1 Jadchiy ji̱ta su̱teda caserdótevyeda nutyityu̱ siva: “¿Si̱tenuni̱viy rani̱cha jiryatiy ru̱tayu?”
2 Jadchiy ji̱ta su̱mutya̱jada Estébanubay: “Jirya̱ntya tuva̱chu ramu, vaduy, ratyeryi̱veda, rajye̱vyeda jarye. Sadityadoda Ju̱denu Vándanu̱ vu̱myunatyi̱ Avurá̱bayu, jasityidye savichanu̱yada variy Mesupotámiya mucadimu, netimyu̱ ne savichanu̱yada Ará̱mu variy didye.
3 Su̱teda ji̱ta Ju̱denu siva Avurá̱bay:
4 Sasipyateda ji̱ta Cardéya ja̱nvay mucadimusiy, savichanuvejada Ará̱mu variy. Jadchiy ji̱ta, sadiiyadanumatiy saja̱y, saja̱teda ji̱ta jadchiy jirya mucadimuju̱, jiryatiy jiryevyicha diye sa̱ra̱ju̱ jiyu ramu.
5 Ne sasa̱ryu̱yada Ju̱denu mucadi varidyidyeñi̱, netimyu̱ ne vinu sanumutujiju̱ sasa̱ryu̱yada variyu. Su̱teda ji̱ta variy sivantiy:
8 Ju̱denu jteda siva Avurá̱bay variy:
9 Ritye̱ryu̱tya̱da ji̱ta Jacóbubay dadyeñubañi̱ jityeryi̱bay Jusíbe. Ritye̱ryu̱tya̱da yinnu̱yadamu Ejíptu mucadi ja̱nvamyuni̱.
10 Jasidye savicha̱da Ju̱denu sisa̱, ni̱tiy jantyuyada saparu̱tyajomusiy yiva. Sadityadoda ji̱ta Ju̱denuni̱ Jaravú̱bay, jiryatiy ja̱mu nutyityu̱ Ejíptu mucadimuni̱: ‘Ni̱ni̱ ji̱ta Jusíy si̱tenu datyara, samirya jachityi̱ risa̱ju̱ni̱.’ Jadchiy ji̱ta sabayada Jaravú̱bañi̱ Jusíbe jimyucadi nutyityu̱ju̱, si̱tenu saroriy nutyityu̱ju̱ jarye.
11 Jadchiy ji̱ta ravicha̱da jachi̱nu runda ti̱ta̱ju̱ mucadiva, Ejíptu mucadiva, Caná̱ mucadiva jarye. Jaryi rirya̱ntyuñu̱yada jmyicharavasiy variy, ne vana̱y ridyiyada ta̱riy vu̱myunatyavay riva jmyichara variy.
12 Satuva̱chodanumatiy Jacóbubay: Jasinrya jmyichara Ejíptumu, su̱pa̱jada ji̱ta riy jidyedyeñubay vu̱myunatyavay variy: ‘Jirye̱jiya Ejíptumu jmyicharana̱cho̱.’
13 Rijetyiiñumatiy jiya̱da rumuntiy, variñi̱ ji̱ta ridyetya̱dani̱ jityeryi̱bay Jusíbe jasiy, Jaravú̱bay jarye datya̱da variy ta̱ra nijya̱mi̱ra Jusídye.
14 Su̱pa̱jada ji̱ta Jusíberya jiñiquejada simu jijye̱be: ‘Jiyu ji̱ta ye̱cha risa̱, ti̱ta̱ju̱ ratyeryi̱vedata.’ Riya̱da ji̱ta variy rumuju̱ daraju̱ñijyate vu̱yaju̱y nijya̱mi̱, tadajyo rinchaju̱.
15 Saya̱da ji̱ta Jacóbubay variy raruva̱vaju̱, Ejíptumuju̱. Jasiñuma sadiiyada varidye, ti̱ta̱ju̱ sadadyeñu diimyu̱yada yisa̱ju̱, jiryatiy ta̱riy vu̱myunatyavabedyeryi.
16 Ru̱toda ji̱tara Jacóbu babyi variy jimyucadimuju̱ntiy, Siqué̱myuju̱. Ribeyada bapyo vudi vimura, Avurá̱bay ta̱ryu̱rya vimu, jiryatiy pupaday criquiy murichirya sata̱ryu̱yada Amórubay dadyeñumusirya.
17 Jadchiy ji̱ta rani jti̱ru̱yadadenuma, jiryatiy sani jteda Ju̱denu siva Avurá̱bay:
18 Varicha̱ra̱ju̱ sajayada vadi nutyityu̱bay, jiryatimyu̱ ne sadatya̱dani̱ Jusíbedye.
19 Ni̱ni̱ ji̱ta quivu̱chunu̱yada vu̱myunatyavabe jiyadasiryi, varityi savichaniñu̱yada va̱cha ridyedyeñu jiyadasiyu, sajatyataniñu̱yada variy ridyedyeñuntiyu, vadi rupachusavay, riñuma jasa̱y.
