Mateus 5
COE vs ARC
1 — ausente —
1 Jesus, vendo a multidão, subiu a um monte, e, assentando-se, aproximaram-se dele os seus discípulos;
2 — ausente —
2 e, abrindo a boca, os ensinava, dizendo:
3 —Pãi Diore masi cuasamanata'ni Repaʉ'te masi cuasañu chiito Diopi paakʉ cho'okaija'mʉ repanare. Ũcuaʉji cho'okaiʉna Repaʉni masi cuasajʉ jũnisõsirʉmʉ Repaʉ pa'ichejare ai sani pa'ijanaa'me repana.
3 Bem-aventurados os pobres de espírito, porque deles é o Reino dos céus;
4 ’Ũcuachi'a oijʉ sʉmava'na pa'ina pãi, Diopi repana rekoñoãna chʉroʉna pojojʉ pa'ijanaa'me.
4 bem-aventurados os que choram, porque eles serão consolados;
5 ’Ũcuachi'a pãi cu'ache cho'ocojñonata'ni sãiñe cu'ache cho'omana Dios, “Ĩsija'mʉ chʉ'ʉ”, chiisichejare chejare ĩsiʉna pojojʉ pa'ijanaa'me.
5 bem-aventurados os mansos, porque eles herdarão a terra;
6 ’Ũcuachi'a pãi Dios chʉ̃'ʉñe cho'oneena Ũcuaʉji cho'okaiʉna Repaʉ chʉ̃'ʉñe'te masi cho'ojʉ pojojʉ pa'ijanaa'me.
6 bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque eles serão fartos;
7 ’Ũcuachi'a chekʉnare ña oijʉ re'oja'che cho'okaina pãi, Diopi ũcuaja'che repanani oiʉ re'oja'che cho'okaiʉna pojojʉ pa'ijanaa'me.
7 bem-aventurados os misericordiosos, porque eles alcançarão misericórdia;
8 ’Ũcuachi'a pãi repana rekoñoã cu'achejẽ'e cuasamana Diore ñajanaa'me. Diore ñajanajejʉ pojojʉ pa'ijanaa'me repana.
8 bem-aventurados os limpos de coração, porque eles verão a Deus;
9 ’Ũcuachi'a chekʉnapi cavajʉna ñani, “Cavamairo re'oja'che pa'ijʉ̃'ʉ”, chiinare pãi, “Chʉ'ʉ chĩia'me ina”, chiija'mʉ Dios. Jã'ajekʉna pojojʉ pa'ijanaa'me repana.
9 bem-aventurados os pacificadores, porque eles serão chamados filhos de Deus;
10 ’Ũcuachi'a Dios chʉ̃'ʉñe'te cho'ojʉ cu'ache cho'ocojñona pãi, Dios neenajejʉ Ũcuaʉji cho'okaiʉna pojojʉ pa'ijanaa'me.
10 bem-aventurados os que sofrem perseguição por causa da justiça, porque deles é o Reino dos céus;
11 ’Pãi mʉsanʉkonare chʉ'ʉni cuasajʉna rʉa cu'ache i'kajʉ cu'ache cho'ome. Ũcuachi'a mʉsanʉkona pa'iche'te chekʉnare kʉani, “Cu'ache pa'inaa'me jã'ana”, chiijʉ jorenaa'me repana, cheke si'ache na'a rʉa cu'ache i'kajʉ. Chʉ'ʉni cuasajʉ cu'ache cho'ocojñonata'ni pojojʉ pa'ijanaa'me mʉsanʉkona.
11 bem-aventurados sois vós quando vos injuriarem, e perseguirem, e, mentindo, disserem todo o mal contra vós, por minha causa.
12 Na'a pa'isirʉmʉ Dios mʉsanʉkonare Repaʉ pa'ichejana satena pa'iche re'oja'chere ĩsija'mʉ. Jã'ajekʉna pojojʉ pa'ijʉ̃'ʉ mʉsanʉkona. Mʉsanʉkonare irʉmʉ cu'ache cho'ocheja'che aperʉmʉ pa'isina pãi reparʉmʉ Dios chʉ'o kʉasinare ũcuaja'che cu'ache cho'oasome —chiisi'kʉa'mʉ Jesús chʉkʉna'te.
12 Exultai e alegrai- porque é grande o vosso galardão nos céus; porque assim perseguiram os profetas que
13 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e chʉ'vasi'kʉa'mʉ.
