެންނަށް.‘
40 E, respondendo o Rei, lhes dirá: Em verdade vos digo que, quando o fizestes a um destes meus pequeninos irmãos, a mim
41 އެއަށް ފަހު ރަސްގެފާނުގެ ވާތްފަރާތުގައި ތިބި މީސްތަކުންނަށް ވިދާޅުވާނެ. ’އަހަރެންގެ ކައިރިން ދުރަށް ދޭ. ކަލޭމެން ވަނީ މާތްރަސްކަލާނގެ ކޯފާގެ ދަށުގައި! ޝައިތާނާ އަށާއި އޭނާގެ ބައިވެރިންނަށް ތައްޔާރު ކުރެވިފައިވާ ނިމުމެއް ނުވާ އަލިފާނުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިގަތުމަށް ދޭ.
41 Então, dirá também Apartai-vos de mim, malditos, para o fogo eterno, preparado para o diabo e seus anjos;
42 އަހަރެން ބަނޑުހައި ހައިހޫނު ކަމުގައި ވީ ހިނދު އަހަރެންނަށް ކާނޭ އެއްޗެއް ކަލޭމެން ނުދިން. ފެންބޮވާފައިވީ ހިނދު ކަލޭމެން ބޯނެ ފެންފޮދެއް ނުދިން.
42 porque tive fome, e não me destes de comer; tive sede, e não me destes de beber;
43 އަހަރެން ބީރައްޓެއްސެއްގެ ގޮތުގައި ވީހިނދު ކަލޭމެން އަހަރެންނަށް މަރުޙަބާއެއް ނުކިޔަމު. އަހަރެން އޮރިޔާން ޙާލުގައި ވީހިނދު ކަލޭމެން އަހަރެންގެ އައުރަ ނިވާކުރުމަށް ފޭރާމެއް ނުދިން. އަހަރެން ބަލިމަޑުކަމުގައްޔާއި އަދި ޖަލުގައި ހައްޔަރުވި ހިނދު ކަލޭމެން އަހަރެންގެ ކައިރިއަށް ޒިޔާރަތްކޮށް އަޅައެއް ނުލާ.‘
43 sendo estrangeiro, não me recolhestes;
44 އެއަށް ފަހު އެބައިމީހުން އަހާނެ. ’އޭ ސާހިބު މަނިކުފާނު! އަޅުގަނޑުމެން މަނިކުފާނު ބަނޑުހައިފުޅުވެފައި ވަނިކޮށް ދުށީ ކޮން އިރަކުތޯ؟ އަދި މަނިކުފާނު ފެންބޮވައިގެންފައި ވަނިކޮށް، ނޫނީ ބީރައްޓެއްސެއްގެ ގޮތުގައި ވަނިކޮށް، ނޫނީ ބަލިވެ އޮންނަވަނިކޮށް، ނޫނީ ޖަލުގައި އޮންނަވަނިކޮށް އަޅާނުލާފައި ވަނީ ކޮން އިރަކުތޯ؟‘
44 Então, eles também lhe responderão, dizendo: Senhor, quando te vimos com fome, ou com sede, ou estrangeiro, ou nu, ou enfermo, ou na prisão e não te servimos?
45 ރަސްގެފާނު އެބައިމީހުންނަށް ވިދާޅުވާނެ. ’އަހަރެން މިބުނަނީ ތެދެއް. ކަލޭމެން އަހަރެންނަށް އިމާންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ދެރަމީހަކަށް ވެސް އެފަދަ ކަމެއް ކޮށް ނުދީފިނަމަ އެކަމެއް ކޮށް ނުދެވުނީ ތިމަން މަނިކުފާނަށް.‘“
45 Então, lhes responderá, dizendo: Em verdade vos digo que, quando a um destes pequeninos
46 އެއަށް ފަހު އީސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ”މިފަދަ މީހުން އަބަދުގެ އަބަދަށް ޢުޤޫބާތުގައި ދެމިގެންވާނެ. ނަމަވެސް މާތްރަސްކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ލިބިގެންވާ ހުރިހާ އެންމެންނަށް ނިމުންނުވާ ޙަޔާތެއް ލިބިދޭނެ.“
46 E irão estes para o tormento eterno, mas os justos, para a vida eterna.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?