20 Variryundamu day sarupeda Muyusésibentyi, sami̱ dera savicha̱da derapudera Ju̱denu diya. Mu̱nvay jarimyuni̱ sa̱ra̱ju̱ rijye̱vyechoda saja̱y rorimyuyu.
21 Sajatya̱danumatiy saja̱y jiryorimyusiy Jaravú̱bay jtedamuni̱, varicha̱ra̱ju̱ saryeda Jaravú̱bay detubadyeñi̱, ni̱numa ja̱vyechoda si̱tenu jidyenuju̱ varidyeni̱.
22 Jasiñi̱ ridyetyadoda Ejíptu ja̱nvay ti̱ta̱ju̱ tara datya̱dani̱. Ni̱ni̱ ji̱ta sani̱cha jiñu Muyusésiy si̱tenu datyara, sadatya̱damu jiñiquera niquejada, tara jvaayada jarye.
23 Sito̱tadedanumatirya daryaju̱yu vu̱yaju̱y vaata, saya̱da ji̱ta jañu̱ñu ruumu jityevay, Irayénu dadyeñu.
24 Jasiñi̱ sadiñuvejada siva ti̱qui jityenu, su̱vatyi Ejíptu ja̱mi̱ samo̱muni̱; Muyusésibe siryi̱jada variy sayadaju̱, samurichedoda varirya jityenu jvatyicha̱da, jiryatiy su̱vedani̱ Ejíptu ja̱mi̱ daryaju̱.
25 Mitya sajachipiya̱jada Muyusésibe: ‘Ridyetya dyetya ratyevay: Rimusiy sa̱ra̱y Ju̱denu riyada,’ ridyetyaru̱yadatya daryaju̱ ridye.
26 Ratarya rundamu, su̱nu̱yada nani̱vatyi rityenuju̱yu, sani jdutyaru̱yada samirya nanunique̱yada, su̱teda variy nadiva: ‘¿Nu̱tyu mityijyi tenuju̱dye sa̱ni̱cha? ¿Ta̱raju̱ra sa̱nupochuvá̱dyeyu, ta̱raju̱?’
27 Ni̱tiy pochodara jityenu mo̱ jaryi, sajatya̱da variñi̱ Muyusésibe: ‘¿Chi̱ra rañi bay nu̱ntyityu̱ju̱ dajyi, cadnaduju̱ jarye?’
28 Su̱teda ji̱ta variy sivantiy: ‘¿Yivaryu̱tyantidyerye, yivaryu̱y? nu̱tyu yivaje rurundamuni̱ Ejíptu ja̱mi̱ntiy.’
29 Satuva̱chodanumatiy Muyusésiberya saniquejada, sabayada ji̱ta variy jadchiy. Savichanuvejada Madiyá̱mu, nu̱tyu raruva̱ ja̱mi̱ varidyeñi̱. Jasiy sadetuñuvejada danu̱ju̱y vanuju̱y.
30 Jadchiy ji̱ta, daryaju̱yu vu̱yaju̱y vaatamusiy, samu̱ti̱jada Ju̱denu jpa̱nu variy mitya tomu, musimyu jiryatiy Sinayí jtyatarara. Sadityadoda variy Muyusésibeyu, jiidañube, nu̱tyu nutasaranube rani nu̱ya̱.
35 Daryamuni̱day riñi jatya̱da satevabe Muyusésibe ta̱rintyiyu, jiryatiy ru̱teda variy siva:
36 Ni̱ni̱ Muyusésibe sipyata̱da Ejíptumusiryi Avurá̱bay dadyeñu, ti̱ttasaramusiy, mityamusiy datya̱data jvaayadamusiy jarye, jiryatiy sivaayada Ejíptumura, Varadaja̱ jmityo̱mu jarye, mitya tomu jarye, daryaju̱yu vu̱yaju̱y vaata sa̱ra̱ju̱.
37 Ni̱day Muyusésibe jteda ruuva Irayénuvedabantyi:
38 Ni̱day Muyusésibe vicha̱da riquebyimu nijya̱nvay mitya tomu, savicha̱da variy sisa̱ Ju̱denu jpa̱nuntiy, jiryatiy saniquetta̱da variy Sinayí musinchani̱. Savicha̱da variy ruusa̱ ta̱riy vu̱munatyavantyi, ni̱ni̱ jmutya̱jadara niquejada, ju̱na̱re jnu̱yadaju̱, sa̱tidye sa̱y jiryerya.
39 Dantyamu̱y ne rityuva̱churu̱ñu̱yada ta̱riy vu̱myunatyavay simu, ne rivya̱ta̱da jintyityu̱ju̱ variñu̱nñi̱. Riñi jachipiya̱jada ta̱rya̱da variy Ejíptumuju̱.