13 Vós sois o sal da terra; e, se o sal for insípido, com que se há de salgar? Para nada mais presta, senão para se lançar fora e ser pisado pelos homens.
14 ’Ũcuachi'a chʉ'ʉre cuasanajejʉ mʉsanʉkonapi re'oja'che cho'ojʉna ñajʉ, pãi chekʉna, “Diopi cho'okaiʉna re'oja'che cho'ome ina”, chiijʉ masime. Vʉ'ejoopo aikũti sẽ'sevʉ pa'ijoopo rʉa so'ña ñoñeja'ñe mʉsanʉkonapi re'oja'che cho'ojʉ ñojʉna ñajʉ, pãi chekʉna, “Diopi cho'okaiʉna re'oja'che pa'ime ina”, chiijʉ masime.
14 Vós sois a luz do mundo; não se pode esconder uma cidade edificada sobre um monte;
15 Pãiʉ ʉotʉopʉ chʉ̃oni totoroji jao nʉkoma'mʉ. Jã'aja'ñe cho'oma'ñe ʉotʉopʉ chʉ̃oni, “Chija'ito pãi ivʉ'e pa'ina ñamanejanaa'me”, chini cuasa, ʉmʉna tʉomʉ re'oja'che miakʉna repavʉ'e pa'inapi ũcuanʉko ñaa'jʉ chini.
15 nem se acende a candeia e se coloca debaixo do alqueire, mas, no velador, e dá luz a todos que estão na casa.
16 Mʉsanʉkona ũcuaja'che ʉotʉopʉ re'oja'che miañeja'ñe re'oja'che cho'ojʉ pa'ijʉ̃'ʉ, pãipi ña, “Diopi cho'okaiʉna re'oja'che cho'onaa'me ina”, chiapʉ chini —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
16 Assim resplandeça a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem o vosso Pai, que
17 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e ija'che i'kakʉ chʉ'vasi'kʉa'mʉ:
17 Não cuideis que vim destruir a lei
18 Cʉnaʉmʉna'me cheja chuta'a si'amarʉmʉna repana tocha jo'kasi'e kʉache te'emakarʉjẽ'e karama'ñe peore pa'ija'mʉ, repa kʉache peore ti'jñerʉmʉjatʉ'ka. Ũcuarepaa'me jã'a.
18 Porque em verdade vos digo que, até que o céu e a terra passem, nem um jota ou um til se omitirá da lei sem que tudo seja cumprido.
19 Jã'ajekʉna pãiʉ ũcuaʉakʉji repana chʉ̃'ʉ jo'kasi'ere jachakʉ peore cho'omaʉ chekʉnarejẽ'e, “Repana chʉ̃'ʉ jo'kasi'e peore cho'oma'tojẽ'e re'omʉ”, chiiʉ chʉ'vasi'kʉre Dios, “Ikʉ chʉ'ʉ neekʉta'ni rʉa vesʉʉ'mʉ”, chiija'mʉ. Jã'ata'ni pãiʉ ũcuaʉakʉji repana chʉ̃'ʉ jo'kasi'ere jachama'ñe cho'okʉ chekʉnare ũcuaja'che, “Jachama'ñe cho'ojʉ̃'ʉ”, chiiʉ chʉ'vasi'kʉre Dios, “Ikʉ chʉ'ʉ neekʉ rʉa masiʉ'mʉ”, chiija'mʉ.
19 Qualquer, pois, que violar um destes menores mandamentos e assim ensinar aos homens será chamado o menor no Reino dos céus; aquele, porém, que
20 Mʉsanʉkonapi repana chʉ̃'ʉ jo'kasi'ere judíopãi che'chonana'me fariseopãire na'a rʉa cho'omaneni Dios pa'icheja saimanejanaa'me —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder de modo nenhum entrareis no Reino dos céus.
21 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e chʉ'vakʉ ija'che che'chosi'kʉa'mʉ:
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; mas qualquer que matar será réu de juízo.
22 Chʉ'ʉta'ni, “Ija'che cho'ojʉ̃'ʉ”, chiiʉ chʉ̃'ʉmʉ mʉsanʉkonare: Pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ'te ja'me pa'ikʉni pe'rutojẽ'e pe'rusi'e ro'i cu'ache ti'jñeja'mʉ repaʉ'te. Ũcuachi'a pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ'te ja'me pa'ikʉni cu'ache i'kato pãi chʉ̃'ʉna repaʉ'te chẽajanaa'me, jo'e i'kamanea'kʉ chini. Ũcuachi'a pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ'te ja'me pa'ikʉni, “Cu'akʉjekʉ vati toana sani uukʉ pa'ija'mʉ mʉ'ʉ”, chiikʉ ũcuaʉji vati toana saocojñoja'mʉ.
22 Eu, porém, vos digo que qualquer que, sem motivo, se encolerizar contra seu irmão será réu de juízo, e qualquer que chamar a seu irmão de raca será réu do Sinédrio; e qualquer que réu do fogo do inferno.
23 — ausente —
23 Portanto, se trouxeres a tua oferta ao altar e aí te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 — ausente —
24 deixa ali diante do altar a tua oferta, e vai reconciliar-te primeiro com teu irmão, e depois vem, e apresenta a tua oferta.
25 ’Chekʉrʉmʉ pãiʉ ũcuaʉakʉji chekʉni põsero'i paamʉ. Jã'ata'ni repaʉji jeereparʉmʉ ro'ima'to pe'rukʉ ro'ia'kʉ chini pãi chẽañe chʉ̃'ʉkʉ pa'ivʉ'ena saja'mʉ repaʉ'te. Jã'aja'ñe cho'opi'rato pesa chuta'a ma'a sairʉmʉna, “Põsero'ire charo care'vañu”, chiijʉ̃'ʉ repaʉ'te. Na'mi care'vama'to repaʉ'te pãi chẽañe chʉ̃'ʉkʉni saja'mʉ repaʉ. Sa jo'kaʉna pãi chẽañe chʉ̃'ʉkʉji repaʉ'te pãi chẽavʉ'ena cuaoa'jʉ chini pãi chẽanani chʉ̃'ʉja'mʉ.
25 Concilia-te depressa com o teu adversário, enquanto estás no caminho com ele, para que não aconteça que o adversário te entregue ao juiz, e o juiz te entregue ao oficial, e te encerrem na prisão.
26 Cuao jo'karena põsero'i peore ro'i pi'niñetʉ'ka ũcuavʉ'ere pa'ija'mʉ repaʉ. Ũcuarepaa'me jã'a —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
26 Em verdade te digo que, de maneira nenhuma, sairás dali, enquanto não pagares o último ceitil.
27 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e ija'che chʉ'vasi'kʉa'mʉ:
27 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não cometerás adultério.
28 Chʉ'ʉta'ni ija'che i'kamʉ: Pãiʉ ũcuaʉakʉji romioni repaʉ paama'koni ʉache ñani repaʉ rekochoji repao'te paama'kʉpi ja'me kãisi'kʉja'che cho'omʉ.
28 Eu porém, vos digo que qualquer que atentar numa mulher para a cobiçar já em seu coração cometeu adultério com ela.
29 ’Chekʉrʉmʉ pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ ñakova ʉjajʉ̃tʉ cakã'ko cañakovaji ñakʉ chekʉni cu'ache cho'omʉ. Jã'aja'ñe cho'oni repañakova ruta so'ona sẽjosõa'kʉ. Ñakovachi'a cho'osõto na'a re'omʉ repaʉ'te. Jã'aja'ñe cho'omaneni chekʉrʉmʉ repaʉ ũcuañakovaji ñakʉ jo'e na'a rʉa cu'ache cho'osi'kʉjekʉ vati toana saocojñoja'mʉ. Repaʉji ñakova te'eñakova peoto cu'amʉ. Jã'ata'ni Diopi repaʉ'te vati toana saoru na'a rʉa cu'ache pa'imʉ repaʉ'te, cu'a cho'osi'kʉre.
29 Portanto, se o teu olho direito te escandalizar, arranca-o e atira-o para longe de ti, pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que todo o teu corpo seja lançado no inferno.
30 Ũcuachi'a pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ ʉjajʉ̃tʉpi chekʉni cu'ache cho'oni, repajʉ̃tʉ tʉso so'ona sẽjosõa'kʉ. Jʉ̃tʉchi'a cho'osõto na'a re'omʉ repaʉ'te. Jã'aja'ñe cho'omaneni chekʉrʉmʉ repaʉ ũcuajʉ̃tʉpi jo'e na'a rʉa cu'ache cho'osi'kʉjekʉ vati toana saocojñoja'mʉ —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
30 E, se a tua mão direita te escandalizar, corta-a e atira-a para longe de ti, porque te é melhor que um dos teus membros se perca do que todo o teu corpo seja lançado no inferno.