40 Ru̱teda ji̱ta variy siva sataryi̱bay Arú̱bay:
41 Jadchiy ji̱ta ruuvaayada variryundamuni̱ nu̱tyu voca denu, ru̱veda ji̱ta variryi yasi̱veda, rirya̱tidye jnutatya variy óru teramusiy jvaachi̱muju̱ riy; riichana̱tya̱da variñi̱ jiryatiy ru̱ndejada si̱tenu jijyomututani̱.
44 Ravicha̱da ji̱ta nu̱tyu donajaryoriy ta̱riy vu̱myunatyavabemyu, mitya tomu, jadchityidye rijechipityaja̱jada variñi̱ Ju̱denu. Daryani̱ ruuvaayada ti̱ta̱ju̱ntirya jiryatiy sadatyadoda Ju̱denuni̱ Muyusésibe daryá:
45 Raday donajaryoriy ru̱mutya̱jada ta̱riy vu̱myunatyavabentyi, jiryatiy rijeyada variy vatajuu Josuvébatya jirya mucadimu, jiryatiy Ju̱denu jatya̱da riy tanijya̱nvay rirya̱jisiy jadchiy. Rumu ru̱toda varirya nu̱tyu donajay jasi̱jay jiryoriitya̱ju̱, daryaday ruuvaatyityiyada Davyíbe rundasa̱ra̱ju̱ntiy.
46 Ni̱ni̱ Davyíbe samirya jachityi̱ Ju̱denuju̱, sani roriiryu̱yada Ju̱denu vichajoju̱ jasiy, rimyunatyi̱vedabay Ju̱denujiju̱.
47 Sadenubay Sadumú̱bajyu̱numa rama̱cho̱jada roriiyada day, ni̱numa ra̱jvaadyerya vichajo sa̱jiju̱ Ju̱denu day.
51 Jadchiy ji̱ta sariryi̱jada Estébanubay ju̱na̱rya niquejada: “¡Ne vana̱y tuva̱chuvatye jiryetye! ¡Jaryi surra jachityavañi̱ jiryedye, tu̱yupuryimyi risa̱ju̱ jirye! Dantyamu̱y ne jiryetyuudityaniryu̱y Ju̱denu Jnutu dayu. Nu̱tyu ta̱riy vu̱myunatyavabetyi vichanu̱yada daryantiy, daryaday jiryevyichantiy.
52 ¿Mi̱ra Ju̱denuju̱ tu̱chuvay tenubay ne rirya̱rupantanu̱yada ta̱riy jiryemyunatyavabe, mi̱? Riñi jvañu̱yada riva daryi, jiryatiy rityu̱chunu̱yada daryaju̱ ruuvara: Sa̱day jniy vase jvaarya. Diyete, sani jnimya̱tiy ji̱ta, jiryi̱vay variy saniya̱resiyu.
53 Nu̱tyu jiryeñi rañi jmutya̱jadara Ju̱denu datyadoda, Ju̱denu jpa̱nu jmu̱tya̱damu jiryeñi jmutya̱jadara, dantyamu̱y ne jiryetyuva̱churu̱y ramu day, nu̱tyu jiryeñi̱day rañi jvatyiñi̱ Jesús.”
54 Rityuva̱chodanumatiy japuvedara darya niquejada, jaryi riñique̱tta̱da varirya, richu̱mutuyada varirya jijya̱da jiñique̱yadamu sana̱cho̱ju̱ Estébanubay.
55 Estébanubavya samu̱chadeda Ju̱denu Jnutu, su̱nu̱yada ji̱ta jarichuvimu variy, sadiyada ji̱ta variy riva Ju̱denudá. Sadiyada variy siva Jesúsntiy, jiryatiy saradeda Ju̱denu nutyityudamyuju̱.
56 Su̱teda ji̱ta Estébanubay variy: “¡Jirya̱jnu̱y! Rañi dimya̱ riva jarichu muttarya day, radyi siva Nijya̱mi̱denu, jiryatiy saraniy santyityudamyuju̱ Ju̱denu.”
57 Riche̱ñe̱ya̱jada japuveda variy, rimyutadoda varirya jityu̱yu, richiryi̱jada ji̱ta variy simu Estébanubay.
58 Rirya̱ra̱cheda ja̱mu vicha̱damusiy bimuju̱ni̱, jasityi rijecheda variy ravichu̱tani̱. Richipyata̱da sanchiy tu̱chuvay varirya jichujay, ribeyada variy sanumutu tuunu vadero̱nura, jiryatiy ravicha̱da si̱tya Sávuru.
59 Rijechedanumatiñi̱ Estébanubay ravichu̱ta, varicha̱ra̱ju̱ sajoráyada sanijyu̱ Jesús: “Ye̱jiriy yimuju̱ni̱ ri̱ntu, Nutyityu̱.”
60 Sa̱dasidyoda ji̱ta varintyiyu, sasa̱ñe̱ya̱jada varintyi: “Nutyityu̱, ne ya̱va̱ta ruuvara ramurichirya jijyuuchuveda.” Saniquejadanumatirya jirya niquejada, sadiiyada variy rivasiy. Sajachipiya̱jada Sávurubay variy: “Jo, samirya day riñi jvañi̱.”