31 Ũcuarʉmʉ Jesús jo'e ija'che chʉ'vasi'kʉa'mʉ:
31 Também foi dito: Qualquer que deixar sua mulher, que lhe dê carta de desquite.
32 Chʉ'ʉta'ni ija'che cho'ojʉ̃'ʉ chiiʉ chʉ̃'ʉmʉ mʉsanʉkonare: Chekʉrʉmʉ pãiʉji repaʉ rʉ̃jopi chekʉni ja'me kãito sẽjore'omʉ repao'te. Jã'ata'ni repaʉ rʉ̃joni jã'aja'ñe cu'ache cho'oma'koni rurepapʉ sẽjoni cu'ache cho'omʉ. Sẽjosõru chekʉrʉmʉ repao jo'e chekʉni veja pa'ija'mo. Repaoji jã'aja'ñe cho'oru ʉ̃jʉ pa'isi'kʉpi sẽjosi'kʉpi chʉ'o paamʉ, repao cu'ache cho'osi'e. Repao'te vejasi'kʉ ũcuaja'che cu'ache cho'omʉ —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
32 Eu, porém, vos digo que qualquer que repudiar sua mulher, a não ser por causa de prostituição, faz que ela cometa adultério; e qualquer que casar com a repudiada comete adultério.
33 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e ija'che i'kakʉ chʉ'vasi'kʉa'mʉ:
33 Outrossim, ouvistes que foi dito aos antigos: Não perjurarás, mas cumprirás teus juramentos ao Senhor.
34 Jã'ata'ni chʉ'ʉ mʉsanʉkonare jã'aja'ñe cho'omanea'jʉ chini ija'che chʉ'vamʉ: Diore jmamakarʉjẽ'e roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ mʉsanʉkona. Repaʉ mamire ve'ocuhejʉ cʉnaʉmʉjẽ'e roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ, Repaʉ chʉ̃'ʉkʉ pa'ichejajekʉna.
34 Eu, porém, vos digo que, de maneira nenhuma, jureis nem pelo céu, porque é o trono de Deus,
35 Ũcuachi'a chejajẽ'e roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ, Repaʉ chʉ̃'ʉcojñona pa'ichejajekʉna. Ũcuachi'a Jerusalén vʉ'ejoopojẽ'e roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ, Repaʉ Dios peore chʉ̃'ʉkʉ neejoopojekʉna.
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés, nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei,
36 Ũcuachi'a sĩjore roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ, mʉsanʉkonare raña te'era'chorʉjẽ'e pojaraña jã'apãani chijaraña carʉñocu'asĩjojekʉna.
36 nem jurarás pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Ũcuachi'a mʉsanʉkonare Diore cuasanare chekʉnapi i'kajʉna, “Jaʉ, cho'ora”, chiisi'e repare ũcuarepa cho'ora chini cheke na'a rʉa roijʉ i'kato cu'amʉ. Mʉsanʉkona chekʉnapi i'kajʉna, “Cho'oma'mʉ”, chiisi'e ũcuaja'che chekere roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ. Cheke na'a rʉa roijʉ i'kanapi vati chʉ̃'ʉñe cu'ache cho'ome repana —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
37 Seja, porém, o vosso falar: Sim, sim; não, não, porque o que passa disso é de procedência maligna.
38 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e chʉ'vasi'kʉa'mʉ.
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho e dente por dente.
39 Chʉ'ʉta'ni irʉmʉ ija'che chʉ̃'ʉmʉ mʉsanʉkonare: Chekʉpi mʉ'ʉni cu'ache cho'oto sãiñe cu'ache cho'omanejʉ̃'ʉ repaʉ'te. Ũcuachi'a chekʉpi pe'rukʉ mʉ'ʉ vachoturupʉna asi charato chekʉkã'ko ʉ̃semanejʉ̃'ʉ jo'e charaa'kʉ.
39 Eu, porém, vos digo que não resistais ao mal; mas, se qualquer te bater na face direita, oferece-lhe também a outra;
40 Ũcuachi'a chekʉrʉmʉ mʉ'ʉpi chekʉni põsero'i paakʉna repaʉji mʉ'ʉ sẽ'sevʉ ju'ikãare ĩsikʉ ro'ia'kʉ chini pãi chẽañe chʉ̃'ʉkʉ vʉ'ena saru chekʉkãa ũcuaja'che rupʉ ĩsijʉ̃'ʉ repaʉ'te.
40 e ao que quiser pleitear contigo e tirar-te a vestimenta, larga-lhe também a capa;
41 Ũcuachi'a chekʉpi mʉ'ʉni repaʉ põsere te'ekilómetrojatʉ'ka kuãa sakaaʉ chini chʉ̃'ʉto dos kilómetrojatʉ'ka pojokʉ kuãa sakaijʉ̃'ʉ repaʉ'te.
41 e, se qualquer te obrigar a caminhar uma milha, vai com ele duas.
42 Ũcuachi'a mʉ'ʉ paamajñarʉãre ũcuaʉakʉji sẽeto rupʉ ĩsijʉ̃'ʉ repaʉ'te. Ũcuachi'a chekʉpi mʉ'ʉni ũcuaʉache'te prestara chini sẽeto ʉ̃sema'ñe prestajʉ̃'ʉ repaʉ'te —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
42 Dá a quem te pedir e não te desvies daquele que quiser que lhe emprestes.
43 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e chʉ'vasi'kʉa'mʉ.
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e aborrecerás o teu inimigo.
44 Chʉ'ʉta'ni ija'che chʉ̃'ʉmʉ mʉsanʉkonare: Mʉsanʉkonare cuhenare oijʉ pa'ijʉ̃'ʉ. Mʉsanʉkonare cu'ache i'kanare Dioni re'oja'chere sẽekaijʉ̃'ʉ. Ũcuachi'a mʉsanʉkonare cu'ache cho'onare sãiñe re'oja'che cho'okaijʉ pa'ijʉ̃'ʉ.
44 Eu, porém, vos digo: Amai a vossos inimigos, bendizei os que vos maldizem, fazei bem aos que vos odeiam e orai pelos que vos maltratam e vos perseguem,
45 Mʉsanʉkonapi chʉ'ʉ chʉ̃'ʉsi'ere cho'oni mai Ja'kʉ Dios Cʉnaʉmʉ Pa'ikʉ cho'ocheja'che re'oja'che cho'ojʉ pa'ijanaa'me. Ũcuaʉji chʉ̃'ʉʉna ʉ̃sʉʉ asuche pãi cu'anana'me re'ona pa'icheja re'oja'che ñoñe miamʉ. Ũcuachi'a Diopi chʉ̃'ʉʉna oko pãi cu'ache pa'inana'me re'oja'che pa'ina pa'ichejña si'achejña rakʉ pa'imʉ.
45 para que sejais filhos do Pai que porque faz que o seu sol se levante sobre maus e bons e a chuva desça sobre justos e injustos.
46 Pãi chʉ̃'ʉnare kuri kookaina pãi ũcuanʉkore oima'ñe repanare oinarechi'a sãiñe oijʉ pa'ime. Mʉsanʉkona repanare na'a re'oja'che pa'ijʉ pãi ũcuanʉkore oijʉ pa'ito re'oja'che pa'iche jo'kaja'mʉ Dios mʉsanʉkonare. Jã'ata'ni repana pa'icheja'che mʉsanʉkonare oinarechi'a oijʉ pa'ito re'oja'che pa'iche jo'kamaneja'mʉ Dios.
46 Pois, se amardes os que vos amam, que galardão tereis? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Ũcuachi'a Diore cuasamana pãi ũcuanʉkore chẽse pojoma'ñe repanare re'onarechi'a chẽse pojojʉ pa'ime. Mʉsanʉkonata'ni mʉsanʉkonare re'onarechi'a chẽse pojojʉ pa'ima'ñe mʉsanʉkona ñamanarejẽ'e chẽse pojojʉ pa'ijʉ̃'ʉ, Diopi pojoa'kʉ.
47 E, se saudardes unicamente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os publicanos também assim?
48 Mai Ja'kʉ Dios, Cʉnaʉmʉ Pa'ikʉ cho'ocheja'che re'oja'chechi'a cho'ojʉ pa'ijʉ̃'ʉ mʉsanʉkona —chiisi'kʉa'mʉ Jesús.
48 Sede vós, pois, perfeitos, como é perfeito o vosso Pai, que
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?